Woensdag 23/09/2020

De gestolen revolutie

Deze bijzondere bijlage is een eerbetoon aan de Syrische burgerjournalisten die sinds 2011 hun leven wagen om informatie en beelden over het conflict naar buiten te brengen. Velen van hen hebben hun journalistieke engagement met de dood moeten bekopen, anderen sloegen noodgedwongen op de vlucht voor Assad of Islamitische Staat.

De Morgen vroeg een aantal Syrische verslaggevers om mee te werken aan deze herdenkingseditie. Onder de hoede van de gerenommeerde burgerjournalist Iyas Kaadouni berichten ze over de situatie van hun verwoeste land. Vol nostalgie beschrijven ze dat magische moment in maart 2011 waarop in Syrië de revolutie uitbrak en alles even mogelijk leek.

Net als in Tunesië en Egypte wilde een groot deel van de bevolking toen komaf maken met het autoritaire en kleptocratische regime van Bashar al-Assad, dat alle rijkdom van het land naar zich toe trok en zelfs de meest onschuldige gesprekken over vrijheid en democratie met ijzeren hand onderdrukte.

Wie de foto's en beelden van de eerste massabetogingen in Damascus, Daraa, Aleppo en Saraqeb bekijkt, kan zich amper voorstellen dat deze bijna studentikoze manifestaties tot een oorlog zouden leiden die aan 250.000 mensen het leven zou kosten en de helft van de Syriërs uit hun huizen zou verjagen. En wie op dat moment had beweerd dat deze opstand enkele jaren later in Europa zou uitmonden in een verscheurende asielcrisis en bloedige terreuraanslagen, zou gek verklaard zijn.

Waarom het zo fout is gelopen? "Veel heeft te maken met de bijna pathologische reactie van het Assad-regime", is de reactie van de meeste burgerjournalisten die bij dit project betrokken zijn. "In plaats van te onderhandelen over de politieke eisen van de manifestanten, stuurde het regime al na enkele dagen sluipschutters en tanks op ons af." De militaire strafcampagne van Assad bracht het land in een vicieuze cirkel van geweld, waarbij de wapens steeds dodelijker en gruwelijker werden: bomvaten, clusterbommen, saringas. Onthoofdingen.

Omringd door brutaliteit proberen burgerjournalisten de geest van de omwenteling levend te houden. En wanneer ze niet aan hun artikelen of beelden werken, halen ze ook nog gewonden vanonder het puin, brengen slachtoffers naar ziekenhuizen en ruimen niet-ontplofte explosieven op.

De huidige situatie in hun land doet de meeste burgerjournalisten van extreem optimisme naar extreem pessimisme slingeren. De hardnekkigheid van Assad, de plotse interventie van de Russen en het middeleeuwse extremisme van IS doen hen wanhopen. Maar de relatieve rust van het recente staakt-het-vuren maakt dat er opnieuw iets meer bewegingsvrijheid is om aan journalistiek te doen. Vooral het feit dat er vorige week in tientallen steden opnieuw vreedzame burgerprotesten waren, zorgt voor een lichtpunt.

Wat bijna alle Syrische burgerjournalisten met elkaar gemeen hebben, is dat ze moesten aanvaarden dat ze allang niet meer vechten voor hun eigen generatie, maar voor de kinderen van Syrië. Dat zeggen ze ook letterlijk: "Deze oorlog had er nooit mogen komen. Wij zijn een donkere generatie die te veel bloed heeft gezien. Onze toekomst is kapot. Maar we moeten er nu alles aan doen om zonder geweld een betere toekomst voor onze kinderen uit te bouwen. Dat moet onze enige en absolute prioriteit zijn."

Hun ultieme boodschap is een cri du coeur aan Europa. "De beschaafde wereld kan toch niet blijven toekijken op een tragedie waarbij massaal burgers gedood worden die hun vrijheid en waardigheid opeisen."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234