Donderdag 15/04/2021

De geheime taal der bloemen

undefined

Als we met Valentijn iemand bloemen geven, is de betekenis daarvan meteen duidelijk. Er is echter ooit een tijd geweest dat men bijna een woordenboek nodig had om de 'taal der bloemen' te begrijpen.

In het begin van de 19de eeuw ontstond in het elegante Frankrijk van Napoleon een soort geheimtaal, 'een geniale oefening van poëtisch sentiment en herinnering', waarbij aan planten en bloemen allerlei symbolische en vooral sentimentele betekenissen werden gegeven. De 'uitvinding' van deze bloementaal wordt meestal toegeschreven aan ene Charlotte de Latour, auteur van het boek Le language des fleurs, dat in 1819 in Parijs verscheen. Dat deze 'taal' zou ontstaan zijn in de Turkse harems is een van die hardnekkige fabeltjes die extra charme moeten geven aan dit soort gebruiken.

Latour was zeker niet de eerste die aandacht besteedde aan de symbolische betekenis van bloemen in de mythologie, de poëzie, de literatuur en de volksgebruiken. Maar voor het eerst werd die symboliek verwerkt in een complex, maar effectief communicatiemiddel tussen de seksen, een heuse gedragscode.

Het boek van Latour bevatte niet alleen lijsten met de betekenis van bloemen, maar ook een soort uurwerk om bijvoorbeeld het uur van een afspraakje te kunnen meedelen: elk uur van de dag kwam overeen met een bepaalde bloem, die wijzigde naargelang het seizoen. Zo kwam een boeket bloeiende rozen overeen met het eerste uur van de dag, een bosje heliotropen met het tweede uur enz.

Het volstond niet om al die lijsten vanbuiten te leren, men moest ze ook nog leren gebruiken. Als men de bloemen omgekeerd hield, werd ook de betekenis omgekeerd. Een roos met blaadjes en doornen betekende bijvoorbeeld: "Ik vrees, maar ik ben vol hoop." Gaf men ze af met de bloemen naar beneden, dan veranderde de betekenis in: "Er valt niets te vrezen, maar ook niets te hopen." Als de doornen waren verwijderd, werd dat: "Alle hoop is toegelaten." Waren de blaadjes verwijderd, dan werd het: "Het ergste valt te vrezen."

De knoop van het lint dat om de bloem zat, moest aan de linkerkant zitten om 'ik' uit te drukken, en aan de voorkant voor 'jij'. Werd de bloem aangenomen met de rechterhand, dan betekende dat een positief antwoord, met de linkerhand een negatief antwoord.

Ook de kleuren speelden een rol. Zo was rood symbool voor passie, groen voor hoop, geel voor het huwelijk (maar ook voor hoorndragen), paars voor rouw, wit voor puurheid en maagdelijkheid en blauw voor tederheid.

Dat de taal der bloemen vooral in het preutse en vormelijke, maar ook hypocriete victoriaanse Engeland aansloeg, waar bloemen zo'n grote rol speelden, hoeft nauwelijks verwondering te wekken. De Floral Code, zoals het daar genoemd werd, werd op korte tijd even onmisbaar als goede tafelmanieren. Soms moet dit wel geleid hebben tot pijnlijke misverstanden, omdat niet alle boeken het eens waren over de precieze betekenis van een bepaalde bloem. Zo betekende lavendel volgens het ene boek 'wantrouwen' en volgens het andere 'aangename herinneringen'. Pioenen symboliseerden volgens de ene handleiding 'bescheidenheid', volgens een andere 'schaamte'. Bloemen konden trouwens niet alleen gebruikt worden als liefdesboodschap. Zo stond basilicum symbool voor haat, blauwe bosbes voor verraad, boerenjasmijn voor huichelarij, boterbloem en zevenblad voor ondankbaarheid, groene nachtorchis voor walging, amarant voor aanstellerij en laurier voor trouweloosheid. Weet dus wat u geeft.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234