Zondag 20/06/2021

De feiten en de fictie van een pakje light kaas

'Revitaliserende' yoghurt en ontbijtgranen die je een perfect 'beendergestel' geven, het zijn maar een paar voorbeelden van de vele ronkende maar misleidende labels op voedingsproducten. Op Europees niveau wordt er nu gesleuteld aan strenge regels die ervoor moeten zorgen dat feiten en fictie op uw pakje light kaas beter gescheiden worden. 'Nu worden producten waarvan we weten dat ze slecht zijn voor de gezondheid, slinks aan de man gebracht als gezond', stelt de Europese consumentenorganisatie Beuc.

Brussel

Eigen berichtgeving

Barbara Debusschere

Veel zout eten verhoogt het risico op maagkanker, zo bleek gisteren uit een grootschalig onderzoek, en te veel suikers en verzadigde vetten liggen mee aan de basis van overgewicht, tandbederf, diabetes en hart-en vaatziekten. Die boodschap is bij velen al doorgedrongen en niet weinig consumenten letten er dan ook op om 'gezonde' producten te kopen. Niets is echter wat het lijkt.

Enkele maanden geleden wees een Britse studie al uit dat voedingsproducten die speciaal op kinderen gericht zijn, vaak veel meer vetten, zout en suiker bevatten dan aangegeven en dat ze de koper daarover op het verkeerde been zetten (DM 22 /11).

Zo blijkt dat een potje Frosties Turbos van Kellogg's voor de kinderen vijf keer zoveel suiker bevat als ontbijtgranen voor volwassenen, terwijl er op de doos wel geschreeuwd wordt dat het product goed is voor het beendergestel en het hart.

Beuc verzamelde ook een hele resem aan misleidende voedingsclaims. Een potje Heinz-boontjes prijst zichzelf aan als "even voedzaam als een portie fruit en groenten". De boontjes bevatten evenveel goede stoffen als een portie fruit of groenten maar tegelijkertijd zit er ook een derde van de dagelijkse portie zout in. "De 'gezondheidsclaim' kan kloppen maar tegelijkertijd bevatten die producten ook zoveel zaken die ongezond zijn waar de consument niet op gewezen wordt", zegt Beate Kettlitz van Beuc. Robert Remy, voedingsexpert bij Test-Aankoop, bevestigt. "Neem nu limonade. Dat is water met suiker en kleurstoffen. Nu zijn er limonades die zogezegd verrijkt zijn met calcium en vitamine C en die dat aanprijzen. Dat is zeer tegenstrijdig. Als je daar veel van drinkt, krijg je ook massa's kleurstoffen binnen. Uit onze onderzoeken blijkt ook regelmatig dat de toegevoegde zaken maar erg miniem aanwezig zijn. Een met calcium verrijkte melk bleek maar weinig calcium extra te bevatten in vergelijking met gewone melk, maar die verrijkte melk was wel veel duurder. Soms gaat het om zeer theoretische gegevens, bijvoorbeeld de effecten van bepaalde nieuwe soorten yoghurt, waarvan te lichtzinnig wordt aangenomen dat ze een effect bij de mens hebben." Een andere problematische categorie zijn volgens de consumentenorganisaties producten die een betere conditie, een beter hart of een ander serieuze vooruitgang van de gezondheid beweren te bewerkstelligen. Beuc: "Dat kan niet omdat iedereen een andere gezondheid, levensstijl en dieet heeft. Thee die zegt goed te zijn voor het hart omdat er antioxidantia inzitten, is misleidend omdat dat nooit hetzelfde antioxiderende effect kan hebben als fruit en groenten."

Voorts zijn er, zo benadrukt Beuc, de producten waarover nogal vage gezondheidsboodschappen de ronde doen, maar waar ook weerhaakjes aan zitten. Kombucha-limonade stelt "het lichaam te zuiveren" en Marcolini-chocolade is "relaxerend". "Gestresste mensen kopen die zaken vaak, maar het blijft wel limonade en chocolade. Als je die producten ziet, zou je denken dat het je alleen maar goed doet", zegt Kettlitz.

Al zo'n twaalf jaar denkt Europa eraan om misleidende gezondheidsboodschappen op voedingsproducten aan banden te leggen. Gisteren werden in een hoorzitting de verschillende standpunten naar aanleiding van het eerste wetsvoorstel over het thema uiteengezet. Voortaan zouden gezondheidsboodschappen alleen kunnen als een en ander wetenschappelijk kan worden aangetoond.

Een groot discussiepunt is vooral de vraag of er 'voedingsprofielen' moeten komen. "Die draaien om vet, suiker en zout. De profielen bepalen of een product dat claimt gezond te zijn, er niet te veel van bevat", legt Belgisch parlementslid Marianne Thyssen (CD&V) uit.

De consumentenorganisaties zijn daarvoor, de industrie is ertegen. Die stelt dat zij nooit beweert dat het volledige product de gezondheid bevordert. Thyssen: "De industrie vindt het ook niet fair dat bijvoorbeeld boter, waarin ook gezonde zaken zitten, volgens die profielen niet meer als gezond zou mogen worden aangeprezen. De fabrikanten beweren inderdaad nooit dat je massa's boter moet eten en dat je daarnaast ook ongezond kunt leven. Dat is een begrijpelijk argument. Het is een moeilijke bevalling maar voor 13 juni willen we al de belangrijkste knopen doorhakken. De consument wordt al te lang misleid. Trouwens, er is ook een voordeel voor de industrie. Als ze alleen gezondheidsclaims mogen maken volgens strenge regels, dan winnen hun producten aan geloofwaardigheid en worden ze gestimuleerd om onderzoek te doen naar zaken die de gezondheid echt bevorderen."

Voor 13 juni wil Europa de belangrijkste knopen doorhakken

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234