Dinsdag 12/11/2019

De foute vrienden van Israël

lDe opvatting van de nieuwe rechtse vrienden van Israël dat het land in de frontlinie staat tegen het islamitische fascisme is leugenachtig, staat vrede in de weg en is gevaarlijk voor het Joodse volk, meent Buruma.

Israël krijgt tegenwoordig vreemde bezoekers op bezoek. De Nederlandse populist Geert Wilders is een regelmatige gast, om aan luisterbereide zalen te vertellen dat Israël in de frontlinie staat van de westerse oorlog tegen de islam. Vorige maand kreeg een delegatie van rechtse Europese politici een rondleiding in de Joodse nederzettingen op de bezette Westelijke Jordaanoever. Ze susten hun gastheren dat dit wel degelijk ‘Joods land’ is.

Sommige van die ‘vrienden van Israël’ vertegenwoordigen politieke partijen waarvan de aanhangers, zacht uitgedrukt, traditioneel niet bekend staan om hun broederlijke gevoelens jegens de Joden. Heinz-Christian Strache bijvoorbeeld leidt de Vrijheidspartij van Oostenrijk, die in het begin onder zijn stichter en leider wijlen Jörg Haider actief flirtte met de nazi’s. “Meer kracht voor ons Weens bloed”, een van zijn verkiezingsslogans, geeft een goed idee van de typische toon van Strache. Zijn Belgische collega Filip Dewinter vertegenwoordigt een Vlaams-nationalistische partij die de smet draagt van collaboratie met de nazi’s tijdens de oorlog.

Het is een feit dat tegenwoordig zelfs rechtse politici in Europa ervoor zorgen niet al te antisemitisch te klinken. Wilders bijvoorbeeld is ostentatief filosemitisch en alle ‘nieuwe rechtsen’ benadrukken graag het belang van wat ze de ‘judeo-christelijke waarden’ noemen, die verdedigd moeten worden tegen het ‘islamofascisme’.

Linksen en progressieve critici van het Israëlische beleid wijzen er graag op dat antizionisme niet hetzelfde is als antisemitisme. Maar het klopt evenzeer dat een vriend van Israël zijn niet hetzelfde betekent als een vriend van de Joden zijn.

Richard Nixon bijvoorbeeld zei over de Joden dat ‘je die smeerlappen niet kunt vertrouwen’, maar was wel een groot bewonderaar van Israël. En de voorbije 2.000 jaar heeft natuurlijk aangetoond dat antisemitisme perfect samengaat met de verering van een Jood genaamd Jezus van Nazareth. In de Verenigde Staten zijn sommige van de hevigste verdedigers van het fanatieke zionisme evangelische christenen die oprecht geloven dat Joden die zich weigeren te bekeren tot het christendom ooit een verschrikkelijke straf zullen ondergaan.

Soms kunnen de verkeerde vrienden goed van pas komen. Toen Theodor Herzl de ronde van Europa deed op het einde van de negentiende eeuw om steun te zoeken voor de stichting van een staat voor de Joden werd hij vaak afgescheept door rijke en machtige Joden, die hem beschouwden als een herrieschopper. Hij vond daarentegen heel wat aanhangers bij vrome protestanten, die vonden dat de Joden in hun heilig land hoorden te leven en niet in Europa.

Toen de Joodse staat eenmaal gesticht was, waren de vroegste Europese vrienden van Israël vaak mensen van links, die het gemeenschapsleven op de kibbutzim bewonderden en Israël beschouwden als een prachtig socialistisch experiment, dat geleid werd door wijze oude linkse idealisten zoals David Ben-Goerion. Een doorwerkend schuldgevoel over de Holocaust versterkte die houding.

Dat begon te veranderen na de Zesdaagse Oorlog in 1967, en nog meer na de Yom Kippoeroorlog in 1973, toen duidelijk werd dat Israël de Palestijnse gebieden die het veroverd had niet zou opgeven. Later, toen Israël nederzettingen begon te bouwen in de bezette gebieden, veranderde de bewondering in actieve vijandschap vanwege links Europa.

Voor vele mensen ter rechterzijde werden precies de dingen die Europees (en Israëlisch) links betreurden redenen om Israël te bewonderen. Die nieuwe vrienden hielden van het gebruik van brute kracht, van etnisch nationalisme, en de voortdurende vernedering van de Palestijnen. Hopend een meer militante vorm van nationalisme te doen heropleven in hun eigen land beschouwen politici zoals Strache, Wilders en Dewinter Israël als een soort model - een model dat in Europa al lang in ongenade was gevallen vanwege pijnlijke herinneringen aan het fascisme en het nazisme.

Linkse antizionisten proberen Israël vaak in diskrediet te brengen door zijn activiteiten in Gaza en op de Westelijke Jordaanoever te vergelijken met de gruweldaden van de nazi’s. Dat is een goedkoop trucje, dat erop gericht is maximaal te beledigen. In tegenstelling tot wat Nobelprijswinnaar José Saramago zei, zijn de aanvallen van het Israëlische leger in Gaza op geen enkele wijze te vergelijken met Auschwitz. Maar de opvatting die wordt uitgedragen door de nieuwe rechtse vrienden van Israël dat Israël in de frontlinie staat tegen het islamitische fascisme is al even leugenachtig.

De islam in het algemeen - en niet alleen het islamitisch terrorisme - vergelijken met het fascisme, wat de rechtse populisten doen, en suggereren dat Europa geconfronteerd wordt met een gelijksoortige dreiging als die van de nazi’s, is niet alleen fout, maar ook gevaarlijk. Want, als het klopt, dan zijn alle maatregelen tegen moslims, hoe brutaal ook, gerechtvaardigd, en zou Israël inderdaad een frontliniestaat zijn die het opneemt tegen het ‘islamofascisme’ om een nieuw Auschwitz te vermijden. Dat is zeker de manier waarop vele rechtse Israëlische politici de dingen uitleggen. En ze vinden gretige papegaaien onder sommige van de meest reactionaire politieke krachten van Europa.

Geen compromis

Het is een kijk die de ernstige implicatie in zich draagt dat een vreedzame oplossing voor het Israëlisch-Palestijnse conflict bijna onmogelijk is. Hoe langer Israël, aangemoedigd door de foute Europese vrienden, de Palestijnen blijft vernederen en hun land blijft bezetten, hoe waarschijnlijker het wordt dat de haat en het geweld een compromis in de weg zullen staan. En zonder een compromis kan er geen vrede zijn.

Er is ook nog een ander potentieel gevolg. Foute analogieën met het verleden trivialiseren de geschiedenis. Als de Israëli’s of de Palestijnen zoals de nazi’s zijn, dan wordt de gruwel van wat de echte nazi’s deden enorm geminimaliseerd.

Maar de exploitatie van het verleden om het huidige geweld te rechtvaardigen zal niet eeuwig blijven werken. Als mensen ophouden te geloven dat Israël het Westen tegen het fascisme verdedigt, dan zal Israël de schuld krijgen voor al het geweld in het Midden-Oosten. En Joden op andere plekken in de wereld zullen de schuld krijgen door associatie. Kortom, de foute vrienden van Israël zijn zelfs nog foutere vrienden van het Joodse volk.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234