Woensdag 18/05/2022

De geslepen bankroof

intensieve speurtocht van ABN Amro heeft nog niets opgeleverd

De verkoop van een diamant aan de sultan van Qatar moest de tekorten aanzuiveren. Aan collega's van het Diamantkantoor diende zwijggeld te worden betaald. De grootste fraude uit de geschiedenis van ABN Amro aan de hand van het vertrouwelijke strafdossier.

Marc van den Eerenbeemt en Gerard Reijn

Op dinsdag 15 oktober rinkelt de telefoon bij de afdeling Veiligheidszaken van ABN Amro. De afdeling Diamant/Niet Ingezetenen, het 'Diamantkantoor' van de bank, meldt zich bij monde van chef Kees van Beek. Hij maakt zich zorgen over een vreemde, waarschijnlijk frauduleuze overboeking vanuit het Diamantkantoor.

Uit het filiaaltje aan de Amsterdamse Sarphatistraat is vijf dagen eerder bijna 6 miljoen Amerikaanse dollar (ruim 200 miljoen frank) overgemaakt naar de Bangkok Metropolitan Bank in Thailand. De transactie heeft de aandacht getrokken, want de betrokken rekeninghouder blijkt in de rode cijfers te staan. En dat is voor deze vermogende cliënt 'zéér ongebruikelijk'.

De melding is het begin van de ontdekking van de grootste bankfraude die de ABN Amro heeft getroffen. Na een huiveringwekkende rekensom moet de bank constateren dat over een periode van zes jaar 174 miljoen gulden (3,2 miljard frank) van het Diamantkantoor is weggesluisd naar rekeningen in het buitenland. De interne controledienst van de bank, en accountant Moret Ernst & Young hadden meer oog voor de hoge tegoeden op de rekeningen van het Diamantkantoor dan voor het weglekken van grote bedragen.

Op de omstreden 'Bangkok'-opdracht tot overboeken van 6 miljoen dollar staat als opdrachtgever de naam vermeld van Khalil Nassour, een Libanees die in Antwerpen het bedrijf Diamonds For Ever drijft. Het is echter niet zijn eigen rekening die wordt geplunderd. De zeer vermogende cliënt met nummerrekening 13065 blijkt voor meer dan 33 miljoen dollar de klos.

De opdracht is uitgevoerd door Peter S., een van de account managers van het Diamantkantoor, zo blijkt uit vertrouwelijke documenten. De dag dat zijn betaalopdracht tegen het licht wordt gehouden, is hij afwezig: zijn vader is pas overleden.

De Antwerpenaar Nassour is een van de cliënten van Peter S. Zoals gebruikelijk bij het Diamantkantoor bestaat tussen de bankmedewerker en zijn cliënt een 'buitengewone vertrouwensband', zoals de bank het in een officiële verklaring over de zaak omschrijft. Dat moet ook wel, want veel van de opdrachten van het Diamantkantoor, niet zelden miljoenentransacties, worden telefonisch afgehandeld, zonder directe schriftelijke verslaglegging.

Misbruik bleek kinderlijk eenvoudig, ook al omdat de transacties binnen ABN Amro niet veel intensiever gecontroleerd worden dan normaal bankverkeer. Een aantal cliënten mocht van Peter S. ongedekt rood staan of kreeg leningen zonder dat hogere bankmedewerkers daarvan op de hoogte werden gesteld.

Om te voorkomen dat de schulden opvielen, werd geld van andere klanten van het Diamantkantoor gebruikt voor het dekken van de tekorten. Niemand die het merkte; de aldus geplunderde klanten kregen immers nooit afschriften thuisgestuurd.

Een andere truc was op naam van niets vermoedende cliënten nieuwe rekeningen te openen en hen daarop grote bedragen te laten lenen. Bij een oppervlakkige controle lijken deze tekorten immers gedekt door de tegoeden van dezelfde cliënten.

Als account manager Peter S. na de ontdekking van de Bangkok-transactie wordt ondervraagd door de bank, slaat hij door. Hij heeft vanaf 1990 ongeveer 85 miljoen dollar (bijna 3 miljard frank) van zo'n dertig rekeningen gehaald, zo verklaart hij. Het geld werd naar zeven andere rekeningen gesluisd.

Het merendeel, ruim 65 miljoen dollar, valt in de schoot van Khalil Nassour. Deze Libanese diamanthandelaar begon ooit met een hoog tegoed, en hij weet daarmee grote leningen los te peuteren. Peter S. verzuimt daarvoor toestemming te vragen.

Langzaam maar zeker loopt het krediet aan Nassour op. Peter S. weet dat hij fout zit, maar vreest voor zijn baan. Dus besluit hij het spel met Nassour mee te spelen. Zes Libanese 'zakenrelaties' van Nassour liften mee. Zij incasseren in totaal zo'n 16 miljoen dollar. Telkens weer verhoogt Peter S. het krediet, in de hoop dat de daarmee gefinancierde diamanthandel genoeg oplevert om de tekorten weer te dekken. In een schaduwboekhouding beschrijft hij zijn vlucht naar voren.

Nassour stelt zijn zenuwachtige account manager gerust. Hij vertelt in het bezit te zijn van een diamant, die voor zo'n 130 miljoen gulden zal worden verkocht aan de sultan van Qatar. De wanhopige bankier trapt er opnieuw in. Hij verhoogt het krediet aan Nassour tot zo'n 120 miljoen gulden. Nassour komt ter geruststelling nog wel een zakje met 27 diamanten in bewaring geven. Later blijken de glimmertjes waardeloos te zijn.

Nassour gaat dan nog verder. Hij maakt de bankier wijs dat zijn grote diamant zal worden verkocht aan de sultan door bemiddeling van diens 'neef'. Peter S. moet deze neef wel even 5 miljoen dollar betalen. En weer geeft Peter S. toe; in oktober 1996 verdwijnt 5 miljoen naar de neef van de sultan. Dacht de bedrogen bankier. De rekening in Londen blijkt echter op naam te staan van een neef van Nassour.

De schaduwboekhouding van Peter S. vertelt nog een verhaal. Eind 1994 wordt hij aangesproken door zijn collega's Wim G., Han van M. en Rob G. van het Diamantkantoor. Als hij niets voor hen zou 'regelen', zouden zij de directie inlichten. In het nauw gebracht, belt Peter S. met Nassour, en die weet een oplossing. De account manager moet de diamantair 250.000 dollar overmaken, dan zal deze dit contant aan hem uitkeren. Aldus geschiedde; Peter S. plundert weer een rekening en 'krijgt' van Nassour een tas met een kwart miljoen dollar. Het geld overhandigt hij aan zijn collega's.

De onthullingen van Peter S. veroorzaken paniek bij ABN Amro. Veel hogere functionarissen vrezen voor hun positie. Interne rapportages wijzen immers al jaren op de risico's die kleven aan het profijtelijke Diamantkantoor. Voor twaalf topmedewerkers van de bank, onder wie een directeur van de divisie Nederland van de bank, zal het drama inderdaad tot maatregelen leiden, uiteenlopend van berisping tot ontslag.

De onthulling van het ongeëvenaard hoge schadebedrag baart de bankiers eveneens grote zorgen. Het toedekken van de malversaties met een deken van geld, de gebruikelijke methode tegen ongewenste publiciteit, kan niet worden gehanteerd. Daarvoor is het schadebedrag veel te hoog. Een intensieve speurtocht van de bank naar het geld heeft vooralsnog niets opgeleverd.

De aangifte zal onvermijdelijk óók publiciteit meebrengen voor de wilde praktijken rond de nummerrekeningen en dubieuze clientèle zoals Fouad Abbas, hasj-makelaar en kroongetuige in de Hakkelaar-zaak. Advocaat P. Doedens, raadsman van ABN Amro-medewerker Rob G., noemt het Diamantkantoor al snel een "vergaarbak van ongekende en ongeëvenaarde witwaspraktijken."

Na ontdekking van de fraude herstelt ABN Amro de tekorten bij de gedupeerde rekeninghouders geruisloos.

Het Diamantkantoor wordt opgeheven en de nummerrekeningen worden beëindigd, zo laat de bank in november weten. Een klein aantal - kennelijk dubieuze - rekeninghouders wordt de deur gewezen. Enkelen openen een nieuwe nummerrekening bij een van de buitenlandse kantoren van de bank.

De gedragscode tegen money laundering (witwassen) wordt voortaan 'continu en intensief' onder aandacht van de bankmedewerkers gebracht, belooft ABN Amro. Nassour is spoorloos. Volgens geruchten heeft hij zich nabij Beiroet gestort op grondspeculaties. Zonder Peter S.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234