Maandag 13/07/2020

AnalyseCorona

De ene handgel is de andere niet: ze werken, maar ze zijn niet allemaal even goed

Niet elke gel blijkt even effectief in het bestrijden van virussen. Belangrijk is het alcoholgehalte, al is dat maar één factor waar je best op let.Beeld Shutterstock

Handgels zijn alomtegenwoordig, maar helpen ze ook echt om de verspreiding van het coronavirus tegen te gaan, of zijn het welriekende bliksemafleiders?

In de strijd tegen het coronavirus – of eender welke infectie – is een goede handhygiëne onontbeerlijk. Regelmatig de handen wassen met water en zeep is een belangrijke maatregel om verspreiding tegen te gaan. Zeep doet de enveloppe van het coronavirus, die bestaat uit onder andere vetmoleculen, uit elkaar vallen, en water spoelt het virus en andere viezigheid eraf.

Maar wanneer er geen water en zeep voorhanden zijn, worden desinfecterende handgels aangeraden. Inmiddels zijn deze flacons zowat overal verkrijgbaar: van de apotheker tot de sportspeciaalzaak, van de supermarkt tot de nachtwinkel. Ook grootwarenhuizen, kledingwinkels en andere shops hebben een grote dispenser met handgel voor de deur gezet voor hun klanten. Maar hoe nuttig is al dat ‘gellen’ nu eigenlijk?

Pompen en verdampen

“Zeker nuttig”, zegt Annelies Stevaert, een viroloog die in het Rega Instituut aan de KU Leuven onderzoek doet naar het coronavirus. “Die desinfecterende gels zijn de ideale manier om je handen virusvrij te maken wanneer water en zeep niet beschikbaar zijn. Ook alcohol maakt het omhulsel van het virus stuk, waardoor het uit elkaar valt.”

Alcohol is de stof die zo’n handgel desinfecterend maakt. En daar wil het wel eens misgaan. Niet iedere handgel die over de toonbank gaat (of aan de toonbank staat) is even kwalitatief. Volgens de richtlijnen van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) moet er minstens 70 procent ethanol in de gel zitten. Tenzij er ook nog propanol in zit, dan volstaat een kleinere dosis ethanol. Toch worden er handgels verkocht die niet aan deze richtlijnen voldoen.

Als je zelf handgel koopt volstaat het om het label te lezen, maar hoe weet je als consument dat het etiketloze flacon aan de ingang van mijn favoriete kledingzaak wel aan de kwaliteitsnormen voldoet? Kijken hoe lang het ‘smeerbaar’ blijft, is een goede indicator. Net zoals een goede handgel niet te weinig alcohol mag bevatten, is te veel ook niet goed. Producten met een te hoog percentage alcohol verdampen zeer snel wanneer ze in contact komen met de lucht, wat hun efficiëntie behoorlijk aantast. Het aangewezen gebruik van een desinfecterende handgel is immers dat je je handen er twintig à dertig seconden grondig mee moet kunnen inwrijven en dat ze gedurende deze tijd ook vochtig moeten aanvoelen.

Vals gevoel van veiligheid?

Critici opperen dat handgels een vals gevoel van veiligheid zouden geven, dat mensen zich roekelozer zouden gedragen en zich zonder mededogen in de massa bij de steelstofzuigers in afslag zullen wurmen omdat ze bij het binnenkomen toch hun handen ontsmet hebben. “Voor jezelf doet dat pompje bij het binnenkomen weinig”, zegt Stevaert. “Je beschermt er wel je medemens mee voor het geval je zelf besmet zou zijn. Je handen zijn bovendien enkel maar ontsmet net na het aanbrengen van de gel. Als je daarna een besmet oppervlak aanraakt, kan je jezelf alsnog besmetten.”

Wanneer dus persoon A besmet is met corona en die ontsmet zijn handen niet vooraleer hij in de soldenbak grabbelt, dan ben jij als persoon B niet beschermd omdat je bij het binnenkomen je handen wel goed hebt ingewreven. De verantwoordelijkheid in deze transmissie ligt bij persoon A. Daarom is het ook belangrijk dat je tijdens het winkelen je gezicht niet aanraakt en je bij het buitengaan van de winkel je handen nog even ontsmet, om mogelijk opgedane vuiligheid in de winkel (of op de tram, of op de trapleuning, of … ) te elimineren.

Kortom: ‘gellen’ bij het binnengaan doe je voor je medemens, en bij het buitengaan voor jezelf. Juist daarom staat er bij de inkom van de meeste grote winkels dan ook personeel om klanten te wijzen op de dispenser. En wie die algemene anonieme bidons niet vertrouwt of geen zin heeft om op hetzelfde pompje te duwen als iedereen, kan uiteraard ook altijd zijn eigen flacon uit de zak halen.

Hoe herken je een goede handgel?

-Wassen met water en zeep heeft nog steeds de voorkeur. Die zeep moet niet antibacterieel zijn, gewone zeep volstaat.

-Ontsmet je handen met een handgel wanneer je niet kan wassen met water en zeep, bijvoorbeeld bij gebruik van het openbaar vervoer of de trapleuning in een openbare ruimte.

-Kies voor een handgel met een goede samenstelling en een percentage van minstens 70 procent ethanol (tenzij in combinatie met propanol).

-Glycerol in de handgel zorgt ervoor dat je handen achteraf minder droog aanvoelen, anders is een handcrème aangewezen.

-Wrijf je handen tussen de twintig en dertig seconden in met de alcoholgel.

-Het product moet tijdens het insmeren nat blijven aanvoelen. Als het meteen verdampt, is de samenstelling allicht niet goed.

-Vergeet tijdens het insmeren ook de bovenkant van je handen, je vingertoppen, nagelriemen en plekjes tussen je vingers niet.

-Dep je handen niet droog na het insmeren.

-Een handgel zal je handen desinfecteren (en dus de viezigheid doden) maar niet reinigen (en dus het dode virus niet van je handen verwijderen).

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234