Woensdag 26/02/2020

'De ellende heeft me veel goeds gebracht'

Op de rechterschouder een kip, links een duivel genaamd drank. Aldus stapt Tania Van der Sanden, voor altijd met Vaneigens en In de gloria verbonden, opnieuw in het spotlicht. 'Ik ben weer verliefd op het leven.'

Zittend in de tuin van Tania Van der Sanden zie je kippen, konijnen, een geit. Naast de kerstboom staat een roze lantaarnpaal. Vijf stappen verder zie je een modelpop, in de uitgestrekte hand steekt een rol toiletpapier. Je hoort Tania Van der Sanden die zegt: "Op orde ben ik niet zo gesteld, dat merk je wel."

In kranten en magazines, op tv. Plots is de actrice overal. Vanaf woensdag is ze te zien in Achter de feiten, een nieuw sketchprogramma op Eén. Daarin speelt ze samen met Koen De Bouw, Liesa Naert, Nico Sturm, Barbara Sarafian, Jos Verbist, Mieke De Groote, Evelien Bosmans, Bert Haelvoet, Stijn Steyaert en Peter Van den Eede. Het programma wil zich laten inspireren door de actualiteit en brengt, citerend uit de persmap, "fictieve verhalen achter opvallende nieuwsfeiten".

Veeleer dan over Achter de feiten gaat dit verhaal over gezondheid. Van der Sanden is herboren, na een jarenlange kamp met alcohol.

Van der Sanden: "Het heeft geduurd tot ik niet meer normaal kon functioneren. Het ging gewoon niet meer. Mijn omgeving had het natuurlijk al veel langer door dan ikzelf. Ik minimaliseerde het, ik ontkende het. Ja, ik dronk soms te veel. Maar ach, wie doet dat niet? Na lange tijd heb ik gelukkig ingezien dat ik hulp nodig had."

Sindsdien heb je een lange weg achter de rug.

Tania Van der Sanden: "Eerst ben ik naar de ontwenningskliniek van Sint-Niklaas getrokken, waar ik in verschillende fases nuchter moest worden. Na twee maanden mocht ik naar huis, maar dan begint het eigenlijk pas. Zolang je in de kliniek zit, is alles heel beschermd. Eens buiten moet je weer je plaats vinden. In je gezin, de wereld, je eigen leven. Voor mijzelf was er op dat moment veel veranderd maar de wereld rondom mij was hetzelfde gebleven. Ik moest dus opnieuw leren hoe ik met de dingen kon omgaan en hoe ik een mentaliteitsverandering ten opzichte van de problemen, die zich sowieso blijven voordoen, kon doorvoeren."

Hoe gaat het nu?

"De nazorg is heel belangrijk. Ik ga elke maandag naar een bijeenkomst met gelijkgestemden, voorgezeten door een psycholoog, en daardoor krijg ik telkens weer voldoende moed om de week door te komen. Zonder die nazorg weet ik niet of ik het zou volhouden. Ik ga daar trouwens echt graag naartoe. Er zijn een paar mensen met wie ik een diepe verbondenheid voel en dankzij die nazorg kan je onmiddellijk inspelen op een zogeheten risicosituatie wanneer die zich voordoet."

In welke mate heeft stoppen met drinken je leven veranderd?

"Ik heb afgeleerd om te veel van op voorhand te plannen. Voor je het weet brei je in je hoofd een soort wandtapijt van mogelijke scenario's van wat zich in de nabije toekomst allemaal zou kunnen voordoen. Daar ben ik mee gestopt. Ik probeer van dag tot dag te leven, nu en hier. Een heel fijn gevoel. Een dag, dat kan ik aan. Een week ook nog wel. Daarvoor heb ik een schoolbord waarop ik mijn agenda van de hele week schrijf. Maar veel verder dan een week kijk ik niet vooruit."

Hoe kijk je op de moeilijke periode terug?

"Al die ellende heeft mij een zekere rijkdom gegeven die ik ervoor niet kende. Ik heb voor de eerste keer naar mezelf durven kijken. Ik heb geleerd om stil te staan bij wie ik ben en hoe ik me voel. Waarom ben ik zo angstig en waarom durf ik mij niet kwetsbaar op te stellen? Daar ben ik nu heel langzaam achter aan het komen, heel mondjesmaat, want je kunt je een leven lang ontwikkelen. Je bent nooit klaar. Maar ik durf er nu wel stil bij te staan en dat vind ik een heel positieve evolutie. Het gevecht met alcohol heeft mij dus veel goeds gebracht, hoe raar dat ook klinkt."

Wat maakt dat je er nu wel kunt over praten en twee jaar geleden niet?

"In het begin was ik heel onzeker en als ik over mijn problemen sprak, was ik nog niet stabiel. Na lange tijd en stapje voor stapje heeft de schaamte, het schuldgevoel, de angst, plaatsgemaakt voor een bevrijdende rust. Het gevoel 'ik mag niet meer drinken' is eerst veranderd in 'ik wil niet meer drinken' en uiteindelijk ook in 'ik ben blij dat ik het niet meer nodig heb'. Die rust is het grootste geschenk dat ik kon krijgen. Ik heb lang gedacht dat ik alcohol nodig had om de wereld aan te kunnen, maar intussen weet ik dat dat helemaal niet zo is. Alcohol lost niets op. Ja, voor een halfuur, maar daarna wordt het probleem alleen maar groter."

Uit jouw personages blijkt steeds een groot talent voor empathie. Je probeert de mensen te begrijpen. Is het intussen, op je 51ste, een beetje duidelijk wie je zelf bent?

"Het is een vreemde tegenstelling. Als acteur probeer je altijd je personages tot op het bot te ontrafelen. Je probeert perfect te weten waarom iemand iets zegt of doet. Maar het gekke is dat ik dat bij mezelf nooit heb gedaan. Ik liep ervan weg en ik was een meester in doen alsof alles goed was."

Hoe is dat de voorbije jaren geëvolueerd?

"Ik ben me nu veel bewuster van wie ik ben en ik durf mensen die mij goed kennen veel sneller vertellen hoe ik me voel. Vroeger was ik daar bang voor. Ik dacht dat ik alles alleen moest doen, ik wou mij niet laten helpen. Dat getuigde van weinig respect tegenover mezelf, maar dat had ik niet door. Nu merk ik juist dat ik meer respect krijg als ik me kwetsbaar toon. Eindelijk durf ik zwak te zijn. Omdat ik weet dat je weinig kan overkomen zolang je het gesprek met anderen open houdt."

Vreemd dat dit inzicht zolang op zich heeft laten wachten.

"Ja, dat is waar. Ik heb lang gedacht dat ik sterk moest zijn, wat er ook gebeurde. Ik panikeerde bij het minste en dat liet ik aan niemand zien. Zeer vermoeiend. Dat komt uit mijn opvoeding. Mijn moeder heeft het allemaal heel goed bedoeld, zonder enige twijfel, maar ik ben opgegroeid met de gedachte dat niemand moest weten wat er thuis, binnen onze vier muren, gebeurde. Je door anderen laten helpen, dat was zwak. Dan denk je natuurijk dat het zo moet. Het heeft tijd gekost vooraleer die nevel is opgetrokken. Nu ik dat eindelijk heb ontdekt, probeer ik het door te geven aan mijn dochters of andere mensen."

Je moeder is vrij vroeg gestorven. Welke invloed heeft dat op jou gehad?

"Ik was twintig toen mijn moeder abrupt stierf. Een hartaderbreuk. Ik had altijd gezworen dat ik nooit een druppel alcohol zou drinken, want zowel mijn moeder als mijn vader hadden er een probleem mee, maar na haar dood is dat idee bij mij helemaal veranderd. Ik was heel bang dat mijn leven hetzelfde zou zijn als dat van mijn moeder, dat ik voorbestemd was om dezelfde weg op te gaan."

Wat was er zo schrikwekkend aan die weg?

"Alcohol. Of alleen zijn, dat nog meer eigenlijk. Voor alles alleen staan, overal en altijd. Daar was ik echt bang voor. Ik ben enig kind en ik heb geen neven en nichten, want mijn moeder was enig kind en mijn vader had een broer die geen kinderen had. Bovendien zijn mijn ouders gescheiden toen ik drie was, dus veel familie heb ik nooit gehad. Toen mijn moeder plots stierf, was ik heel bang om alleen te staan. Achteraf bekeken is in die periode de kiem gelegd voor de latere problemen."

Intussen is jouw moeder langer dood dan je ze levend hebt gekend.

"Dat is vreemd, het voelt totaal niet zo aan. Ik ben nu bijna zo oud als mijn moeder toen ze gestorven is. Daar denk ik soms aan. Godzijdank heb ik de cirkel van ellende doorbroken, want anders zat ik hier misschien niet meer. Niet dat ik dood wou, maar ik maakte mezelf wel kapot.

"Mijn moeder is nog altijd dichtbij, ze zit in mij en ze is te zien op foto's. Maar ze is er niet meer en dat blijft jammer. Vooral omdat ik intussen zelf twee dochters heb, van dertien en vijftien, die zij dus nooit heeft gezien."

Hoe doen jouw dochters het?

"Ik heb hen veel ellende bezorgd, daar ben ik me goed van bewust. Maar doordat we nu zo open over tegenslag kunnen praten, hebben ze ook een rijkdom meegekregen. We gaan geen onderwerp uit de weg. Als we iets zien op tv of als iemand in onze omgeving het moeilijk heeft, dan praten we erover. Het zijn zeer zelfstandige meisjes en ik merk dat ze nooit veroordelend te werk gaan. Daar ben ik blij om. Ik hoop dat het zo blijft."

Komen ze graag kijken naar moeder die speelt?

"Enorm graag. Baal van Antigone, Lange dagreis naar de nacht, nu met Zoutloos van Studio Orka: ze komen bijna altijd mee. Hoe theater elke avond anders is en altijd weer beïnvloed wordt door de interactie met het publiek, ze vinden het nu al geweldig. Het is ook heerlijk. Al die verschillende personages maken, met schmink, pruiken en kostuums, het is het liefste dat ik doe. (zwijgt even) Ach jong, ik doe niets liever dan mensen beroeren. Zowel in het lachen als in het wenen, want humor en tragiek gaan nooit zonder elkaar. Maar de mensen één minuut doen vergeten dat ze in een toneelzaal zitten of dat ze morgen nog dit en dat moeten doen, het is de grootste deugd die ik ken. Als ik merk dat mensen aan mijn lippen hangen, man, dat is zo'n goed gevoel. Dat heb ik altijd al gevonden. Maar vroeger bleef het daar meestal ook bij. Als iedereen rondom mij gelukkig was, was het goed. Hoe ik mij voelde, dat deed er niet toe. Gelukkig is dat intussen veranderd."

Veertien jaar geleden zei je in een interview dat je ernaar wou streven verliefd te blijven op het leven. Is dat gelukt?

"(denkt na) Ja, ik denk het wel. Ik ben weer verliefd op het leven. Het leven is niet gemakkelijk, je komt elke dag wel problemen tegen. In je werk, je gezin, noem maar op. Ik vloek dus nog steeds, ik ween nog steeds en ik heb het op bepaalde momenten nog steeds lastig. Maar nu durf ik de problemen tenminste aan te kijken. Dat is een levensgroot verschil. Ik ben er een hele periode niet geweest, of toch niet bewust. Nu ben ik er weer. En dat alleen al maakt het de moeite waard."

Achter de feiten, vanaf woensdag op Eén, herhaling op zondagavond. Tania Van der Sanden speelt momenteel ook in de theatervoorstelling Zoutloos van Studio Orka (vanaf 7 jaar), nog te zien in onder meer Genk, Leuven, Gent en Hasselt. www.studio-orka.be

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234