Maandag 20/01/2020

De etter onder de trekpleister

Toenemende toeristische druk brengt de leefbaarheid van een aantal populaire Europese steden in het gedrang. En steden lijken hierdoor extreme maatregelen te nemen. In Vlaanderen lijken de meeste steden goed om te gaan met hun toeristische draagkracht, zelfs een trekpleister als Brugge.

Recente plonspartijen in de Romeinse Trevifontein hebben burgemeester Virginia Raggi aangezet tot een bizarre actie. Om het massatoerisme aan de gekende hotspot te bestrijden, wil ze een systeem invoeren, waarbij de vele kiekjesnemers niet meer mogen stilstaan. De Italiaanse hoofdstad is lang niet de enige die met een toeristische overlast kampt. Onder andere Barcelona, Praag, Berlijn en Amsterdam geven aan dat de toestroom aan bezoekers stilaan de spuigaten uitloopt en de leefbaarheid voor bewoners in gevaar brengt. En dat terwijl die steden zich jarenlang geprofileerd hebben als place to be.

"Toerisme levert uiteraard veel werkgelegenheid en inkomsten op, maar veel steden beseften niet op tijd dat er een keerzijde is van zo'n boost", zegt professor Jan van der Borg, die zowel in Leuven als in Venetië het vak tourism management doceert. Niet toevallig noemt hij de recente tekenen van overlast "Venetiaanse verschijnselen". Met bijna 25 miljoen jaarlijkse bezoekers tegenover een luttele 55.000 bewoners, is de Italiaanse stad dan ook het toonbeeld van een nachtmerriescenario. "In Venetië zijn ze zelfs al overgegaan tot 'demarketing' als strategie", vertelt Van der Borg.

Voorbeeldfunctie

Een verbetering ziet hij niet meteen in het verschiet. "Tegen 2030 zal het aantal toeristen wellicht verdubbelen. Daarom is het belangrijk dat we met zijn allen gaan nadenken over waar de limiet ligt." Volgens hem zijn we in Vlaanderen nog niet aan die limiet en zijn steden zich goed bewust van een begrip als 'toeristische druk', het aantal overnachtingen per inwoner. De kustgemeentes scoren daarbij logischerwijs het hoogst, maar bij de steden is Brugge de drukst bezochte van de klas met 17 overnachtingen per inwoner.

Van der Borg noemt Brugge dan ook in één adem met de Europese probleemsteden, maar dat wordt weerlegd door burgemeester Renaat Landuyt (sp.a). "De steden die hij noemt, contacteren ons zelfs omdat we als toerismecentrum een voorbeeldfunctie dragen", zegt Landuyt, die bij bewoners een groot draagvlak merkt omdat de toeristische exploitatie streng geregeld is. "In Barcelona proberen ze nu een hotelstop in te voeren, wij doen dat al meer dan tien jaar."

In andere Vlaamse steden ligt de toeristische druk een pak lager. "Je kunt het vrijetijdstoerisme in een stad als Rome onmogelijk vergelijken met Brussel, waar de helft van de bezoekers uit zakenlui bestaat", zegt Geert Cochez, adjunct-directeur bij visit.brussels. Door in te zetten op een goede spreiding en nieuwe magneten te creëren, zoals een nieuw geschiedenismuseum in de Europese wijk, hopen ze in de hoofdstad de concentratie bij Manneken Pis te vermijden. "Zo kan Brussel meer bezoekers aantrekken zonder dat het gewone stadsleven verlamd geraakt."

Ook in Gent beseffen ze dat spreiding de sleutel is tot leefbaar toerisme. "De juiste toerist op het juiste moment op de juiste plek krijgen, dat is ons doel", zegt toerismeschepen van Toerisme Annelies Storms (sp.a).

Zoeken naar unieke ervaring

Van Venetiaanse verschijnselen nog geen sprake dus, al heeft aantrekkingskracht daar wellicht ook iets mee te maken. Net als in het voetbal, speelt een stad als Barcelona in een hogere toeristische klasse. In de Catalaanse stad blijkt uit onderzoek dat ook de meerderheid van de dagtrippers het beu is om als sardienen in blik op La Rambla te staan. "Er is een steeds grotere vraag naar een unieke ervaring", ziet Jan van der Borg. "Steden lijken dan ook bereid om massatoerisme in te ruilen voor een kwaliteitsvolle spreiding."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234