Dinsdag 13/04/2021

5 jaar later

De familie die VDB (heel even) rust gaf

null Beeld Photonews
Beeld Photonews

Op 12 oktober 2009 liet Frank Vandenbroucke zich na een avond vertier door een Senegalese prostituee meetronen naar een aftands rendez-voushotel, waar hij een paar uur later, in onduidelijke omstandigheden, een eenzame dood stierf. Vandaag laat een Italiaans gezin in Pescara zich meevoeren naar de herfst van 2006. Toen kwam Vandenbroucke als een wervelwind de familie Masciarelli binnen. "Hij was driftig en zat vol verlangen, maar ik voelde dat hij diep vanbinnen een stabiele omgeving zocht."

In de zomer van 2006 woont Vandenbroucke in Noord-Italië en staat hij op het zoveelste kruispunt in zijn leven: aanslepende juridische perikelen, een virus dat al maandenlang krachttoeren in de weg staat en een verbroken contract bij de Belgische ploeg Unibet.com. Ploegleider en VDB-adept Jef Braeckevelt liep de muren op door zijn onstandvastige gedrag en gebrek aan koersmotivatie. Ook zijn huwelijk met de Italiaanse schone Sarah Pinacci heeft al een handvol stormachtige periodes doorstaan, mét een hoogoplopende ruzie die hem tot een zelfmoordpoging dreef. Nu lijkt de relatie eindelijk op het juiste spoor te zitten. "Hier gaan we nooit meer weg, ik ben hier veel te gelukkig met Sarah en dochter Margaux."

Vandenbroucke verdwijnt in België van de radar, om plots in het nieuws op te duiken als Francesco del Ponte. Onder die naam, en mét een foto van de jonge Tom Boonen op zijn inschrijvingsbewijs, neemt hij deel aan een Italiaanse wedstrijd voor amateurs. Een journalist van La Gazzetta dello Sport herkent Vandenbroucke nadat die op minder dan een kilometer van de aankomst onbegrijpelijk de remmen dichtknijpt en huiswaarts fietst. Vandenbroucke krijgt de pers achter zich aan en maakt duidelijk dat het een grap betrof van trainingsmaat en ex-Girowinnaar Evgueni Berzin. Toch klinkt het hoongelach, vooral in België, luid.

De wonderboy incasseert en vraagt zich hardop af: "Wanneer zal ik eindelijk rust vinden?" Zonder ploeg en met een nieuwe deuk in het imago trekt Vandenbroucke zich terug in zijn huis in het Milanese hinterland. Om nauwelijks een paar dagen later verrassend, maar met ontwapenende glimlach aan te kondigen dat hij verderop in de Italiaanse laars een nieuw contract getekend heeft. De ploeg heet Acqua & Sapone, ploegleider Palmiro is het hoofd van een gedecideerd, onberispelijk en traditioneel wielergeslacht: de familie Masciarelli. "De ploeg heeft vertrouwen in mij en hier word ik weer de renner die ik ooit was." Herkenbare en misschien holle woorden, want na Cofidis klonk het al eerder zo bij een rist andere ploegen.

Palmiro Masciarelli was zijn hele carrière de trouwe helper van Francesco Moser, en ging daarna als ploegleider aan de slag. Acqua & Sapone is zijn kind; zijn zonen Simone, Andrea en Francesco zijn ook renner en moeten uitgroeien tot subtoppers in de schaduw van kopmannen Stefano Garzelli en Frank Vandenbroucke. "Iedereen kende zijn reputatie, maar Frank barstte van het talent. Ook al had hij een destructief kantje en dreigde hij snel te ontsporen, hij maakte iets los in mij. Enkel in een warme omgeving zou hij opnieuw de oude kunnen worden, en ik wou me als een vader over hem ontfermen."

Palmiro, tussen Andrea en Simone. Beeld Jo Badisco
Palmiro, tussen Andrea en Simone.Beeld Jo Badisco
Frank Vandenbroucke tussen Andrea en Simone Beeld Jo Badisco
Frank Vandenbroucke tussen Andrea en SimoneBeeld Jo Badisco

Geliefd ontbijt

De naam Masciarelli staat ook al jaren bekend als fietsenmerk en in Pescara runt Palmiro, samen met zijn echtgenote en de ondertussen ex-renners Simone en Andrea, een fietswinkel. Palmiro's derde zoon Francesco en neef Domenico 'Mimmo' Vernamonte leiden in Florida de Amerikaanse afdeling van de Masciarelli-fietsen. We stappen de winkel uit en lopen de trappen op naar het huis van de familie. 'Frank voelde zich hier meteen thuis. Hij woonde eigenlijk nog steeds in Vermezzo, bij Milaan. Maar de ploeg kwam hier samen, en Frank schoof elke keer mee aan tafel. We reserveerden een hotelkamer voor hem, maar 's avonds zat hij steevast bij Simone en Andrea op kamer. Als kleine jongens bij elkaar: lachen en honderduit praten over koers, vrouwen en het leven. Plots had ik er een zoon bij, en zij een broer. 's Ochtends zag ik telkens dat Frank was blijven slapen. Hij wou en kon nooit alleen zijn. Weggegooid geld, dat hotel." (lacht)

In het najaar van 2006 straalt Vandenbroucke van geluk. Met zijn conditie gaat het snel de goeie kant uit en in de Italiaanse najaarswedstrijden groeit het geloof in de ultieme comeback. Frank traint voorbeeldig en vindt in de broers de ideale trainingsmakkers. Na de training brengt Frank in de winkel met groot spektakel fietsschoenen aan de man. Vader Palmiro stelt hem dan ook voor om met Sarah en Margaux te komen inwonen in het ruime familiehuis. "Twee dagen later stonden ze hier al aan de deur. Sarah zag hoe Frank positiever en opgewekter was geworden, maar vooral zichzelf had teruggevonden. Vader hamerde op een streng ritme: opstaan om acht uur, trainen, rusten, geen uitspattingen en op tijd gaan slapen. Wij vonden dat normaal en ook Frank klaagde niet één keer. Als hij 's ochtends zijn geliefde ontbijt kreeg - een klein stuk brood, veel Nutella en een blikje Cola -, was zijn dag al goed. Vader had een enorme invloed op Frank, en hij luisterde altijd naar hem. Sarah wist dat Frank, met haar in de buurt, die rechte lijn makkelijker zou blijven bewandelen."

Een foto, een trui en het doodsprentje, dat nog bij de familie Masciarelli staat Beeld Jo Badisco
Een foto, een trui en het doodsprentje, dat nog bij de familie Masciarelli staatBeeld Jo Badisco

Blakend van vertrouwen, en ver weg van zijn criticasters, wil VDB de winter ingaan en het nieuwe seizoen minutieus voorbereiden. Toch lijkt het hem niet gegund. Een ogenschijnlijk banale blessure in een van de slotwedstrijden knabbelt aanvankelijk onopgemerkt aan het vertrouwen, maar wordt de voorbode van een onherroepelijke ommekeer. "In de Giro dell'Emilia kreeg hij een ontsteking aan de knie en de zeurende pijn bleef hem nadien zorgen baren. We trokken daarop naar een dokter in Pisa en later naar België, bij Lieven Maesschalck. Vandenbroucke onderging in februari 2007 een operatie in Arezzo en maakte noodgedwongen een kruis over zijn voorjaar. Hij lag vaak urenlang in de zetel naar het enorme tv-toestel te staren en verloor zijn geloof in een snelle comeback. Hij wou absoluut naar België voor de revalidatie, maar dat zorgde voor frictie met Sarah. Zonder dat ze het onder woorden bracht, wisten we dat ze hem van zijn 'slechte' vrienden en de drugs vandaan wou houden."

Ondertussen schuift neef Mimmo mee aan tafel. In tegenstelling tot de anderen géén renner, maar wel een voetballer. "Frank en ik werden snel vrienden. De eerste keer dat ik hem hier ontmoette, zag ik iets onwaarschijnlijks. Zijn hond had een plant met aarde doorheen heel het huis gesleept. Frank was razend en de hond gromde agressief. Wat deed Frank? Hij ging op handen en voeten zitten en híj beet de hond. Einde verhaal. Ik was meteen voor 'm gewonnen. (lacht) Toen hij later door zijn revalidatieperiode ging, trokken we wel eens op stap. Een jongen met een gouden hart, maar altijd hongerig naar plagerijen. Voor iedereen een glas wijn van 70 euro bestellen en de gasten daarna doodleuk de rekening presenteren. Of die keer toen we in Noord-Italië waren, bij zijn vriend Davide Posca (apotheker, later veroordeeld voor dopinghandel in het amateurwielrennen, JB). Ze hadden van fiets gewisseld. Nu moet je weten, Davide is een kleine man en zijn fiets was drie maten te klein voor Frank. Toch kruipt hij op die veel te lage fiets, slaat een verboden weg in en rijdt zonder dralen de ring rond Milaan op..."

Palmiro met VDB toen hij hem in het ziekenhuis ging ophalen Beeld Photonews
Palmiro met VDB toen hij hem in het ziekenhuis ging ophalenBeeld Photonews

Bron voor vertier misschien, maar toch ziet Palmiro met lede ogen aan hoe 'zoon' Frank zijn zelfdiscipline verwaarloost en steeds meer in aanvaring komt met Sarah. Zijn carrière zit opnieuw in het slop en zijn huwelijk stevent af op een bitter einde. Wanneer Sarah in april 2007 plotsklaps vertrekt, breekt er iets in Frank. Hij die dacht dat er aan zijn sprookjeshuwelijk nooit een einde zou komen. Op ploegstage in mei zien de broers dat Frank geen raad weet met zichzelf en wegglijdt in een depressie. Hij blijft contact zoeken met Sarah, maar de dagelijkse telefoons gaan van ti amo tot vaffanculo. Vandenbroucke vraagt geld aan Palmiro en en rijdt naar zijn huis in Vermezzo waar hij alleen zijn demonen te lijf wil gaan. Palmiro houdt contact en probeert Frank aan het trainen te krijgen. De stem die hij aan de andere kant te horen krijgt, wordt stiller met de dag. Tot Frank de telefoon niet meer beantwoordt. Hij stuurt Mimmo naar Vermezzo om bij Frank te logeren.

"Frank was iemand die affectie, warmte en vooral gezelschap nodig had. We wisten dat hij die bij zijn ouders niet altijd had gevonden. Hij zocht eigenlijk altijd een vaderhand en broeder- of zusterliefde. Een echte familieband. Alleen dan kon hij ook op de fiets zichzelf zijn. Toen ik aankwam, trof ik een ellendige man aan. Frank was op aanraden van Palmiro naar de ouders van Sarah gegaan om Margaux te zien, want dat zou hem opkikkeren. Maar hij werd er de deur gewezen, en voelde zich moederziel alleen. Ik kon hem overtuigen om in het krachthonk zijn oefeningen af te werken, maar dat deed hij zielloos. Hij was zo verkrampt dat ik hem niet meer herkende. Op woensdag ging ik 's ochtends even de deur uit. Ik was nauwelijks vertrokken en mijn telefoon rinkelde. Hij belde me misschien wel vijf keer op tien minuten. "Mimmo, waar ben je? Wat ga je doen? Wanneer kom je terug? Ben je ver?" Ik voelde dat ik hem moest kalmeren en keerde op mijn stappen terug. Maar toen ik binnenkwam, trof ik hem aan met opengesneden aders. Hij had kalmeerpillen genomen en wou vluchten... voorgoed."

(stilte)

Simone kijkt op: "Jij hebt hem gered, Mimmo. Zonder jou hadden we in Italië toen een tweede Pantani gehad. En zeggen dat Frank altijd herhaalde dat hij niét wou eindigen zoals Marco."

"Toch werd het nog onwezenlijker. Ik mocht een paar dagen later naar hem toe in het ziekenhuis. Hij lag op de psychiatrische afdeling, waar hij dwangverpleging kreeg. Toen ik zat te wachten, stormde een psychiater al schreeuwend naar buiten. Frank had hem blijkbaar tot wanhoop gedreven. Later hoorde ik dat hij zijn Belgische psychiater ook grijze haren had bezorgd. Tot mijn grote verbazing vond ik Frank bijzonder helder op zijn bed. Hij vroeg me op een gespeelde toon: 'wat is dat hier voor een gekkenhuis?'"

Franks ouders reizen niet af naar Italië. Jaren eerder al vertroebelde de relatie met hun ongrijpbare zoon. Voor het eerst sinds lang zoekt Frank weer toenadering; vanuit het ziekenhuis haalt hij de banden aan en beslist om voorgoed naar België terug te keren. Palmiro Masciarelli was van plan om Frank te laten opnemen in de buurt van Pescara, maar moet zich neerleggen bij Franks wil; hij voert hem eigenhandig naar Ploegsteert. Franks contract bij Palmiro is nog niet ten einde, en blijft meer dan welkom in Italië. Als renner, of als deel van de omkadering.

Vandenbroucke uit zelf meermaals zijn dankbaarheid aan de familie Masciarelli, maar houdt vol dat hij in Italië niets meer te zoeken heeft."'Alles wat me aan het land bond, ben ik kwijt: mijn vrouw Sarah en mijn dochter Margaux. Hier in België heb ik Cameron, mijn dochter uit mijn eerste huwelijk. Laat ik haar tenminste niet kwijtraken."

Hij gaat een nieuwe verbintenis aan met een Belgische ploeg, Mitsubishi - Jartazi. De vriendschap met de familie Masciarelli is wel van die aard dat hij Simone en Mimmo probeert te overtuigen ook naar België te komen. Simone is echter net vader geworden en heeft geen zin in een buitenlandse ploeg. Vandenbroucke wil voor voetballer Mimmo, na omzwervingen bij Pescara en Saint-Etienne, nieuwe deuren openen bij Zulte-Waregem en Kortrijk. Hij legt contacten en Mimmo gaat er zelfs meetrainen, maar het komt niet tot een overeenkomst. Toch zal Mimmo een tijdlang inwonen bij Frank. "Gevoelsmatig en qua intensiteit heb ik nooit een betere vriend gekend. Zelfs toen ik niet meer in België woonde, belde hij heel vaak. Ook met Simone, trouwens. Onze vele, lange gesprekken in Italië hadden een louterend effect gehad. Een paar keer gingen we logeren bij Frank in België."

Van Cuba naar Miami

Vandenbroucke komt ook bij Mitsubishi - Jartazi nooit in de buurt van zijn oude niveau. In 2009 vist boezemvriend en ploegleider Nico Mattan hem weer op en bouwt bij Cinelli - Down Under een heel team rond VDB. De zoveelste heropflakkering strandt echter in een poel van frustratie: VDB voelt zich miskend binnen de ploeg en stapt op. Hij besluit een streep onder het seizoen te trekken met een deugddoende vakantie. Frank zoekt een reisgezel en richt zijn pijlen op de familie Masciarelli. Mimmo pendelt tussen Miami en Pescara en biedt Vandenbroucke aan om mee te komen. '"Goed", zei hij, "dan ga ik in Cuba een koers rijden en daarna zonnen we lekker in Miami." Alles leek in kannen en kruiken, maar toen kreeg hij het voorstel van de mede-organisator van de Ronde van de Middellandse Zee (Eric Rottiers, JB) om naar Senegal te reizen. Het betrof een of andere businessdeal, en die man zou alles betalen. Frank ging overstag en vond uiteindelijk de jonge Belgische renner Fabio Polazzi bereid om mee te komen."

Palmiro, Simone, Andrea en Mimmo kijken elkaar aan. "Jij hebt Frank gered in 2007, Mimmo. Maar twee jaar later zijn we te laat gekomen."

Een van de twee gsm-toestellen van Vandenbroucke, met Senegalese simkaart, belt die noodlottige nacht om 4u30 lokale tijd kort na elkaar twee nummers op: dat van Simone Masciarelli en Mimmo Vernamonte. Was hij het zelf of belde iemand anders in wanhoop? Simone wordt als eerste gewekt. "Ik werd wakker en zag een onbekend nummer. Ik kende het landnummer +221 niet en nam niet op. 's Middags stond Mimmo in de winkel en zei dat hij die nacht telefoon gekregen had van een onbekend nummer. We legden onze telefoons naast elkaar en het bleek over hetzelfde nummer te gaan. We zochten de landencode op en kwamen uit bij Senegal. Frank! Waarom zou hij ons gebeld hebben? Maar weet je, hij belde ons zo vaak op. Het zou niet de eerste keer zijn dat hij de drang voelde om mee te delen dat hij een mooie vrouw had gezien. Hij belt wel terug, dachten we. Maar om tien uur 's avonds kreeg ik telefoon dat Frank gestorven was. En plots werd hij toch een tweede Pantani."

"Wat is er toch gebeurd daar in Senegal? Zo dikwijls dachten we achteraf: hij had naar iedereen kunnen bellen, maar hij belde ons. Als hij het zelf was die belde, natuurlijk. Hij had een Belgisch gsm-nummer dat iedereen kende, en een Senegalees nummer voor buitenlandse gesprekken. En blijkbaar stonden slechts vier nummers in die gsm, waaronder die van ons en dat van Davide Posca. Waarom hebben we in godsnaam niet opgenomen? Misschien konden we nog helpen. Het zullen voor eeuwig raadsels blijven, net als de ware toedracht van zijn dood. Wij verloren een broer, een neef, en een zoon."

Op de stille foto's in het midden van de tafel kijkt Frank met spitse blik vooruit. Hij balanceerde tussen vele extremen, maar fietste in zijn helrode outfit van Acqua & Sapone de harten van deze familie binnen, om er voor altijd te blijven.

Epiloog: Eric Rottiers zou aanvankelijk samen met Frank vertrekken, maar reist pas een paar weken later af naar Senegal. In het hotel waar Frank oorspronkelijk verbleef, overlijdt ook hij, na een hartaanval.

Het doodsprentje in de kerk tijdens de begrafenis in Ploegsteert Beeld BELGA
Het doodsprentje in de kerk tijdens de begrafenis in PloegsteertBeeld BELGA
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234