Maandag 27/09/2021

PortretYair Lapid

‘De George Clooney van Israël’: dit is de man die Israëlisch premier Netanyahu van de macht verdreef

Yair Lapid in zijn werkkamer in Tel Aviv.  Beeld AP
Yair Lapid in zijn werkkamer in Tel Aviv.Beeld AP

Lange tijd werd Yair Lapid weggezet als ‘een mooi gezicht zonder inhoud’, maar de voormalige tv-presentator lijkt te lukken wat niemand eerder is gelukt: Netanyahu van de troon stoten. Om dat te bereiken, is hij bereid een ander de kroon te laten dragen.

Met zijn vierkante kaken en donkere ogen heeft Yair Lapid altijd iets van een filmster gehad, en in het verleden werd hij nog wel eens met George Clooney vergeleken. Dat werkt voor een politicus niet altijd in zijn voordeel: voor veel Israëliërs was Lapid niet meer dan een mooi gezicht, zonder al te veel inhoud.

Dat idee is nu overboord. De afgelopen dagen zingen de woorden ‘Koning Lapid’ rond op Twitter – een titel die eerder door Benjamin Netanyahu werd gedragen, de man die twaalf jaar aaneengesloten premier is geweest, en nu door Lapid onttroond dreigt te worden. Dat is om meerdere redenen een prestatie van formaat.

De afgelopen twee jaar zijn er in Israël al vier keer verkiezingen gehouden, en is het niemand gelukt om een stabiele regering te vormen. Maar vorige week kwam Lapid met een coalitie van acht partijen die Netanyahu van het pluche willen stoten. Dat is knap, omdat hun haat voor Netanyahu werkelijk het enige is dat hen bindt.

Opvallend offer

Hiervoor bracht Lapid een opvallend offer. Zijn eigen partij levert weliswaar het grootste aantal zetels (zeventien), maar om Naftali Bennett, de leider van de rechtse partij Yamina, over de streep te trekken, heeft Lapid hem het premierschap aangeboden – ook al heeft Yamina slechts zeven zetels. Lapid wordt voorlopig minister van Buitenlandse Zaken. In het najaar van 2023 zullen zij van post wisselen – mits de regering tegen die tijd niet is gevallen.

Om Naftali Bennett, de leider van de rechtse partij Yamina, over de streep te trekken, heeft Lapid hem het premierschap aangeboden – ook al heeft Yamina slechts zeven zetels.  Beeld REUTERS
Om Naftali Bennett, de leider van de rechtse partij Yamina, over de streep te trekken, heeft Lapid hem het premierschap aangeboden – ook al heeft Yamina slechts zeven zetels.Beeld REUTERS

“Dat maakt van Lapid niet de eerste politicus zonder groot ego”, zegt de Israëlische politiek analist Daniel Sherman. “Zijn doel was niet om premier te worden, maar om Netanyahu weg te krijgen. Dat lijkt hem te lukken.”

De ouders van de 57-jarige Yair Lapid maakten deel uit van de seculiere intelligentsia van Israël. Zijn vader Tommy Lapid, een Holocaust-overlevende, was een bekende journalist met sterke seculiere overtuigingen en een scherpe tong. Eind jaren 90 ging hij de politiek in, schopte het tot minister van Justitie, om later weer als commentator en journalist te werken tot zijn dood in 2008. Zijn moeder Shulamit Lapid is een bekende roman- en toneelschrijver.

De jonge Yair Lapid heeft nooit diploma’s gehaald: hij stopte met de middelbare school en ging bij een krant werken, waar hij een wekelijkse column had, voordat hij de overstap maakte naar televisie. Jarenlang had Lapid zijn eigen tv-show. Daarnaast schreef hij meerdere boeken en toneelstukken en speelde rollen in een aantal speelfilms.

Seculiere middenklasse

In 2012 verliet hij de journalistiek en richtte, op de golven van een protestbeweging, zijn eigen partij op: het centristische Yesh Atid. Die sprak met name de seculiere middenklasse aan – een groepering die tot dan toe in de politiek nauwelijks werd vertegenwoordigd. Netanyahu noemde Lapid een arrogante minkukel zonder ervaring en opleiding, maar tot ieders verrassing werd de nieuwkomer met negentien zetels tweede bij de verkiezingen, na de Likoed-partij van Netanyahu.

Israël is een land van coalities, en Lapid werd minister van Financiën onder Netanyahu. De verantwoordelijkheden van de politicus vraten echter aan zijn sterrenstatus. Zijn forse bezuinigingen, in een poging de begroting op orde te krijgen, waren impopulair – zeker bij de ultra-orthodoxe gemeenschap die zwaar profiteert van staatssubsidies. De samenwerking duurde niet lang, en in 2014 werd Lapid ontslagen vanwege ‘spanningen binnen de coalitie’ over de nederzettingenpolitiek.

Verkiezingsposters met links premier Netanyahu, en rechts Yair Lapid. Over het gezicht van Netanyahu is de tekst 'ga naar huis' geschreven.  Beeld AP
Verkiezingsposters met links premier Netanyahu, en rechts Yair Lapid. Over het gezicht van Netanyahu is de tekst 'ga naar huis' geschreven.Beeld AP

Hierop volgden jaren in de oppositie, waarin Lapid vooral zichtbaar was als de man die Netanyahu weg wilde hebben. Voor de verkiezingen van 2019 sloot hij daarom een pact met oud-generaal Benny Gantz, die de partij Blauw en Wit oprichtte. “Toen deed Lapid eigenlijk al wat hij nu weer doet”, zegt Sherman. “Omdat uit de peilingen bleek dat Gantz meer stemmen zou trekken, werd hij lijsttrekker. Hun wegen scheidden weer, nadat Gantz bereid bleek toch met Netanyahu samen te werken.” Maar waar Netanyahu zijn voormalige partners beschimpt, blijft Lapid altijd netjes. Hij gooit niet met modder, en kan met iedereen samenwerken. “Het respect dat hij daarmee verdiend heeft, maakt deze coalitie mogelijk.”

Profetisch

Toen Lapid nog een eigen show had, stelde hij zijn gasten altijd dezelfde laatste vraag: wat symboliseert Israël voor jou? De antwoorden waren vaak lang, soms luchtig, en soms emotioneel, maar toen Lapid zijn eigen vader te gast had, antwoordde deze kort maar krachtig: “Jij”.

Misschien blijken deze woorden profetisch. Het is nog afwachten of deze regering langer dan twee jaar stand zal houden, maar als dat zo is, wordt Lapid in het najaar van 2023 inderdaad de premier, en dus het gezicht, van Israël.

3 x stemming in de Knesset

De formatie is rond, maar de regering wordt pas geïnstalleerd nadat er in het parlement, de Knesset, over is gestemd. Een meerderheid moet voor zijn.

Dat wordt nog spannend, aangezien de coalitie een flinterdunne meerderheid heeft (61 van de 120 zetels) en Netanyahu bij de rechtse partijen in de nieuwe coalitie zit te stoken. Hij probeert mensen over te halen niet met deze ‘gevaarlijke linkse’ regering in zee te gaan, en tegen te stemmen.

De datum voor de stemming is vastgelegd op maandag 14 juni.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234