Zaterdag 03/12/2022

De generaals trekken aan de touwtjes

Ross Douthat is columnist van The New York Times.

Naar de normen van recente Amerikaanse presidentschappen zijn er vorige week twee normaal lijkende dingen gebeurd in de regering-Trump. Woensdag werd Steve Bannon uit de Nationale Veiligheidsraad gezet. Donderdag liet de president een grote hoeveelheid kruisraketten op Syrië neerdalen.

De verwijdering van Bannon wekte de verwachting dat het buitenlands beleid van Trump iets van zijn America first-karakter zou kwijtraken; het bombardement leek dat te bevestigen.

Is de ideologische revolutie in het Amerikaanse buitenlandse beleid dus voorbij? In zekere zin wel: als je had verwacht dat Trump geweld zou schuwen, dat hij de troepen uit verre landen zou terugtrekken en ingewikkelde bondgenootschappen zou laten voor wat ze zijn, bewijzen deze bombardementen dat je je hebt laten beetnemen.

Maar dat betekent nog niet dat Trump nu zijn voorgangers gaat volgen. De meest recente presidentschappen werden geplaagd door ruzies: neoconservatieven versus Kissingerianen bij de Republikeinen, progressieve interventionisten versus het anti-oorlogskamp bij de Democraten.

Maar de regering-Trump heeft helemaal niet zoveel 'normale' buitenlanddeskundigen in zijn gelederen. Rex Tillerson is misschien een realist en Nikki Haley een moralist, maar geen van beiden heeft eerder een rol gespeeld in deze debatten. Mike Pence ontbeert de ervaring van Dick Cheney of Joe Biden. Jared Kushner heeft geen goed doordacht alternatief voor Bannon.

Wat Trump wél heeft, zijn generaals - James Mattis en H. R. McMaster, en de andere hoge militairen in zijn kabinet. En het is dit team van generaals, en niet een van de gebruikelijke stromingen, dat steeds meer aan de touwtjes lijkt te trekken.

Het beroepsleger heeft het Amerikaanse buitenlandbeleid altijd al beïnvloed, en militaire geesten zijn niet bepaald monolithisch gebleken in hun standpunten (vraag dat maar aan Michael Flynn). Maar een door het leger bepaald buitenlandbeleid zou nieuw zijn, met grote gevolgen voor de manier waarop de 'pax Americana' zal worden verdedigd in het tijdperk-Trump.

Er zou meer stabiliteit kunnen komen: het beleid zou dan minder worden bepaald door grootse ideologische ambities en zou de VS niet zo gauw naar voren schuiven als de brenger van democratie of de wreker van mensenrechten. Maar het zou ook sceptischer staan tegenover grote veranderingen in de strategie en de terugtrekkende bewegingen uit bestaande verplichtingen.

Als het leger deze lijn had uitgezet onder George W. Bush, was er waarschijnlijk geen poging ondernomen Irak te democratiseren. Als het leger aan de knoppen gezeten had onder Obama, was Hosni Mubarak waarschijnlijk niet in de steek gelaten en was er vermoedelijk geen detente met Iran gekomen. Tot nu toe lijkt het beleid van Trump zich echter keurig naar de militaire wensen te plooien.

Maar ondanks alle nadruk op stabiliteit heeft het leger een sterke voorkeur voor militaire oplossingen als zich crises voordoen. Deze oplossingen zijn niet zozeer grote invasies of dure oefeningen in het opbouwen van een land, maar wel bommen, raketten en drone-aanvallen, en in beperkte mate boots on the ground, grondtroepen.

Als er dus zoiets gebeurt als de gifgasaanval van afgelopen week, is de eerste impuls van het leger een vergeldingsactie. Dezelfde logica kan van toepassing zijn op andere probleemgebieden in de wereld. Maar veel kleine en beperkte interventies kunnen ons ook dieper in de nesten werken. Het probleem is dan dat de ultieme beslisser geen idee heeft hoe hij daar een einde aan moet maken.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234