Zondag 05/12/2021

DE EFFECTEN OP DE FAUNA

'Het is een kwestie van minuten, maar dat is vaak voldoende'

* Tsoenami zorgt voor oneindig veel menselijk leed, maar fauna krijgt nauwelijks klappen

'Dieren voelen naderend

onheil net iets eerder'@* CREDIT:Kurt Boes

De kaap van de 100.000 menselijke slachtoffers die de ramp in Zuidoost-Azië niet overleefd hebben, is gisteren gerond. Tegelijkertijd zijn er in verhouding nauwelijks dode dieren teruggevonden. Zij voelden vóór de mens dat er onheil op til was en namen op tijd de wijk. "Het is een kwestie van minuten", zegt Walter Roggeman, voorzitter van Natuurpunt. "Maar dat is vaak voldoende."

Terwijl het menselijk leed niet te schatten is, lijkt het misschien ongepast om de vraag te stellen hoe het met de dieren in het getroffen rampgebied zit. En toch. Toen woensdag een fotograaf van het persagentschap AP het Yala National Park (YNP) in Sri Lanka overvloog, deed de man een opmerkelijke vaststelling. Het park had zwaar te lijden gehad onder de vloedgolven. Bomen waren ontworteld. Hier en daar lagen zelfs wagens op hun dak, meegesleurd door de niets ontziende zee. Maar tegelijkertijd zag hij ontelbare wilde dieren. Levende wilde dieren. Olifanten, buffels en herten liepen lustig in het rond. Nergens een kadaver. Nochtans ligt het YNP in het zuidwesten van Sri Lanka, het zwaarst getroffen deel van het eiland.

"Eigenlijk is dit een steeds weerkerende vaststelling bij gelijkaardige natuurrampen", zegt bioloog Walter Roggeman, voorzitter van Natuurpunt. "Blijkbaar voelen de dieren net iets eerder dan wij dat er onheil op komst is. Zij nemen de trillingen van een aardbeving eerder waar. De trillingen die de zeebeving in Zuidoost-Azië veroorzaakten, bereikten het vasteland iets, hooguit enkele minuten, eerder dan de vloedgolven. De mens bemerkt die eerste trillingen niet eens. Maar de dieren voelen dat er iets niet pluis is en maken zich uit de voeten."

Xavier Bonnet, biologisch onderzoeker van het Franse Centre National de la Recherche Scientifique zoekt in La Libération de verklaring ook in het feit dat het gehoor van zoogdieren bijvoorbeeld gevoelig is voor andere geluidsfrequenties dan de mens. "De tsoenami brengt geluidsgolven mee die sneller gaan dan de vloedgolf zelf, waardoor de dieren het nakende gevaar op tijd 'horen'."

Bonnet heeft het ook over aparte dierlijke zintuigen: zogenaamde zesde zintuigen. "Sommige dieren zijn gevoelig voor elektromagnetische golven, andere voor de vochtigheidsgraad van de lucht, weer andere voor trillingen van de aarde. In Marokko was ik eens getuige van een massale vlucht van kikkers, slangen en hagedissen net voor een rivier bruusk buiten haar oevers trad."

"Over dat zesde zintuig durf ik geen uitspraken te doen", zegt Roggeman. "Daar is nu eenmaal nauwelijks wetenschappelijk onderzoek gedaan. Maar het is wel zo dat we in de dierenwereld soms vaststellingen doen die we niet meteen kunnen verklaren. Tijdens de trek merken we dat vogels reageren op een naderend slechtweerfront. Ze voelen lagedrukgebieden naderen of 'horen' regenzones' naderen. We zien dan dat vogels bijvoorbeeld een dag vroeger of later vertrekken of een dag pauzeren. Maar voorlopig zijn we niet verder dan waarnemingen. We hebben er geen plausibele verklaring voor. Hiervoor zal er nog veel wetenschappelijk onderzoek moeten gebeuren."

De meest plausibele verklaring, dat de dieren aardtrillingen eerder waarnemen dan de mens waardoor zij vaak meer tijd hebben om te vluchten, lijkt in Zuidoost-Azië alvast bewezen. Op Sri Lanka, duizenden kilometers van het epicentrum, ontsprongen de dieren de dans. In Atjeh, de zwaar getroffen provincie op Sumatra, dicht bij het epicentrum, lagen tussen de tienduizenden mensenlijken ook de kadavers van de huisdieren. Blijkbaar kwam hier het water ook voor de dieren te snel na de beving.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234