Zondag 05/04/2020

De geheime tuinen van Brussel

Of ze niet gek worden van de drukte, de Brusselaars? Nee hoor, want wie er een tijdje woont, komt een goed bewaard geheim te weten: een heel aantal sprookjesachtige parken, bossen en ommuurde tuinen doen je de stad vergeten. Wij lieten ons meevoeren.

Wie Brussel niet of amper kent, of hier alleen komt werken en daarna snel weer huiswaarts trekt, associeert onze hoofdstad vooral met files. Met grijze kantoorgebouwen en parkeerellende. Het Warandepark is natuurlijk wel beroemd, net als de tuin aan het Afrikaans museum in Tervuren en het Jubelpark. Maar als je dan echt op zoek gaat, of een paar Brusselaars vraagt naar hun favoriete groene plek, ontvouwt zich plots een heel ander Brussel. Een microkosmos waar je kunt herademen. Die lievelingsplekken zijn vaak goed verstopt, achter muren en hekken, niet zelden ook in het hartje van woonwijken waar je alleen 'zomaar' voorbijwandelt als je tijd te veel hebt - en wie heeft er nog tijd te veel?

Onze eerste stop is de Jean-Félix Hap-tuin in Etterbeek. De tuin en de gebouwen errond waren haast twee eeuwen lang privébezit van een rijke notarisfamilie, maar toen de laatste erfgenaam, Jean-Félix Hap dus, kinderloos overleed in de jaren 80, werd het domein met de oude populieren, kastanjes en platanen eigendom van de gemeente. De hoge muur is blijven staan. Die filtert het stadslawaai, en maakt ook dat ouders van jonge kinderen hun 'kijk uit!'-modus mogen uitschakelen terwijl hun kroost rondrent. Er is een vijver met waterlelies op de plek waar de Broebelaar, een riviertje, ontspringt, en in een stukje van de tuin mag de natuur gewoon zijn gang gaan. We hebben er afgesproken met Julie Bertone (32) en haar dochtertje Lou (5). Julie werkt als docente Frans aan de VUB. Dit is haar favoriete hang-out op mooie dagen en ook zij spreidt maar al te graag haar picknickdekentje uit op het gras, net zoals haar wijkgenoten die hier spelen, aperitieven, picknicken. "Ik ben opgegroeid tussen de velden van Vlezenbeek, ik heb de natuur gewoon nodig. Mijn dochtertje Lou kan hier verstoppertje spelen, of ze amuseert zich op het oude draaimolentje, en ik leer nieuwe mensen kennen. Elke dag spreek ik wel iemand aan die ik nog niet ken.

"Alleen jammer dat niemand zich bekommert om de gebouwen rond het park. Het zorgt wel voor een fijne sfeer van vergane glorie, maar toch... Ik hoorde van een buurvrouw dat er misschien een heel chic restaurant gaat komen, met een groot terras. Nu komen hier allerlei soorten mensen, en zoiets zou de drempel verhogen... Voor mij mag deze plek gewoon blijven zoals ze is."

Haast je langzaam

Ook Anderlecht heeft zo'n verborgen plekje. Relinde Raeymaekers (69), gepensioneerd hoofdbibliothecaris, loodst ons met de auto door haar gemeente. Ze neemt ons mee naar de locatie waar Erasmus in 1521 vijf maanden lang verbleef om tot rust te komen, en waar een museum aan zijn leven gewijd is. Maar wat ons vandaag interesseert, is de tuin. Hoewel Relinde zelf een prachtige daktuin heeft, negen hoog in hartje Kuregem, komt ze hier graag. En vaak. "Kuregem is een beetje achtergesteld, wat groene zones betreft... Je hebt maar een paar parken, slechts postzegeltjes groot, het stelt niet veel voor. Daarom zijn we met een aantal buurtbewoners een actiegroep begonnen, Green Connections. Op de plek waar de Zuiderfoor nu staat, zes weken lang tot één uur 's nachts, willen we een groene berm laten aanleggen waar buurtbewoners kunnen wandelen en spelen. Jammer genoeg wil het stadsbestuur daar liever extra parkeerplaatsen hebben, nu de binnenstad autovrij is gemaakt. Dat doet me pijn.

"Elders in Anderlecht, de grootste gemeente van Brussel, is er gelukkig wel heel veel groen. Ik trek bijvoorbeeld ook graag naar het Vijverspark. De vijvers daar zijn ontstaan door de aanleg van de Brusselse ring en het is nu een heel grote, groene long. Ik ga er graag kijken naar de graffiti op de pijlers van de ring, voor mij zijn dat kunstwerken. En er is de Biestebroeck, een groene strook langs het kanaal. Het Astridpark, ook al zo onbekend, achter het stadion van Anderlecht. En als ik iets meer tijd heb, ga ik graag de stad uit, naar de tuin van het kasteel van Gaasbeek. Oké, technisch gezien niet helemaal Brussel, maar het is vlakbij."

Zo rustig als deze plek kan het er haast niet zijn. De tuin van het Erasmushuis bestaat uit twee delen: je hebt de 'tuin der ziekten', waar allerlei kruiden groeien die zouden helpen tegen kwaaltjes. "Hypochondertuin", noemt Relinde het liefdevol: blijkbaar kon Desiderius Erasmus in zijn brieven nogal uitweiden over zijn vele kwaaltjes. Daarnaast is er de filosofische tuin, gehuld in diepe rust, met appel-, peren- en pruimenbomen en kunstwerken gewijd aan de humanist. Zo zijn er de ondiepe, bladvormige vijvertjes van Marie-Jo Lafontaine, waarin zijn lievelingsspreuken verwerkt werden. Relindes favoriet? 'Festina lente': Haast je langzaam.

Het decor van Rik Wouters

Een spreuk die op het lijf van Gilles Ledure (46), directeur van cultuurhuis Flagey, geschreven lijkt. We haasten ons langzaam: de drukbezette man heeft één uurtje tijd gemaakt om ons rond te leiden in zijn favoriete park, Tournay-Solvay in Bosvoorde, en tijdens dat één uur stopt de klok met tikken.

"Toen ik in Brussel ben komen wonen, meer dan twintig jaar geleden, wilde ik graag een eigen moestuin. Vrienden hadden me deze plek getipt. In dit park is namelijk een ommuurde moestuin, verdeeld in kleine perceeltjes. De tuin stamt uit de 19de eeuw, maar het ontwerp is gebaseerd op middeleeuwse principes. Wie een perceeltje bemachtigt, wordt opgeleid om zo goed en zo ecologisch mogelijk groenten te kweken, en wordt ook vriendelijk verzocht om de stilte van deze plek te respecteren. Vijftien jaar na mijn aanvraag kreeg ik het nieuws dat ik eindelijk op de wachtlijst stond, maar toen had ik allang mijn eigen moestuin, thuis. (lacht)

"Ik kom hier nog heel regelmatig. Vroeger zelfs nog vaker, toen mijn twee dochters kleiner waren. Het Tournay-Solvaypark ligt op een boogscheut van de Franklin Rooseveltlaan, een belangrijke invalsweg van de stad. De spoorlijn richting Charleroi ligt hier ook zowat naast. Maar luister eens: hoor jij daar iets van? Wonderbaarlijk. Weinig mensen kennen dit park, veel Brusselaars hebben er zelfs nog niet van gehoord, maar stap uit de trein in Bosvoorde, of parkeer je auto op de parking van het station, en je stapt in minder dan een minuut naar de poort van het park. Wandel voorbij de vijvers naar boven en je staat plots in een weide met allerlei soorten appelaars. Het Zoniënwoud, dat ook 'de beukenkathedraal' wordt genoemd, is hier vlakbij. Die monumentale beuken heb je hier ook. Dit is de omgeving van mysticus Jan Van Ruusbroec, van schilder Rik Wouters ook. Dat Brabants fauvisme, ik vind dat fantastisch. En daar is een melkerijtje, ik droom ervan om daar ooit te wonen. (lacht) Kun je je voorstellen dat we hier in de hoofdstad van Europa staan?"

Nog meer zin in groen?

Het Thurn & Taxis-park in Laken is nog in volle ontwikkeling en wordt het grootste stadspark dat in Brussel is aangelegd sinds de 19de eeuw.

Terkamerenabdij in Elsene: aan het einde van de Louisalaan waan je je op het platteland.

Terkamerenbos: een natuurlijke uitloper van het Zoniënwoud, die tot diep in de stad dringt.

Koning Boudewijnpark in Jette: leuk met kinderen!

Zennepark: wandelpad tussen Brussel en Schaarbeek in een stuk voormalige bedding van de Zenne, een gedeelte is al klaar maar er wordt nog aan gewerkt.

Josaphatpark: maar liefst 20 hectare groot en volledig vernieuwd, in Schaarbeek. Je kunt er boogschutters aan het werk zien.

Het Egmontpark, achter The Hotel aan de Louisalaan, verbindt de Zavel met de Louisabuurt.

De Kruidtuin, aan de Botanique in Sint-Joost-Ten-Node, lijkt wel uit een sprookje ontsnapt.

In het Scheutbos in Sint-Jans-Molenbeek loop je langs weiden, bomen en riviertjes. Je kunt er zelfs koeien tegenkomen, met op de achtergrond de hoge torens van de stad.

Het Ossegempark, vlak bij het Atomium, is een uitgestrekte speelhemel voor kinderen. En een prima spot om te picknicken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234