Zaterdag 08/05/2021

De fabriek van de kerstman staat in china

Bijna 60 procent van alle speelgoed dat Europa binnenkomt, is van Chinese makelij. Wat niet betekent dat de consument massaal naar ballenkraamspeeltjes grijpt: ook gevestigde merken besteden steeds meer productie uit aan het Verre Oosten.

Ronald Meeus

Van de 11,5 miljard euro die gedurende het jaar 2002 in de Europese Unie aan speelgoed werd besteed, wordt maar liefst 57 procent in China geproduceerd. Het land is, volgens gegevens van het Europese cijferbureau Eurostat, wat dat betreft zo goed als altijd al een koploper geweest. Maar het Chinese marktaandeel groeit zienderogen: in 1995 was nog maar 44 procent van het in Europa verkochte speelgoed van Chinese makelij, in 1999 was dat al de helft. Vorig jaar, met 57 procent, zette de Chinese speelgoedproductie in Europa zo'n 6,5 miljard euro af. Volgens de Shenzhen Toymakers Association, een vereniging van een vijfduizendtal speelgoedproducenten gevestigd op de landtong waar 95 procent van het Chinese speelgoed wordt gemaakt, komt wereldwijd zelfs zo'n 80 procent van het verkochte speelgoed uit hun land.

Speelgoed en andere snuisterijen uit het Oosten hebben altijd al gretig aftrek gevonden bij de Europese consument. Het ging vaak om speelgoed van kleinere producenten, die hun productiekost erg laag wisten te houden en op die manier goedkoop - maar kwalitatief niet altijd even deugdelijk - speelgoed konden leveren voor de onderzijde van de westerse markt. Het ging dan vooral om speeltjes uit pluche en plastic, die in hoofdzaak op kermissen worden gesleten.

Maar sinds enkele jaren geleden komt ook het merendeel van de Barbies, G.I. Joes en Action-mannen van deze wereld uit China. Gevestigde speelgoedverkopers, zoals Hasbro, Mattel, Disney en McDonald's (voor zijn Happy Meal-speeltjes), halen het grootste deel van hun productie uit China, waar ze het werk uitbesteden aan kleinere, goedkopere, inlandse producenten. Globalisering, kostenefficiëntie, delokalisering. "We zijn een industrie als een andere", zegt Belgisch commercieel directeur Lieven Van Praet van Hasbro. "Er is een kostentechnische realiteit waar we niet aan ontsnappen."

Hasbro, de wereldwijde leider in de speelgoedmarkt, maakt het merendeel van de Action Man-, My Little Pony- en G.I. Joe-producten in China. Van Praet schat dat het om zo'n 70 procent van de wereldwijde productie van het bedrijf gaat. Ook Mattel produceert sterk in het Verre Oosten. Meer dan de helft van alle Barbie-producten wordt vanuit China naar het Westen verscheept. In een onderzoek uit 2001 brak de waakhondgroep Asia Monitor Resource Center de winkelprijs van een Barbie-pop, 10 Amerikaanse dollar, uiteen in het aandeel dat naar de verschillende partijen in het productieproces gaat: 8 van de 10 dollar ging naar Mattel zelf, voor zijn winstmarge en de marketing- en distributiekosten. De overige 2 dollar gaat naar de Hongkongse afdeling van Mattel, die de helft van dat bedrag nodig heeft om zijn eigen kosten te dekken, die 65 dollarcent aan Amerikaanse, Saoedische, Japanse en Taiwanese fabrikanten van ruwe materialen uitbetaalt, en die voor 35 dollarcent de Chinese fabrikanten bezoldigt. Die moeten van dat deeltje van de koek hun productieprocessen én hun werknemers betalen.

Dat ruikt naar sweatshoppraktijken, zegt een aantal wereldwijde waakhondorganisaties, die dan ook al enkele jaren de activiteiten van de speelgoedproducenten in het Verre Oosten in de mot hebben. Wat China betreft, werd er enkele jaren geleden een sociaal charter getekend door de grote speelgoedfabrikanten en houdt ook de overheid in toenemende mate een oogje in het zeil, maar de aandacht van de waakhonden blijft scherp. Ze maken zich vooral druk om het feit dat de speelgoedmarkt in se een seizoensgebonden gegeven is. De grotere spelers halen meer dan de helft van hun omzet zo ongeveer nu, tijdens de eindejaarsperiode. Dat maakt de vrees voor onrealistische overwerkregelingen niet ondenkbaar.

Aleen Lego, de derde grootste westerse speelgoedproducent - wereldwijd is het Japanse Bandai de derde - doet niet mee in die globaliseringsrace. Alles wordt geproduceerd in de Lego-fabrieken in Denemarken en Zwitserland en afgewerkt en ingepakt in eigen vestigingen in de VS, Zuid-Korea en Tsjechië. "Veiligheid van de producten is een erg cruciaal gegeven in de speelgoedmarkt", zegt Europees woordvoerder Francis Thomas van Lego. "De enige échte garantie daarvoor is de productie in eigen handen houden."

Lego: 'Enige échte garantie voor veilige spullen is productie in eigen handen houden'

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234