Donderdag 20/06/2019

Korea's

De engste plek ter wereld? Het Koreaanse grensgebied

Noord- en Zuid-Koreaanse soldaten staan tegenover elkaar bij de grens. Beeld EPA

De plek waar de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un en de Zuid-Koreaanse president Moon Jae-in elkaar vrijdag ontmoeten, kent een roerige geschiedenis. De Gemeenschappelijke Veiligheidszone is de enige plek waar soldaten van Noord- en Zuid-Korea elkaar in de ogen kunnen kijken, maar ook de plek waar onderhandelingen tussen Koreaanse delegaties plaatsvinden, gevangenen worden uitgeruild en waar jaarlijks talloze toeristen op afkomen. 

Als de Noord-Koreaanse leider Kim Jong-un straks de grens oversteekt en de ongeveer 150 meter naar het Vredeshuis overbrugt, zal hij de kogelgaten uit november niet meer kunnen zien. Vijf maanden geleden kwam het gebouw onder vuur te liggen toen een Noord-Koreaanse soldaat op klaarlichte dag naar het zuiden vluchtte. De soldaat werd meerdere keren geraakt, maar overleefde zijn vlucht en bouwt nu een nieuw bestaan op in Zuid-Korea. Aan dat voor hem beschamende feit mag Kim natuurlijk niet worden herinnerd. De gaten zijn de afgelopen weken snel opgevuld en overgeschilderd.

De plek van de top is het Peace House ten zuiden van de grens, schuin achter Freedom House. De NNSC Foot Bridge op het kaartje wordt nu opgeknapt voor het fotomoment van de twee leiders. (NNSC staat voor Neutral Nations Supervisory Commission). Beeld Geen credit

Het past bij de roerige geschiedenis van de Gemeenschappelijke Veiligheidszone (Joint Security Area, JSA). Na het tekenen van de wapenstilstand in het 800 meter verder gelegen boerengat Panmunjom, in 1953, werd deze zone ingericht om te onderhandelen over de uitwisseling van krijgsgevangenen. Vanaf dat moment werd de JSA het communicatiepunt tussen noord en zuid.

In de afgelopen 65 jaar kwamen Koreaanse delegaties hier 360 keer samen voor onderhandelingen, bracht autofabrikant Hyundai tijdens de hongersnood in het noorden eind jaren negentig 1.001 koeien de grens over en liepen vele gevangengenomen soldaten of burgers hun vrijheid tegemoet.

De JSA is ook de plek waar de spanning tussen de twee Korea’s regelmatig een uitlaatklep vond, getuige de vele incidenten en knokpartijen die hier plaatsvonden. Het beruchtst is de ‘bijlmoord’ in 1976. Toen Amerikaanse en Zuid-Koreaanse soldaten een boom om wilden zagen die het zicht belemmerde, werden ze door Noord-Koreaanse soldaten aangevallen. Twee Amerikaanse soldaten werden daarbij gedood met de bijl waarmee de boom geveld had moeten worden. Na het incident werd de JSA aangepast om de soldaten beter van elkaar te scheiden.

De JSA ligt in de DMZ, een 250 kilometer lange en 4 kilometer brede gedemilitariseerde corridor die aan het einde van de Koreaanse oorlog werd aangelegd om grensincidenten te voorkomen. ‘Gedemilitariseerd’ is overigens een groot woord. De corridor ligt vol met landmijnen, prikkeldraad, versperringen en wachtposten. Dagelijks patrouilleren soldaten langs de grens, die in het midden van de corridor loopt.

Beeld Geen credit

Honderdduizend toeristen

Sinds de jaren zeventig wordt de JSA ook commercieel uitgebaat. Meer dan honderdduizend toeristen komen hier nu jaarlijks om, zoals de Amerikaanse oud-president Bill Clinton het noemde, ‘de engste plek ter wereld’ te bekijken. Noord-Korea organiseert dezelfde excursies, dus het komt regelmatig voor dat toeristen aan weerszijden elkaar aanstaren. Tussen hen in, precies op de grens, staan drie blauwe vergaderbarakken met een ingang aan zowel de noord- als de zuidkant. Binnen staat – weer precies in het midden – een vergadertafel met een neutraal vlaggetje erop.

In de JSA proberen Noord- en Zuid-Korea elkaar op allerlei manieren vliegen af te vangen. Zo is het hoofdkwartier aan de noordkant net iets hoger dan dat aan de zuidkant. Het zuiden probeert ontzag te wekken met zijn grimmig kijkende grenswachten, die minimaal 1 meter 70 lang zijn en een zwarte band in judo of taekwondo bezitten. Ook hun outfit – strak groen uniform, zwarte helm, zonnebril – moet de noorderburen intimideren.

Vaak wordt gezegd dat de JSA het zwaarst bewapende gebied ter wereld is, maar dat klopt niet. Tijdens de wapenstilstand is afgesproken dat beide kampen maximaal 35 soldaten tegelijk in het gebied gestationeerd mogen hebben en dat ze geen zwaardere wapens mogen dragen dan een pistool. Tijdens de vlucht van een overloper, afgelopen november, bleek die regel weinig waard. Noord-Koreaanse soldaten beschoten hun collega met volautomatische geweren.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden