Woensdag 23/06/2021

Opinie

De generaals trekken nu aan de touwtjes in de Verenigde Staten

Amerikaans president Trump met aan zijn linkerkant zijn minister van Defensie, generaal James Mattis. Beeld REUTERS
Amerikaans president Trump met aan zijn linkerkant zijn minister van Defensie, generaal James Mattis.Beeld REUTERS

Ross Douthat is columnist van The New York Times.

Volgens de normen van recente Amerikaanse presidentschappen zijn er de afgelopen week twee heel normaal lijkende dingen gebeurd in de regering-Trump. Woensdag werd Steve Bannon uit de Nationale Veiligheidsraad gezet. En donderdag liet de president een grote hoeveelheid kruisraketten op Syrië neerdalen.

De verwijdering van Bannon wekte de verwachting dat het buitenlands beleid van Trump iets van zijn America first-karakter zou kwijtraken; het bombardement leek dat te bevestigen.

Is de ideologische revolutie in het Amerikaanse buitenlandse beleid dus voorbij? In zekere zin wel, ja: als je had verwacht dat Trump geweld zou schuwen tenzij er sprake zou zijn van een onmiddellijke dreiging voor Amerika zelf, dat hij de Amerikaanse troepen uit verre landen zou terugtrekken en ingewikkelde bondgenootschappen zou laten voor wat ze zijn, bewijzen de stevige beschietingen van deze week dat je je hebt laten beetnemen.

Hoge militairen

Maar dat betekent nog niet dat Trump nu zijn voorgangers gaat volgen. De meest recente presidentschappen werden geplaagd door ruzies tussen verschillende stromingen in het buitenlandbeleid: neoconservatieven versus Kissingerianen bij de Republikeinen, progressieve interventionisten versus het anti-oorlogskamp bij de Democraten.

Maar de regering-Trump heeft helemaal niet zoveel 'normale' buitenlanddeskundigen in zijn gelederen. Rex Tillerson is misschien een realist en Nikki Haley een moralist, maar geen van beiden heeft eerder een rol gespeeld in deze debatten. Mike Pence ontbeert de ervaring van Dick Cheney of Joe Biden. Als Bannon aan de zijlijn belandt, staat Jared Kushner nog niet met een goed doordacht alternatief te wachten.

Wat Trump wél heeft, zijn generaals: James Mattis en H.R. McMaster, en de andere hoge militairen in zijn kabinet. En het is dit team van generaals, en niet een van de gebruikelijke stromingen, dat steeds meer aan de touwtjes lijkt te trekken.

Nieuw in de Amerikaanse geschiedenis

Het beroepsleger heeft het Amerikaanse buitenlandbeleid altijd al beïnvloed, en militaire geesten zijn niet bepaald monolithisch gebleken in hun standpunten (vraag dat maar aan Michael Flynn). Maar een door het leger bepaald buitenlandbeleid zou nieuw zijn in de Amerikaanse geschiedenis, met grote gevolgen voor de manier waarop de 'pax Americana' zal worden verdedigd in het tijdperk-Trump.

In de eerste plaats zou er sprake kunnen zijn van meer stabiliteit. Het beleid zou dan minder worden bepaald door grootse ideologische ambities, en minder geneigd zijn zich de VS voor te stellen als de brenger van democratie of de wreker van de mensenrechten. Maar het zou ook sceptischer staan tegenover grote veranderingen in onze strategie en de terugtrekkende bewegingen uit bestaande verplichtingen.

Als het Amerikaanse leger deze lijn had uitgezet onder George W. Bush, was er waarschijnlijk geen poging ondernomen Irak te democratiseren. Als het leger de broek aan gehad gehad onder Obama, was Hosni Mubarak waarschijnlijk niet in de steek gelaten en was er vermoedelijk geen detente met Iran gekomen. Tot nu toe lijkt het beleid van Trump zich echter keurig naar de militaire wensen te plooien.

Militaire oplossingen

Maar ondanks alle nadruk op stabiliteit heeft het leger een sterke voorkeur voor militaire oplossingen als zich crises voordoen. Deze oplossingen zijn niet zozeer omvangrijke invasies of dure oefeningen in het opbouwen van een land, maar wel bommen, raketten en drone-aanvallen, en in beperkte mate 'boots on the ground', grondtroepen.

Als er dus zoiets gebeurt als de gifgasaanval van afgelopen week, is de eerste en krachtigste impuls van het leger een vergeldingsactie. Een soortgelijke logica kan van toepassing zijn op andere probleemgebieden in de wereld. Maar veel kleine en beperkte interventies kunnen ons ook dieper in de nesten werken. Het probleem is dan dat de ultieme beslisser geen idee heeft hoe hij daar een einde aan moet maken.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234