Dinsdag 04/08/2020

De gevangenis maakt (te) ziek

Of je een beter mens wordt in de cel, is twijfelachtig. Maar dat je er niet bepaald gezonder wordt, staat vast. Het nieuwe rapport van het Federaal Kenniscentrum stelt de gezondheidszorg achter tralies aan de kaak.

Wie achter tralies zit, rookt meer, is dikker, heeft vaker slaapproblemen en kampt meer met zelfmoordgedachten. Het is maar een van de vele studies die in het nieuwe rapport van het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) aan bod komen. Daarin analyseerde het KCE de gezondheidszorg in gevangenissen. De resultaten zijn bedroevend.

In vergelijking met de 'doorsnee bevolking' moeten gedetineerden inzake gezondheid steevast het onderspit delven. Het KCE achterhaalde daarnaast ook dat gevangenen heel wat meer medicatie slikken. Bijna 80 procent van hen kreeg iets voorgeschreven, meestal psychofarmaca zoals antidepressiva.

Gemiddeld raadplegen ze jaarlijks achttien keer een huisarts en drie keer een psychiater. Het aantal consultaties ligt hoger bij nieuwe gevangen, vrouwen, geïnterneerden, leeftijdsgroepen tussen 40 en 50 en 60-plussers. Bij gevangenen in voorarrest, gevangenen die geen Nederlands of Frans spreken, of geen verblijfsvergunning hebben, ligt het aantal doktersbezoekjes lager.

De verschillen tussen de gevangenissen zijn bovendien groot. Zo zijn er detentiecentra waar gedetineerden nooit een psychiater spreken. Al heeft dat wellicht meer te maken met een schrijnend laag gebruik van die zorgverlening, dan met een afwezige behoefte.

Te weinig middelen

Het Kenniscentrum ziet het op vele niveaus fout lopen. "De zorgverstrekkers zijn vaak zeer toegewijd," klinkt het, "maar de zorg kampt met vele problemen: te weinig financiële en menselijke middelen, gebrek aan coördinatie, zorgcontinuïteit, communicatie, opleiding en de bevoegdheden zijn versnipperd."

Conclusies die weinig verrassend zijn voor professor criminologie Freya Vander Laenen (UGent). Het is al decennia een probleem, benadrukt ze. "Gedetineerden hebben recht op een gelijkwaardige gezondheidszorg, maar dat stuk van de wet is nog niet in uitvoering. Gelijkwaardigheid van zorg is er niet in de praktijk. Nochtans: hoe meer continuïteit van zorg, hoe vlotter de integratie achteraf."

Het rapport kwam er op vraag van minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open Vld) en Justitieminister Koen Geens (CD&V), omdat dit een bevoegdheid is die zou overhevelen van Justitie naar Volksgezondheid. "De logica zelve", vindt Vander Laenen. "Dat past perfect binnen het principe om gedetineerden gelijkwaardige zorg te geven."

Om die reden doet het KCE een resem aanbevelingen, in de hoop dat met die transitie ook de gezondheid binnen de gevangenismuren omhoog gaat. Het KCE is er sowieso voorstander van dat Volksgezondheid het nieuwe aanspreekpunt wordt.

Verandering

Wanneer iemand in de gevangenis aankomt, zou er volgens het KCE eerst een uitgebreide intake moeten gebeuren, met aandacht voor zowel lichamelijke gezondheid als psychische en sociale aspecten. Voor elke gedetineerde zou er een individueel zorgplan moeten zijn en een toepassing van de principes van de verplichte ziekteverzekering.

Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) reageert dat ook hij er voorstander van is om deze bevoegdheid naar Volksgezondheid door te sluizen. Ook De Block erkent dat de gezondheidszorg in onze gevangenissen al langer een pijnpunt is. "Deze regering heeft zich voorgenomen om daar iets aan te veranderen", benadrukt ze.

Zo ging het aantal geïnterneerden achter tralies al fors omlaag en komen er onder meer projecten rond drugs in drie gevangenissen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234