Zondag 22/09/2019

Terug naar school

De genderkwestie op school: roze rugzak vs. Barcelona-bic

Beeld Sven Franzen

De start van het nieuwe schooljaar betekent ook hoogdagen voor onze consumptiedrang. Ringmappen, pennenzakken en markeerstiften gaan weer vlot over de toonbank, al blijven die spullen nog steeds ontzettend genderstereotiep. Maar kan het eigenlijk kwaad dat dochterlief voor roze katjes kiest en uw zoon resoluut voor de dinosaurusprint gaat?

“Ze hebben hier niets van Iron Man”, zegt Vince (7) lichtjes mokkend, terwijl hij met zijn mama Katrien (42) bij de balpennen staat. Hij zoekt nog een pen, en de populaire instapexemplaren van Bic zijn beschikbaar in blauw of roze. Vince mikt de blauwe in het mandje. “Echt wel geen roze, dat is... lelijk.”

De jongen zegt het net niet, maar je merkt dat het achter zijn melktandjes blijft hangen: “Voor meisjes.” Je kan het hem niet kwalijk nemen. De kleurverdeling wordt ons al dertig jaar door marketingafdelingen opgedrongen: blauw voor jongens en roze voor meisjes. Nochtans was het ooit anders. 

Blauw voor meisjes

Eeuwenlang werd speelgoed in natuurlijke of primaire kleuren geschilderd en was kinderkleding gewoon wit omdat dat het makkelijkste opnieuw te bleken was. In 1918 besloot de redactie van het Amerikaanse magazine Ladies’ Home Journal om kleur te bekennen. Het publiceerde een sindsdien vaak aangehaald artikel waarin stond dat roze voor jongens was en blauw voor meisjes. Blauw werd toen immers gezien als de meer zachte, delicate kleur. Daarnaast was blauw beter voor meisjes door de associatie met de Heilige Maagd Maria. Na de Tweede Wereldoorlog werd dit idee herzien, waarbij mannen in hun blauwe overall naar de fabriek trokken en vrouwen in lieftallige roze bloemenpatronen aan de haard zaten te wachten.

Lees nu

🗓️ Lerarentekort én nieuwe eindtermen: voor directeurs is het begin van het schooljaar een race tegen de klok

❓ Het gemoderniseerde secundair onderwijs: wat betekent dat voor uw kind?

De reclameboom van de jaren 80 versterkte dit idee nog meer. Ouders konden dankzij prenatale tests het geslacht van hun kind al voor de geboorte achterhalen en dus al zoveel mogelijk babyspullen inslaan die pasten bij het jongetje of meisje dat zich bij het gezin zou voegen. Marketeers speelden hier handig op in, en ‘gegenderde’ producten compleet met kleurcodes waren een manier om de kassa nog meer te laten rinkelen. Wie immers eerst een jongen en daarna een meisje kreeg, kon toch onmogelijk het arme kind met de blauwe spullen van haar broertje laten spelen?

‘Oranje mag ook’

Het is duidelijk dat deze opdeling nog steeds heerst op plaatsen waar jonge kinderen komen. In de Fun bijvoorbeeld, een speelgoedwinkelketen die ook schoolspullen verkoopt, zijn de afdelingen duidelijk, al hangt er nergens een bordje ‘voor jongens’ of ‘voor meisjes’. In het ene rek liggen roze glitterrugzakken, agenda’s met prinsessen en ringmappen met puppy’s, terwijl aan de andere kant wordt gespeeld met camouflageprints, FC Barcelona-kaften en dinosauruspennen.

Aidan (7) heeft een donkerblauwe pennenzak met skateboardprint uitgekozen. “Ik vond die gewoon het beste”, zegt hij. “Blauw is de mooiste kleur. Ik wou ook een blauwe markeerstift, maar dat mocht niet van papa. Dat is te donker en dan is de tekst niet leesbaar. Dus moest ik geel nemen. Maar mag oranje misschien ook?” Vader Koen (38) knikt. “Oranje is ook goed.” Hij legt me uit dat het Aidan is die beslist welke spullen er vandaag mee naar huis genomen worden. “Als hij een pennenzak met roze katjes wil, dan zou ik die ook voor hem kopen. Het gaat mij en zijn mama om de kwaliteit, wat hij nodig heeft en wat hij zelf leuk vindt.”

De oogjes van de jonge Renée (9) blinken bij een rek met roze glitterschoolspullen. “Eigenlijk zijn we gewoon hier voor een BentoBox – een soort brooddoos”, legt Kirsten (45) uit. “De school voorziet al veel materiaal. Een pennenzak hoeven we niet te kopen. Alleen twee mappen.” Renée wil daarom het verschil maken met stickers en etiketten – maar niet van K3 of Frozen. “Vroeger wou ik dat altijd, maar nu mag het wel wat stoerder”, zegt ze terwijl ze naar een stickervel met husky’s reikt.

“Hoewel we in de winkel of op onze website de spullen niet opdelen in meisjes of jongens, zien we toch dat het klassieke standhoudt”, zegt een medewerkster van Fun. “Jongens komen met producten uit het Fortnite-assortiment, terwijl meisjes de eenhoornspullen op de band leggen.”

Het zit dus diep ingebakken in ons systeem, zelfs op zo’n jonge leeftijd. Voorál op zo’n jonge leeftijd. Maar kan dat eigenlijk kwaad? Volgens Bieke Purnelle, directeur van  het Kenniscentrum voor gender, feminisme en gelijke kansen RoSa, is de discussie minder belangrijk dan bijvoorbeeld die rond het gegenderde speelgoed. “Omdat daarin stereotiepe rollenpatronen heel duidelijk vastgelegd worden. Meisjes die een speelgoedstofzuigertje krijgen bijvoorbeeld. Die dingen zijn veel meer rolbevestigend voor je kind dan een pennenzak met een roze strik. Het is belangrijker welke rollenpatronen je kind van thuis meekrijgt of ziet.”

Volgens de genderexperte is het dus niet noodzakelijk om je kinderen op andere ideeën te brengen wanneer die alleen genderstereotiepe schoolspullen willen. “Het is een strijd die je weinig oplevert. Kinderen weten heel goed wat ze willen. Bovendien is op die leeftijd de mening van hun omgeving nog doorslaggevend, maar dat groeit er wel uit. ” Volgens Purnelle is het wel altijd goed om het gesprek aan te gaan: “Vraag: ‘Waarom wil je die agenda?’ Of: ‘Waarom wil je een balpen in die kleur?’ Zo zorg je ervoor dat het kind wel zélf die keuze maakt. Als dat het geval is, dan is zo’n roze glittermap echt geen reden tot paniek.” 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234