Donderdag 06/08/2020

De expojournaals onkritisch en nostalgisch? Bullshit

De herdenking van Expo 58 is helemaal niet aangetast door vergeetachtigheid. Niet van de mooie dagen en niet van de donkere bladzijden

Björn Soenens geeft Sarah De Mul weerwerk

@5 INFO Opinie:Björn Soenens is chef tv-journaal VRT-nieuws@4 DROP 2 OPINIE:In de krant van gisteren beklaagt onderzoekster Sarah de Mul zich over het gebrek aan kritische zin van de expojournaals. Welnu, De Mul vergist zich.

Op het tv-journaal van de VRT loopt sinds 17 april een reeks van 24 afleveringen die op eigenzinnige wijze terugblikt op Expo 58. En dat is meer dan een blik zeemzoete herinneringen. De Mul zegt dat we bij Het journaal nostalgisch terugkijken naar een groep Congolese dansers, zonder oog voor de multiculturele complexiteit van nu. Mag ik het woord gebruiken? Bullshit!

In Het journaal van de Expo hebben we twee bijdrages gepland over Congo. Allebei vrij schokkende items. De kijker ziet het meteen: hoe paternalistisch er toen naar de Congolezen werd gekeken. In beeld is te zien hoe een Nederlandse reporter zich van haar ergste kant toont en een denigrerend toontje aanslaat.

In een andere bijdrage blikt een Congolees - die er zelf bij was in 1958 - zelf terug op de Expo: over de apenootjes die naar hem en zijn landgenoten in het Congolese Paviljoen werden gegooid, over de bananen die hen zijn toegeworpen. Nostalgisch? Zeemzoet? Ik denk het niet. Overigens wordt in die bijdrage verwezen naar de rellen die zes maanden later al in Congo zouden losbarsten, net voor de onafhankelijkheid. Vervormde waarheid? Ik denk het niet.

De Mul beweert ook dat we bij Het journaal minder bekende stemmen hebben geselecteerd en vervolgens hebben aangepast aan de tijd van toen. Niets van: de stemmen in de journaalstukjes zijn ongezouten stemmen van toen én nu. Omer Grawet en Paul Louyet zijn in enkele reportages van toen te horen. Niets gerestaureerd, niets vervormd. Volledig echt, volledig authentiek. In 1958 waren zij echt de stem van die items.

De andere stemmen zijn helemaal niet vervormd: het zijn stemmen en reporters van nu. Op de website van Canvas zijn wél de oorspronkelijke journaalstukken van toen, dag aan dag, te bekijken en te beluisteren. Dat daarvoor nieuwe stemmen zijn ingezet die klinken als toen heeft een goede reden. In die tijd werden journaalbijdrages namelijk live gelezen en is de klank dus niet bewaard gebleven. Maar de teksten die te horen zijn, die zijn wel degelijk authentiek.

Het Expojournaal heeft een andere keuze gemaakt. Het journaal heeft materiaal uit verschillende (beeld)bronnen samengelegd en volgt niet de chronologie van de Expo. Het journaal werkt rond thema's: over architectuur, over de Russen op de Expo, over de Joegoslaven, het Vaticaan en de Amerikanen op de Expo, over de infrastructuurwerken van toen en de historische context : de schoolstrijd - 'voor de ziel van het kind', de sociale onrust drie jaar later - de eenheidswet was op komst, de Suezcrisis in het Midden-Oosten, de onrust in een Algerije dat hunkerde naar onafhankelijkheid, enz.

Met hier en daar pareltjes die iedereen vergeten was: een opmerkelijk interviewfragment van wijlen Karel Hemmerechts die de toenmalige Duitse kanselier Adenauer op de rooster legt. Veel geschiedenis dus, getoond en geduid in zijn context van toen, en zijn betekenis in het nu. Zoals geschiedschrijving op televisie hoort te zijn. Dat is zo in Het journaal en dat geldt ook voor de documentaire reeks op Canvas.

Dat er hier en daar veel zeitgeist terug te zien en te horen is in de bijdrages is geenszins het bewijs van een bewerkt en geboetseerd verleden. Het is vooral de ongelooflijke verdienste van de wizzards op onze journaalredactie die al dat materiaal hebben geselecteerd, teruggevonden en bewerkt in duidelijke, heldere en revelerende bijdrages. Met maar één doel: het beter doen begrijpen van de tijd van toen. Ongesuikerd en écht. De herdenking van Expo 58 is dus helemaal niet aangetast door vergeetachtigheid. Niet van de mooie dagen en niet van de donkere bladzijden.

Bij het VRT-Journaal boetseren we geen verleden naar de bestemming van ons verlangen. Bij Het journaal hebben we elke dag maar één verlangen: de wereld te tonen zoals hij écht is.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234