Zaterdag 25/01/2020

Verenigde Staten

De FBI heeft het gedaan en zal boeten

FBI-onderdirecteur Andrew McCabe (tweede van links) moest al opstappen onder druk. Hij wordt beschuldigd van het herschrijven van getuigenverhoren. Beeld REUTERS

Koppen rollen er al een tijdje in Washington. De laatste tijd is vooral de FBI doelwit. Want voor Trump en de andere Republikeinen is het roemruchte Bureau een bedenkelijk, om niet te zeggen vijandig, bolwerk van Democraten.

Het lijken van die brave juristen, die mannen van de FBI en het ministerie van Justitie, maar ondertussen vormen ze een deep state. Een geheim genootschap. De lange arm van de Democraten. Een bolwerk tegen Trump. Ze zijn de Feds.

Het historische conservatieve wantrouwen jegens de hoogste landelijke wetshandhavers is weer tot uitbarsting gekomen. Verdachtmakin­gen, het ontslag van een onderdirecteur, een geheim document vol aantijgingen, een “schandaal groter dan Watergate”, volgens commentatoren op Fox News. Een diepe argwaan vanuit het hart van Amerika komt samen met een acute behoefte van het Witte Huis om het onderzoek naar Russische inmenging in de verkiezingen in diskrediet te brengen. De FBI heeft het gedaan.

“Er komt een grote schoonmaak op het Bureau aan”, citeerde onderzoeksjournaliste en Fox News-commentator Sara Carter een van haar bronnen. “Er komen nog ontslagen aan.”

Het Bureau. De Feds. Wie weleens een Ameri­kaan­se politiefilm ziet, kent ze als bureaucraten die altijd in de weg lopen. De plaatselijke agent – een tikkie verlopen en triggerhappy – lost de zaak wel op zijn manier op. Ook Donald Trump ziet liever iemand als Joe Arpaio, de sheriff in Arizona die de wet aan zijn laars lapte maar gratie kreeg, dan James Comey, die FBI-baas die meer van regeltjes hield dan van de president.

De FBI ligt onder vuur als nooit tevoren. De directe aanleiding is een document van vier vellen van het Republikeinse Congreslid Devin Nunes, waarin hij de geheime informatie samenvat over het onderzoek naar Russische inmenging in de verkiezingen (het Congres doet zijn eigen onderzoek, los van Robert Mueller). Uit deze memo zou blijken dat de FBI steken heeft laten vallen bij het afluisteren van de van spionage verdachte Trump-medewerker Carter Page.

In Republikeinse ogen staat hiermee het hele Russische onderzoek op losse schroeven. Het lijkt op een rechtszaak waarin advocaten de verdachte via procedurele fouten proberen vrij te krijgen. Dat er een bank is beroofd, doet er niet toe.

Spionnen en plasseks

De redenering is als volgt. Het afluisterverzoek van de FBI, in het najaar van 2016 voorgelegd aan een zogeheten Fisa-rechtbank, zou zijn gerechtvaardigd met informatie uit het Steele-dossier, het beruchte rapport van een voormalige Britse spion naar de Russische banden van Trump – met onder meer een beschrijving van plasseks in Moskou. Omdat dit rapport (lang niet alles is bevestigd) is gefinancierd door de Democra­ten, zien Republikeinen hierin bewijs dat de FBI gestuurd wordt door de Democraten.

Twee belangrijke tegenwerpingen staan waarschijnlijk niet in de memo. Ten eerste was het Steele-rapport niet de enige bron waarop de FBI zijn afluisterverzoek baseerde (de andere zijn geheim). Ten tweede werd Page al sinds 2014 afgeluisterd, omdat hij als bankier in Moskou verdachte contacten had met het Kremlin. Ook zou je je kunnen afvragen waarom de Republikeinen, als zij zo hechten aan de burgerrechten van Carter Page, in januari vol overtuiging stemden voor een uitbreiding van afluisterbevoegdheden.

De Republikeinen in het Congres stemden voor vrijgave van de door hen opgestelde memo. Trump zou hem na zijn State of the Union (de troonrede van afgelopen nacht) vrijgeven. Opvallend is de rol van het ministerie van Justitie. Dat zei al dat het vrijgeven van de memo (en daarmee geheime informatie) “buitengewoon roekeloos” zou zijn. Daarmee staat minister Jeff Sessions mogelijk tegenover Trump, wat tot hernieuwde animositeit kan leiden.

Er is een tweede granaat: een intern onderzoek naar hoe de FBI onderzoek heeft gedaan naar de e-mailaffaire van Hillary Clinton. Dit rapport komt waarschijnlijk pas in maart uit, maar een concept werd zondag al gezien door FBI-directeur Christopher Wray. En wat hij las was “zorgwekkend”, zo schreef The New York Times.

Doodzonde

Wie ligt er nu in de vuurlinie? FBI-onderdirecteur McCabe, die al opstapte onder druk. Sara Carter suggereerde op Fox News dat hij zijn agen­ten zou hebben gevraagd hun getuigenverhoren te herschrijven, wat een doodzonde zou zijn.

De volgende is Rod Rosenstein, onderminister van Justitie, die betrokken zou zijn bij de in de Republikeinse memo genoemde Fisa-aanvragen. Rosenstein (of een opvolger) moet beslissen wat er gebeurt met het rapport van speciaal onderzoeker Mueller. Hij kan besluiten tot een aanklacht (onwaarschijnlijk), of tot het opbergen van het rapport in een diepe la. Als hij het rapport openbaar maakt, maar zelf politiek beschadigd is, kan dat de conclusies ondergraven.

Dat lijkt het belangrijkste doel van de Republikeinen: het ongeloofwaardig maken van de FBI. In Republikeinse ogen bewijst een foutje bij een Fisa-aanvraag meteen de corruptie van de hele dienst. Dat het FBI-directeur James Comey was die vlak voor de verkiezingen het onderzoek naar Hillary Clinton heropende – wat haar mede het presidentschap kostte – doet er in deze theorie niet toe. De Feds hebben het gedaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234