Maandag 16/12/2019

De fanfare van honger en dorst

Het muziek Lod trekt met publiek door Molenbeek

Brussel

Van onze medewerker

Peter Anthonissen

Onder aanvoering van een orkest stapt het publiek tijdens Saint Jean Baptist de garagist door de straten van Molenbeek. Even slaat de schrik me om het hart. Is dit geen misplaatste culturele invasie in een verpauperde wijk? Ik ben gerustgesteld wanneer ik zie dat een paar voorbijgangers zich, na een korte aarzeling, spontaan bij de stoet aansluiten. Enkele jongeren reageren op hun eigen manier. Ze draaien de volumeknop van hun stereo open om te concurreren met de muziek van Dick Van der Harst. Saint Jean Baptist de garagist is theater in het hart van de stad.

Het muziek Lod speelt met Saint Jean Baptist de garagist op verplaatsing. Dick Van der Harst, de huiscomponist van het Gentse muziektheatergezelschap, houdt ervan door Brussel te dwalen en zich een verleden te verbeelden op plekken waar ooit een huis stond. Daar zat een theatervoorstelling in.

Met 'documentair' auteur Jan Vromman ging Van der Harst aan de slag. Onder andere Bruxelles/Brussel 2000, de bottelarij en de sociaal-historische organisatie La Fonderie waren bereid het project te ondersteunen.

Geen Brusselse gemeente leek Van der Harst en Vromman voor hun project geschikter dan Sint-Jans-Molenbeek. De geschiedenis van Molenbeek is er een van kansarmoede, van de arbeiders die er eind vorige eeuw opeengepakt in kleine huisjes woonden, tot de huidige ouderen- en migrantenbevolking. Er is opvallend weinig veranderd. Toch is het verleden uit het straatbeeld verdwenen.

Ooit stond Molenbeek als het 'Belgische Manchester' bekend, als een van de zenuwcentra van de industriële revolutie. De sporen daarvan zijn amper bewaard. Dat willen Van der Harst en Vromman verhelpen. Ze doen de historische Molenbeekse toneelschrijver, zanger en cafébaas Jan Paes (1883-1961) herleven om de bewoners van Molenbeek hun verleden 'terug te geven'. Het engagement van Paes blijkt jammer genoeg onvoldoende uit de manier waarop hij tijdens de voorstelling naar voren komt.

Paes (vertolkt door Dirk Laplasse) ontvangt het publiek in Café de la Rue, een plek die de sfeer van enkele decennia geleden uitademt. Op een bord achterin bijvoorbeeld staan voetbalploegen die al sinds lang niet meer in eerste afdeling spelen. Paes kondigt een 'historische film' aan waarvoor hij de toeschouwers op sleeptouw zal nemen door de aangrenzende straten. Onder muzikale begeleiding gaat het naar de Impasse Buelens in de Ransfortstraat, een braakliggend terrein waar het theatraler deel van de avond plaatsheeft. Onderweg fungeert Paes als stadsgids. Hij wijst café Le Coq d'Or aan waar hij heeft gewoond, en de plek waar de ravissante danszaal Mille Colonnes was ingericht. Ook aan de voormalige bronsgieterij La Fonderie houdt hij halt. Als verteller is Paes echter te trots en te weinig innemend. Zijn eigen verleden lijkt hem meer te interesseren dan dat van Molenbeek. Gelukkig is psychologische karaktertekening in dit project van ondergeschikt belang. Wat telt, zijn de bruggen die Van der Harst en Vromman slaan tussen heden en verleden, tussen bezoekers en bewoners, tussen theater en werkelijkheid. In de Impasse Buelens wijst Paes op de restanten van enkele negentiende-eeuwse arbeidershuisjes: het was er een echt slavenbestaan. Op een scherm worden boeren- en arbeidersportretten van schilder Eugène Laermans geprojecteerd, die de overgang van het rurale naar het industriële Molenbeek in beeld bracht. Een tweede, veel groter scherm toont hoe het leven er op dat eigenste moment in de Ronsfortstraat toegaat.

Over het straattafereel heen verschijnen vooraf opgenomen getuigenissen van buurtbewoners. Zij maken de verschillende migratiegolven in Molenbeek tastbaar. De beelden treden in dialoog met de typische muziek van Dick Van der Harst, die zich tussen kunstig en volks situeert. Naast het vijfkoppige orkest en Laplasse speelt ook zangers Madiha Figuigui een hoofdrol. Ondanks hun aantal laten al deze componenten zich makkelijk met elkaar verzoenen, omdat ze één verhaal vertellen, dat van Molenbeek en zijn bewoners.

Intussen doet ook de omgeving haar werk: op de daken kijken kinderen nieuwsgierig toe, een vliegtuig komt over, in de Ronsfortstraat weerklinkt raï. Van der Harst en Vromman laten toe dat de stad in hun voorstelling ingrijpt. Ze is immers niet zomaar decor, maar onderwerp van de voorstelling. Dat merkte ik het best na afloop: op de terugweg keek ik met andere ogen naar het zo vaak vermaledijde Molenbeek.

Het muziek Lod met Saint Jean Baptist de garagist: nog op 30 augustus en 1, 3, 6, 7, 8 en 9 september om 21 uur in Café de la Rue, Kolomstraat 30, Sint-Jans-Molenbeek. Reserveren op tel. 02/412.70.70 (de bottelarij). Tweetalige voorstelling in het Frans en het Nederlands.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234