Woensdag 25/11/2020

De filmcarrière van Jack the Ripper

Door jan temmerman

nbekend maakt niet altijd onbemind. Alhoewel de ware identiteit van Jack the Ripper nog steeds in de mysterieuze nevelen van de Londense mist gehuld blijft, heeft de roemruchte seriemoordenaar inmiddels een opmerkelijke filmcarrière opgebouwd. Het zal wel geen toeval zijn dat Alfred Hitchcock de eerste was om het mysterie te gebruiken in een van zijn vroege Britse thrillers, namelijk The Lodger uit 1926, gebaseerd op de gelijknamige roman van Marie Belloc Lowndes. Jonathan Drew (vertolkt door Ivor Novello) is de huurder uit de titel. Hij wordt er door een jaloerse politieman - in het familiepension doet Jonathan iets té vriendelijk tegen de dochter des huizes, waarmee de wetsdienaar verloofd is - van verdacht de maniakale moordenaar The Ripper te zijn, die op dat moment Londen terroriseert. Het duurt niet lang of Jonathan krijgt een bloeddorstige menigte achter zich aan. Maar net voor hij gelyncht wordt, vindt men de echte killer ... Twee jaar later was Jack the Ripper opnieuw present in de stille filmklassieker Die Büchse der Pandora van Georg Wilhelm Pabst. Daarin werd het inmiddels legendarische personage van Lulu vertolkt door Louise Brooks, de Amerikaanse actrice met het beroemde zwarte pagekapsel, die op een hypnotiserende manier gestalte gaf aan deze femme fatale, wier erotische aantrekkingskracht even destructief blijkt te zijn als de mythologische doos van Pandora uit de titel. Lulu leeft alleen maar door en voor de liefde. Zij zal daardoor niet alleen dood en vernieling om zich heen zaaien, maar ten slotte zelf ook - op kerstavond - eindigen in de dodelijke armen van Jack the Ripper. Die komt aanvankelijk onder de indruk van haar absolute liefde, maar zal haar uiteindelijk toch vermoorden. De film kende indertijd de nodige censuurproblemen, in die mate dat er ook aan het tragische einde werd gesleuteld, zodat er nu zelfs versies van Die Büchse der Pandora bestaan waarin Lulu niet door Jack the Ripper vermoord wordt, maar zowaar bekeerd wordt door het Leger des Heils.

Maar Jack the Ripper dook niet alleen in filmklassiekers op. Regelmatig waren ook goedkope en banale griezelfilms zijn deel, zoals de Duitse film Der Dirnenmörder von London van regisseur Jesus Franco (sic) uit 1976, waarin niemand minder dan Klaus Kinski de rol speelde van Dr. Dennis Orloff, een respectabele arts die 's nachts achter prostituees aan zit om hen dodelijk te verminken. De film werd ook uitgebracht onder de titel Jack the Ripper, met de compleet onnozele slogan 'Close your eyes and whisper his name...'.

Dat acteur Anthony Perkins nooit helemaal losgekomen is van het gestoorde Norman Bates-imago dat hij aan de klassieker Psycho van Hitchcock had overgehouden, blijkt uit zijn optreden in de film Edge of Sanity uit 1989. Daarin werden onder de noemer 'Double the terror, double the fun' twee horrormythes met elkaar verweven. Perkins speelt de rol van dokter Henry Jekyll, die iets te uitgebreid met cocaïne experimenteert en daardoor transformeert tot de afschuwelijke Jack 'the Ripper' Hyde, die 's nachts de Londense bordelen afschuimt op zoek naar zijn volgende slachtoffer. Een andere slagzin van deze griezelthriller liet geen twijfel bestaan over het karakter van het hoofdpersonage: 'Psychopathic. Perverted. Pure evil'.

Jack the Ripper werd wel meer met andere mythen, legenden en verhalen in verband gebracht, zoals in Time After Time van regisseur Nichols Meyer uit 1979. Daarin speelde Malcolm McDowell de rol van schrijver-uitvinder H.G. Wells, die aan een vriend de kans geeft via zijn tijdsmachine aan de politie te ontsnappen naar het San Francisco van de late jaren '70. Als hij dan verneemt dat de vriend in kwestie eigenlijk Jack the Ripper (rol van David Warner) is, reist Wells hem schuldbewust achterna om zijn moordexpeditie te stoppen. In San Francisco heeft de roemruchte seriemoordenaar het inmiddels best naar zijn zin, zoals mag blijken uit zijn opmerking: 'Ninety years ago I was a freak. Now I'm an amateur.'

Niet alleen schrijver H.G. Wells heeft volgens fantasierijke scenaristen achter Jack the Ripper aangezeten. Ook Sherlock Holmes heeft dat enkele keren gedaan, zoals in de film A Study in Terror van regisseur James Hill uit 1965 en ook in Murder by Decree van Bob Clark uit 1979. Daarin speelde Christopher Plummer de rol van Holmes en James Mason die van zijn trouwe helper Dr. Watson. Tijdens hun onderzoek merken ze dat de mysterieuze moordenaar blijkbaar over belangrijke vrienden in hoge kringen beschikt...

En waarom zou men van het Jack the Ripper-verhaal geen familiedrama kunnen maken, moet regisseur Peter Sasdy indertijd gedacht hebben. En dus leverde hij in 1971 Hands of the Ripper af, waarin het jonge meisje Anna getuige is van de brutale moord op haar moeder door haar vader, die niemand minder blijkt te zijn dan... jawel. Jaren later is de jonge vrouw nog steeds getraumatiseerd door dat drama, in die mate dat ze nu ook zelf aan het moorden slaat. Dat gebeurt in een soort trance, waardoor ze zich naderhand niets meer van haar eigen misdaden herinnert. Een vriendelijke psychiater wil zich over haar ontfermen, maar dat had hij dus beter niet gedaan.

Oh ja, er is ook nog sprake van een Jack the Ripper in de Kubrick-klassieker Dr. Strangelove uit 1964. Maar dat blijkt hier een generaal (rol van Sterling Hayden) van de Amerikaanse luchtmacht te zijn, wiens naam als Jack D. Ripper geschreven wordt. Wie beweerde ook weer dat Stanley Kubrick geen gevoel voor (macabere) humor had?

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234