Dinsdag 13/04/2021

De geest van Ayodhya is weer uit de fles

De Ayodhya-kwestie, waarbij eind '92 meer dan tweeduizend doden vielen door geweld tussen hindoes en moslims, staat opnieuw op India's politieke agenda. Donderdag overleefde de regering van premier Vajpayee een motie van wantrouwen in het Lagerhuis, gisteren en vandaag is de zaak aan de orde in het Hogerhuis, waar de regerende Nationale Democratische Alliantie echter geen meerderheid heeft.

Brussel

Eigen berichtgeving

Catherine Vuylsteke

Gelukkig', zo schreef de Engelstalige Times of India eind vorige week, "was het parlementsbezoek van schoolkinderen al afgelopen tegen de tijd dat de Ayodhya-affaire werd besproken. Anders hadden die jongens en meisjes moeten aanhoren hoe de premier een grote walvis werd genoemd en zouden ze hebben gezien hoe een parlementslid zijn argumenten kracht bijzette door het intern reglement met veel misbaar te verscheuren." Hoewel, misschien waren ze beter gebleven: het Ayodhya-drama dreigt India immers nog geruime tijd parten te spelen.

India's hindoes geloven dat de Heer Ram, hoofdpersonage uit het beroemde Ramayana en tevens één der Vishnoe-reïncarnaties, geboren werd in Ayodhya, in de noordelijke deelstaat Uttar Pradesh. Op die plaats stond een Ram-tempel, die evenwel door de islamitische Moghul-heersers in de zestiende eeuw werd afgebroken en vervangen door de Babri Masjid of Babri-moskee. In 1853 claimde de hindoesekte Nirmahi voor het eerst de bestaande structuur om er een Ram-tempel te herbouwen, maar uiteindelijk ging dat niet door.

Vervolgens bleef het decennialang relatief stil rond Ayodhya, tot de Congress-regering in '86 het aanbidden van hindoebeelden op die plek ging toelaten en Congress-premier Rajiv Gandhi net voor de stembusgang van '89 het zelfs oké vond dat de eerste stenen voor de toekomstige tempel werden gelegd. In september '90 vertrok BJP-leider en huidig minister van Binnenlandse Zaken Lal Krishan Advani zelfs voor een 10.000 kilometer lange Rath Yatra, met als eindpunt Ayodhya.

Op 23 oktober werd de man in de praalwagen gearresteerd: overal waar hij kwam, braken rellen uit tussen de hindoemeerderheid en de moslims, die 14 procent van India's bevolking uitmaken. Toch moest het ergste nog komen: op 6 december 1992 werd de Babri Masjid door extremistische hindoes met de grond gelijkgemaakt en tijdens de onlusten daarna kwamen meer dan tweeduizend mensen om.

Sindsdien is de hele site afgesloten: het Hooggerechtshof van Allahabad moet beslissen over de bestemming ervan. Of: een dialoog tussen hindoes en moslims moet tot een consensus leiden, wat tot dusver niet gebeurde. Ondertussen geldt Ayodhya voor veel hindoes nog steeds als bedevaartsoord: aan de rand van de door militairen bewaakte ruïne staan immers nieuwe Ram-beelden die dagelijks worden vereerd.

Voor de hindoenationalistische BJP, die sinds '98 samen met 22 andere partijen als Nationale Democratische Alliantie regeert, is de Ayodhya-affaire lange tijd een stemmenlokker geweest. Beschikte de partij begin jaren tachtig over 2 zetels in het 545 zitjes tellende Lagerhuis, dan waren er dat tegen '96 grotendeels dankzij Ayodhya reeds 161. Die formidabele kieszege leidde wel tot het eerste BJP-kabinet, maar aangezien er toen een cordon sanitaire rond die partij bestond, hield de regering niet langer dan tien dagen stand. Daarom pakte de BJP het bij de voortijdige verkiezingen van '98 anders aan: er werd een brede coalitie gesloten, met de belofte dat dergelijke hete hangijzers de koelkast in gingen.

Premier Vajpayee heeft zich daar tot voor kort ook aan gehouden. Tot aan de achtste verjaardag van de vernieling van de moskee op 6 december, toen hij beweerde dat "de Ram-beweging een nationale beweging is", en dat "de bouw van een Ram-tempel een onafgewerkte taak is". Vreemde uitspraken alvast voor een man die als de BJP-duif onder de haviken bekendstond, en ook als diegene die immer tegen de hindoe-extremisten zei: "Blijf 'Jai Shri Ram' zingen, maar doe geen werk aan de voorbereidingen van de tempel."

Die voorbereidingen - als een soort prefab, hoofdzakelijk uitgevoerd in Rajasthan - zijn overigens wèl gebeurd: de Hindoewereldraad (VHP) en de RSS - twee extremistische basisorganisaties van de BJP - zorgden er de voorbije jaren voor dat de werken voor het gelijkvloers van de geplande eenverdiepingtempel klaar zijn, dat 80 van de 212 pilaren zijn afgewerkt terwijl het plafond van het gelijkvloers bijna af is en ook 40 procent van de eerste verdieping is voltooid.

De uitspraken van de premier deden de vlam vorige week meteen in de pan slaan. De oppositie (de Congresspartij, Verenigd Links en de Samajwadi Partij) eiste prompt het ontslag van Vajpayee en verscheidene van zijn eigen coalitiepartners zeiden "in deze omstandigheden" het samenwerken niet te kunnen voortzetten. Vajpayee haastte zich uit te leggen dat hij "niets nieuws had verteld" en geen concrete plannen had. Een motie van wantrouwen donderdag in het Lagerhuis werd bijgevolg afgekeurd, maar wat de gisteren aangevatte zitting over de kwestie in het Hogerhuis vandaag zal opleveren, valt nog af te wachten. Het lijkt of er geen stemming komt in een Kamer waar de regering niet over een meerderheid beschikt.

Maar wat bezielde de premier eigenlijk? Zijn uitspraken kwamen in elk geval precies op het moment dat de oppositie het ontslag had geëist van drie BJP-ministers: Advani (Binnenlandse Zaken), Joshi (Human Resources, Ontwikkeling) en Barthi (Sport), omdat zij door de tien dagen na de moskeevernietiging opgerichte Liberhan-onderzoekscommissie worden beschuldigd van 'misdadige samenzwering'. Zij hadden immers opgeroepen tot de afbraak van de Babri Moskee.

Een ander punt is dat de VHP en de RSS erg ontevreden zijn over het guldenmiddenwegbeleid van de BJP. De VHP (Hindoewereldraad) hield in oktober een zitting en zei toen dat de Ram-tempel "desnoods tegen de wil van de regering" gebouwd moet worden en beloofde dat tijdens de hindoefestiviteiten van de Kumbh Mela in Ahmedabad in januari een massamobilisatie zal starten. De tempelbouw zelf zou in 2002 van start moeten gaan, aldus de VHP.

Sommige Indiase opinieleiders stellen dat Vajpayee de VHP en de RSS met zijn uitspraken wou sussen, zodat zij op hun beurt wat zouden doen om de ontevreden BJP-basis te kalmeren. Immers, de economische liberaliseringen zetten kwaad bloed en ook het feit dat India eenzijdig een staakt-het-vuren afkondigde in Kasjmir en wellicht zal onderhandelen met Pakistan over de kwestie, is niet meteen iets wat veel hindoehaviken willen. Alleen valt te vrezen dat de Ayodhya-geest weer uit de fles is. Velen zien dan ook bang uit naar de Kumbh Mela van volgende maand.

Indiaas parlement buigt zich over omstreden uitspraak van premier

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234