Zaterdag 01/10/2022

De elite in de Hal voor het Volk

De machtsstrijd is al lang gestreden, het Achttiende Partijcongres geldt als feestelijke afsluiting ervan. En wee de gewone Chinees die mee wil praten. Fokke Obbema

Op de avond voor de opening van het Achttiende Partijcongres ligt het immense Plein voor de Hemelse Vrede er verlaten bij. Het volk moet zich maar even elders zien te vermaken. Dat gebeurt aan de overkant, waar Mao in zijn mausoleum ligt en zijn metershoge portret als achtergrond dient voor de foto's van dagjesmensen.

Aan de overkant gooien enorme videoschermen een plas rood licht over het verlaten Plein. Dat is niet echt subtiel op een plek waar in 1989 het leger een bloedbad aanrichtte onder jongeren die protesteerden voor meer democratie. Nu is 'interne partijdemocratie' het hoogst haalbare. Die wordt naast het Plein gevierd in de 'Grote Hal voor het Volk', waar burgers al evenzeer op afstand worden gehouden. Massaal aanwezige agenten sommeren iedereen die even te lang stil blijft staan, kortaf om door te lopen. De autoriteiten zijn zo nerveus dat zelfs de vele duivenhouders in de stad een vliegverbod zouden hebben gekregen. Hun dieren zouden gebruikt kunnen worden voor subversieve boodschappen.

De zenuwachtigheid heeft te maken met het bijzondere karakter van het Achttiende Partijcongres, waarop zich een leiderschapswissel voltrekt die zich maar eenmaal per decennium voordoet. In de Grote Hal kiest het Centraal Comité komende week het Politburo van 25 man. Op zijn beurt kiest dat uit zijn midden het 'staande comité', waarin de hoogste leiders zitten. Het kiezen is overigens een formaliteit, want het gevecht om de topplekken is in de afgelopen maanden al gevoerd. Het Congres geldt als de feestelijke afsluiting van de machtsstrijd.

Het volk wordt niet alleen fysiek op afstand gehouden, maar mag zich er ook via de sociale media niet mee bemoeien. Wie via Weibo, het Chinese Twitter, over de samenstelling van de nieuwe leiding speculeert, ziet zijn bijdrage razendsnel weggecensureerd. Wie debat over de bijeenkomst via de sociale media opzoekt, krijgt als mededeling: 'Sorry, het 18e Partijcongres kan niet worden gevonden'.

Op donderdagochtend worden de ruim 2200 gedelegeerden met bussen voorgereden bij de Grote Hal. De hogere partijfunctionarissen komen met Duitse auto's, voorzien van donker getint glas. De gekleurde kostuums van vertegenwoordigers van de tientallen minderheden die China telt, trekken alle aandacht, te midden van een overmaat aan grijze en zwarte pakken. Ook voor de gedelegeerden is dit een dagje uit.

De Grote Hal zelf maakt duidelijk dat het communisme nog niet dood is, althans niet in de vorm. Een enorme hamer met sikkel domineert het hoofdtoneel. Daarvoor zitten de honderden leden van het Centraal Comité, keurig theedrinkend en met de speech al voor zich. Als iedereen zit, komt het hoogste echelon van de Partij binnen: de partijoudsten, vergezeld door de leden van het Politburo. Zij schudden handen met de voorste rijen van het Centraal Comité om vervolgens op het voortoneel plaats te nemen, in één lange rij, met uitzicht op de duizenden gedelegeerden. Onder hen valt het blauwe tenue op van de enige vrouw op het hoogste partijniveau, Liu Yandong.

Na het volkslied wordt de openingsspeech van het congres verzorgd door scheidend president Hu Jintao. Het duurt bijna twee uur en met de opgewonden sfeer die tot dan toe heerste, is het snel gedaan. Af en toe klinkt er applaus op, als een zacht regenbuitje, telkens wanneer Hu zijn stem iets aanzet. Hij klapt dan zelf een beetje voor, waardoor iedereen weet wat hem te doen staat. Zijn reputatie als een slaapverwekkend spreker doet hij ook nu eer aan. Diverse Chinese journalisten doen een tukje, hoe historisch de bijeenkomst ook mag zijn. De journalist naast me klapt na drie kwartier resoluut zijn opschrijfboekje dicht. Of het interessant was? "Nee", antwoordt hij beslist.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234