Dinsdag 11/05/2021

'De film 'Grease', met hoeveel a's schrijf je dat?'

'Quiz Me Quick', de tv-serie van Bart De Pauw over de wonderlijke wereld van quizzend Vlaanderen, start zondag op Eén. Populair onderwerp, zo blijkt. Elke weekend verzamelen duizenden Vlamingen in sporthallen, parochiezalen en volkshuizen om hun hoofd te breken over onbenullige weetjes en nutteloze feitjes. Zijn ze de echte vragen van het leven vergeten?

Het is donderdagavond, 20.15 uur in De Wedelse Molen in Overpelt, een uitspanning zoals zovele langs die lange Vlaamse steenwegen. Hier begint over een halfuurtje de eerste caféquiz van het seizoen. "Gedurende de wintermaanden iedere tweede en vierde donderdag van de maand caféquiz" staat in vette hoofdletters op de eerste bladzijde van de bierkaart. De winter is hier vroeg begonnen.

Boven de toog hangt een handtekening van de Nederlandse zanger Jantje Smit en aan de muren wachten banale stillevens op een koper. Een schilderij met een stel veel te zwaar in de verf gezette tulpen moet 250 euro opbrengen.

Frans van Roy, de Nederlandse exploitant van deze nog werkende watermolen aan de Dommel, kijkt nerveus rond. Omdat er een verslaggever in zijn café rondhangt, maar vooral omdat hij op een gevuld café consumerende quizzers rekent. Er is plaats voor honderd quizzers, verdeeld over twee verdiepingen.

Omstreeks 21 uur begint de wedstrijd met dertien teams en ongeveer zestig deelnemers. De quizmaster van dienst, Henk Valis, debiteert zijn eerste vraag. Een politieman op rust, gebeiteld op een kruk aan de toog, microfoon los in de hand. Dit heeft hij vaker gedaan. "Wat is de naam van de nieuwe tv-serie van Bart De Pauw die zondag start? Om die reden is er trouwens een journalist van De Morgen aanwezig."

Alle hoofden gaan zoekend rond. Een vlaag van opwinding waait door de watermolen, maar het zijn Ilse Van der krieken en Paul Noyens uit Overpelt die bij de andere teams mogen snoeven dat zij de journalist in hun team hebben. "Goh, misschien winnen we zo voor een keertje", rekent Ilse zich meteen rijk. "Weet u net zo veel als die andere journalisten in De slimste mens?"

Zij runt een wellnesscenter in Overpelt. "Casa Cura, zet de naam maar in de krant." Ze doet dat samen met haar man, die vanavond de pen houdt. Hij lijkt op een combinatie van Carl Huybrechts en de Duitse schlagerzanger Heino. De twee spelen samen met het bevriende koppel Toon Van Duffel, een arbeider, en Nicole Theeuwissen, een huisvrouw. Het is hun eerste quiz, en dat blijkt snel.

Ilse en Paul quizzen wel regelmatig. "Voor de gezelligheid", zegt zij. "En dan praat je eens over andere zaken dan over het werk", vindt hij. Maar de naam van de nieuwe tv-serie kennen ze niet. Ilse is duidelijk de vrolijkste van de bende. Zij bedacht vandaag ook de naam van hun team: De Vier Epo's.

Omdat ik 'De Vier Epossen' denk te horen, vraag ik over welke epos ze het heeft. "Epos? Wat is dat?", vraagt ze. "Ik heb het over epo, zoals van Lance Armstrong. We nemen altijd een actuele quiznaam voor ons team. 'De Vier Vrouwvriendelijke Psychiaters' had ook gekund", schatert ze.

Het lachen vergaat hen als Henk naar een nieuwe plantensoort vraagt waarmee in de toekomst autobanden gemaakt kunnen worden. "Henk, je hebt een moeilijke quiz geschreven", roept iemand aan een andere tafel. Het antwoord op de vraag over een film waarin Olivia Newton-John meespeelde kennen De Vier Epo's wel. "Grease. Met hoeveel a's schrijf je dat?", vraagt Paul aan zijn vrienden.

Henk schokschoudert als de moeilijkheidsgraad van zijn quiz ter sprake komt. "Blokken-niveau is dit. Het komt erop aan niet te moeilijk te zijn, want niemand vindt het leuk om zich als een halve idioot te voelen. Bij elke vraag waarop een quizzer het juiste antwoord niet kent, moet hij achteraf zeggen: potverdikke, dat had ik eigenlijk moeten weten. Maar het mag ook niet te makkelijk zijn."

Zeekamelen

Geen mens die precies weet hoeveel Vlamingen quizzen. Wel dat het er veel zijn, héél veel. Elke weekend worden er honderden quizzen georganiseerd in de talloze parochiezalen, cafés, sporthallen en volkshuizen. Om de zaken iets professioneler aan te pakken werd in juni vorig jaar de Belgische Quizbond (BQB) opgericht. Die houdt onder meer de ranking bij van de betere quizploegen.

Stijn Gyselinckx, secretaris van de BQB en gewaardeerd lid van quizploeg De Zeekamelen (het omgekeerde van Woestijnvissen) uit Heist-op-den Berg, zegt dat in Vlaanderen tussen de 600 en 700 ploegen bijna wekelijks ergens te lande quizzen. Elk team bestaat uit vier tot zes leden. Vroeger was de Kempen het centrum van quizzend Vlaanderen. "Tegenwoordig rukken ook Oost-Vlaanderen en Vlaams-Brabant op."

Het is volgens hem redelijk uniek in de wereld dat er zoveel quizzende teams zijn. "Alleen in Engeland is het quizzen zo mogelijk nog populairder, vooral dan de pubquizzen. Noorwegen en Estland doen het ook goed, Nederland iets minder."

Volgens de ranking van BQB staat Hego, het team van David Beck (38) uit Ham, de jongste zes jaren bijna onafgebroken op de eerste plaats. Hego is een samentrekking van de families Heyvaert en Goossens.

David Beck is leraar zedenleer en aangetrouwde familie. "Vroeger deed ik maandelijks toch minstens zes quizzen, maar sinds ik vader ben, heeft mijn vrouw gevraagd wat meer tijd te besteden aan het gezin. Nu probeer ik me te houden aan één quiz per weekend."

Bij Hego neemt David Beck de vragen aardrijkskunde, geschiedenis, muziek en film voor zijn rekening. "Geschiedenis en aardrijkskunde zijn vrij gesloten thema's. Er komen niet zo veel nieuwe feiten bij, tenzij er ergens in IJsland een ingedommelde vulkaan plots uitbarst." Waarop hij prompt de naam van die vulkaan zonder haperen uitspreekt: Eyjafjallajökull. De naam van die andere IJslandse vulkaan die even later ook uitbarstte, is hij wel vergeten. Hij blaast van teleurstelling omdat hij dat feitje alweer vergeten is.

Beck is elke dag toch minimaal een uur bezig met het quizzen, maar zoals bij de meeste quizzers zal hij alles wat hij leest, hoort en ziet op een dag proberen te onthouden als daar een mogelijk quizvraag in zit.

Nochtans valt er niet veel te winnen met die constante hersentrainingen. "Af en toe een boekenbon, een dvd of een fles schuimwijn van Bernard Massard." Volgens Stijn Gyselinckx van de BQB zijn er in Vlaanderen jaarlijks slechts een tiental quizzen waar de winnaars cash winnen. "En dan nog. Het zal zelden meer dan honderd euro per teamlid zijn."

Denkvragen

In De Wedelse Molen is quizmaster Henk halverwege zijn zestig vragen. Dat verdient een pauze. Om de rokers naar buiten te laten vluchten of voor een sanitaire pauze. En natuurlijk om Frans de gelegenheid te geven om aan alle tafels snel nog wat bestellingen te noteren.

In de zaal boven buigen De Vruelies (Overpelts voor 'De Vrouwen') zich over het quizformulier. Het vaste team bestaat onder meer uit Lutgard Claes uit het naburige Neerpelt. Zij werkt bij bPost. Leine Schuurmans is een huisvrouw uit Kaulille. De Vruelies quizzen tweemaal per maand. Maar Lut is ook reservelid van Plus Mien, een team zaalquizzers, zeg maar het circuit van de fanatieke quizzers. "Mijn specialiteit zijn de denkvragen. Maar die zijn tegenwoordig niet meer zo populair, wegens te moeilijk." Reinhilde is een vast lid van hetzelfde zaalteam. "Toch zijn caféquizzen leuker. En véél gezelliger. Het is de ideale combinatie van gezelligheid en een geut competitie.

"Je zult straks in de serie van Bart De Pauw ook de clichés wel zien. Dat van de quizzende nerd, bijvoorbeeld. De quizzer die eigenlijk maar in één ding geïnteresseerd is, namelijk het antwoord op de volgende vraag. Meestal zijn het mannen met vettig haar", grinnikt ze.

Het valt op dat de mannen in de meerderheid zijn in De Wedelse Molen. "Misschien omdat ze de actualiteit meer volgen", oppert Leine. "En omdat mannen tijd hebben om zich voor te bereiden op een quiz. Ze hebben hun handen vrij als ze thuiskomen van het werk. Vrouwen niet", doceert Lut. "Ze zijn ook competitiever. Maar pas op, wij gaan hier wel voor de overwinning." Hoewel Reinhilde een ervaren zaalquizzer is, vindt zij deze vragen helemaal niet "poepsimpel". "Het grote verschil is dat in een caféquiz veel meer gokvragen zitten. In een zaalquiz worden bijna uitsluitend feitelijke vragen gesteld."

Veel valt er anders niet te winnen in Overpelt: zes flessen bier in geschenkverpakking, enkele biertjes in magnumflessen, een fles wijn en een T-shirt. In Engeland zijn er wel enkele puur professionele quizzers. "Er zijn er die flink betaald worden door kranten en magazines om quizwedstrijden te schrijven en de BBC heeft de populaire tv-quiz Eggheads, waarin professionele quizzers strijden tegen amateurs."

In België moet je voor het echte geld volgens David Beck deelnemen aan een van de tv-quizzen. Enkele jaren geleden nam hij onder de naam van zijn school deel aan de tv-quiz Teamwork. "We wonnen er 1.500 euro mee, per lid. Niet slecht, maar ik zou vooral eens graag meedoen met de Canvascrack van Herman Van Molle. Daar is 25.000 euro te winnen. Ik ben ingeschreven, maar nog niet geselecteerd. Ik denk wel dat ze me daar kennen en me daarom liever niet selecteren. Ze geven de voorkeur aan mensen die niet het profiel hebben van de zogezegde professionele quizzer."

Ben Crabbé, die andere opperquizmaster in Vlaanderen, en al jarenlang het gezicht van het dagelijkseBlokken, spreekt dat tegen. "Er is niet echt een veto tegen die superquizzers. We selecteren vooral op toffe gasten die iets te vertellen hebben. Geweldige quizzers die dichtklappen als een camera loopt, dat geeft slechte televisie. Trouwens, Blokken vinden ze véél te makkelijk.

"Hoewel, nu ik eraan denk. Twee jaren geleden nam ene Luc Rochtus deel. Die man was toen al jaren de beste quizzer van België, maar hij vloog er al in de tweede ronde uit. Niets is zo makkelijk als een heel moeilijke quizvraag te bedenken waarop bijna niemand het correcte antwoord kent. Soms is niets zo moeilijk voor dat soort quizzer om een makkelijke vraag te beantwoorden."

Hij heeft niet echt een reden waarom het quizzen zo populair is in Vlaanderen. Volgens David Beck van Hego komt dat mogelijk door het rijke verenigingsleven. "Elke vereniging houdt wel eens een quiz om geld te verzamelen, naast de klassieke wafelenbak. Ook het geweldige succes van de eerste tv-quizzen was belangrijk. Ik ben nog jong, maar Tony Corsari ken ik wel. En natuurlijk ook Honderdduizend of niets."

"Het is een zeer sociale activiteit", vindt Stijn Gyselinckx. "Je trekt op met vrienden van je team en tijdens de wedstrijden leer je veel andere quizzers kennen. En het is goedkoop. Om deel te nemen aan een mooie quiz betaal je gemiddeld drie euro per lid. Natuurlijk drink je een glas tussendoor, maar dat doe je ook als je gewoon op café gaat."

Europees kampioenschap

Ronny Swiggers (51) is een van de beste Belgi- sche quizzers. Enkele jaren geleden eindigde hij nog als tweede op het WK individueel. Hij is in volle voorbereiding voor het EK, dat op 9 november plaatsvindt in Estland. "Ik ben volop bezig met trainen", zegt Swiggers, die de bevoorrading regelt voor de tankstations van Total.

Een plaats in de top tien vindt hij een succes. "Ik voel het langzaam achteruitgaan", zegt hij verrassend. Hoezo? Op quizzen staat toch geen leeftijd? "Toch. Ik merk dat het geheugen minder scherp is. Er zijn bovendien steeds meer deelnemers die erg intensief trainen voor deze kampioenschappen."

De liefde voor het spelletje begon bij hem op zestienjarige leeftijd. Samen met enkele leerlingen startte hij het quizploegje Volkam. Dat staat voor Vrienden en Oud-leerlingen van het Koninklijk Atheneum Mechelen. Het telt nog steeds twee van de originele leden. In de ranking van de BQB staan ze op de vijfde plaats. "Ik doe meestal twee wedstrijden per weekend, op vrijdag en zaterdag. Met Volkam, maar ook als gastlid van een ander team."

Swiggers verzamelt constant allerlei feiten en weetjes die in een wedstrijd kunnen voorkomen. Hij verwerkt ze in een quizvraag en schrijft ze over in een boek. "Ik heb er zo al een vijftigtal met elk ongeveer 500 vragen. Ik neem elke dag zo'n boek mee op de trein van Oostende naar mijn werk in Brussel en test mezelf."

Maar waarom in 's hemelsnaam? "Ik vind het gewoon leuk om iets te weten wat een ander niet weet. Je leert voortdurend bij, ook al blijft het meestal bij oppervlakkige kennis. Nu weet ik bijvoorbeeld redelijk veel over flora en fauna, over wereldgodsdiensten en klassieke muziek, terwijl ik daarover enkele jaren geleden niets wist. U leest misschien het jongste boek van J.K. Rowling. Ik niet, maar ik ken wel de titel en die van al haar andere boeken. En nog veel meerover Rowling en Harry Potter."

Foefelen

In Overpelt is Henk na de pauze toe aan een nieuwe muziekvraag en prompt knalt een oude hit door de boxen. Veel geroezemoes in het café. Iedereen kent de hit, maar niemand herinnert zich de naam. Tot Paul van De Vier Epo's zijn iPhone op tafel legt en de app Shazam aanklikt. Een minuutje later schrijft hij het juiste antwoord over op het quizformulier: 'I've Been Thinking about You' van London Beat. Shazam herkent elke hit binnen een minuut. Nee, hij ziet er geen graten in om te foefelen. "Wij zijn ondernemende mensen", zegt de nijvere zelfstandige.

Als ik die anekdote even later aan De Vruelies vertel, kijken ze nauwelijks op. "Ach, dat geeft niet", zegt Reinhilde. "Dit is maar een caféquiz. Maar als je zo'n streek uithaalt in een zaalquiz, word je meteen buitengezet. Daar lachen ze niet met zoiets. Daar lachen ze over het algemeen niet zo veel."

Henk haalt rond 23.15 uur de formulieren op en is met enkele vrijwilligers een halfuurtje in de weer om de juiste antwoorden per team te verzamelen. De Vruelies zijn met 44 juiste antwoorden op 60 vragen de winnaar. De Vier Epo's eindigen ergens halverwege met 33 juiste vragen en laatste is het éénvrouwsteam Marjan met 26 op 60. Quizzen blijkt dan toch een teamsport.

QUIZ ME QUICK

Vijf underdogs op weg naar de Superprestige

In de tv-serie van Bart De Pauw leren vijf underdogs, Nick (Wietse Tanghe), Roger (Dirk Van Dijck), Luc (Tom Audenaert), Armand (Jos Verbist) en Lennon (Pieter Piron), elkaar toevallig kennen tijdens een caféquiz. Tot hun verbazing doen ze het uitstekend en dat zet hen aan het dromen.

Gedreven door hun verlangen naar erkenning proberen de vijf zich een weg naar de top te quizzen. Ze hebben één doel: de selectie halen voor de belangrijkste quiz in Vlaanderen: de Superprestige. Nick en Luc zetten daarbij zelfs hun relatie met Cynthia (Liesa Naert) en Gwendy (Tine Embrechts) op het spel.

Maar algauw blijkt dat de tocht veel zwaarder is dan ze eerst dachten. Ze komen in de meest onverwachte situaties terecht, waaruit ze zich met al hun weetjes niet meteen kunnen redden. Quiz Me Quick volgt de successen van de vijf, maar ook hun tegen- slagen, hun hoogmoed en de lessen in nederigheid die ze onvermijdelijk gepresenteerd krijgen. Maar bovenal is het een verhaal van vijf mensen die iets willen betekenen in deze wereld en die hopen een kleine afdruk na te laten in hun bescheiden leven.

Quiz Me Quick, zondag om 21.25 uur op Eén

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234