Dinsdag 21/09/2021

De ellendige leegte van een winterse zondag

'Sunday' van scenarist-regisseur Jonathan Nossiter, met David Suchet en Lisa Harrow

Op een bepaald moment heeft één van de personages het over zondag als 'the day of nothingness' en wat deze film onder meer toont, is hoe ver sommige mensen willen/durven/kunnen gaan om die ellendige leegte te vullen. Zeker op een kille, grijze wintermorgen. Zeker als hun levens gestrand zijn in de miezerige Queens-wijk van New York, door regisseur Jonathan Nossiter omschreven als 'a state of jet lag somewhere between Manhattan and the rest of America'.

Over zijn debuutfilm Sunday, die begin vorig jaar op het Sundance-festival bekroond werd met de Grand Jury Prize voor de beste drama-film en met de Waldo Salt Award voor het beste scenario, zegt scenarist-regisseur Jonathan Rossiter dat het menselijk landschap dat daarin geschetst wordt op de Bermuda-driehoek lijkt. Hier verdwijnen weliswaar geen schepen of vliegtuigen, maar menselijke gevoelens en waarden, zoals zelfrespect, hoop, optimisme en geborgenheid. Sunday vertelt ook het verhaal van een vreemde romantische driehoek. Er is vooreerst Oliver (rol van David Suchet), een ouder wordende man, die na zijn ontslag bij IBM (omdat de firma aan herstructurering toe was) niet alleen zijn vrouw, zijn huis, maar ook zijn gevoel voor eigenwaarde verloren is. Hij slaapt momenteel in een tehuis voor daklozen, maar overdag moet hij telkens weer de straat op, in een telkens weer terneerdrukkende poging om de vele, lege uren zoek te maken. Want voor een werkloze is het immers "alle dagen zondag".

Dan is er Madeleine (rol van Lisa Harrow), een uit Engeland afkomstige actrice van middelbare leeftijd, die niet of nog nauwelijks aan de bak komt en die haar dagen vult door "hulpeloze, verwaarloosde dingen, die op zoek zijn naar een huis" te verzamelen.

Daarom zien we haar ook in het begin van de film met een grote, niet meer zo fris en gezond ogende plant door Queens lopen, waar ze aan de overkant van de straat Oliver ziet drentelen. Zij is er meteen van overtuigd dat het hier de filmregisseur Matthew Delacorta betreft, met wie ze vele jaren geleden ooit even gepraat heeft op een filmfestival in Londen. Van zijn kant is Oliver zo verbaasd door haar herkenning en tegelijk zo blij met die onverwachte vrouwelijke aandacht dat hij er niet meteen aan denkt Madeleine duidelijk te maken dat het hier een vergissing betreft. Te meer daar zij ook direct een verklaring voor de toch wel bizarre aanwezigheid van de filmmaker in Queens weet te vinden: hij is gewoon discreet op zoek naar locaties voor een nieuwe film. Op die manier wordt Matthew Delacorta het derde element van die vreemde menselijke driehoek.

Hoelang dit mistaken identity-spelletje zal kunnen duren en hoe beide partijen daarop reageren, mag hier uiteraard niet verklapt worden, want Sunday is niet alleen een karakterstudie over twee eenzame, kwetsbare mensen in de marge van de grootstad, maar ook zo'n beetje een psychologische thriller, waarbij het publiek in spanning wordt gehouden over de acties en reacties van beide protagonisten, net zoals die zelf niet goed weten wat ze van elkaar mogen en kunnen verwachten. Het is in dat verband trouwens niet toevallig dat Madeleine in het begin van de film een citaat in herinnering brengt uit het gesprek dat zij indertijd met Delacorta in Londen had en waarin die gezegd zou hebben dat "twijfel het protoplasma is van elke kunst".

Madeleine en Oliver worden door scenarist-regisseur Nossiter allebei geportretteerd als een soort bannelingen. Zij is als het ware verdreven uit Manhattan, waar ze kon wonen toen er voor haar nog theater- of filmrollen in de aanbieding waren. En in het treurige Queens voelt ze zich uiteraard nog meer afgesneden van haar geboortestad Londen. "Je kan diep vallen in dit land," zal ze op een gegeven ogenblik zeggen.

Van zijn kant hoort Oliver door zijn werk- en dakloosheid niet langer thuis in de middle class zodat hij nu letterlijk en figuurlijk op straat is terechtgekomen. Zelfs als hij zo'n beetje toevallig een kerkdienst binnenloopt om zich dan toch even te midden van een groep mensen minder alleen te voelen, ziet men hoe hij de hele tijd bang is dat hij ook dààr buitengegooid zal worden. Sunday zorgde her en der in Amerika voor geschokte reacties wegens enkele naaktscènes. Die zijn in dit verhaal evenwel perfect op hun plaats en zeker niet overdreven expliciet, maar de schok had dan ook alles te maken met het feit dat het hier - inderdaad zeer uitzonderlijk - blote vijftigjarigen betreft en dus niet de traditionele jonge, frisse lichamen van gestroomlijnde Hollywood-goden en vooral godinnen.

Het einde komt nogal bruusk, alsof de regisseur absoluut niet wou dat zijn film op een lichte, hoopgevende toon zou eindigen. Maar wat we voordien te zien hebben gekregen, maakt van Sunday een kleine, pakkende, nu eens gevoelige en dan weer rauwe film, die nergens tranerig doet, maar wel aan de hand van twee alledaagse personages een aangrijpend en ontnuchterend portret schildert van menselijke eenzaamheid en kwetsbaarheid.(Jan T.)

TITEL: Sunday. REGIE: Jonathan Nossiter. SCENARIO: James Lasdun en Jonathan Nossiter. FOTOGRAFIE: Michael Barrow, John Foster en Daniel Lerner. PRODUCTIE: Jonathan Nossiter en Alix Madigan. VERTOLKING: David Suchet, Lisa Harrow, Jared Harris, Larry Pine, e.a. VS, 1997, kleur, 93 min. Gedistribueerd door Paradiso Films.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234