Dinsdag 29/11/2022

AchtergrondFranse verkiezingen

‘De eeuwige tragedie van links’: Franstalig België volgde de Franse verkiezingen met argusogen

PS-minister van werk Pierre-Yves Dermagne en PS-voorzitter Paul Magnette. Beeld BELGA
PS-minister van werk Pierre-Yves Dermagne en PS-voorzitter Paul Magnette.Beeld BELGA

Welke lessen trekken de Franstalige partijvoorzitters in ons land uit de resultaten van de eerste stemronde van de Franse presidentsverkiezingen? Heel uiteenlopende, zo blijkt. ‘Dit is de eeuwige tragedie van links.’

Jeroen Van Horenbeek

Als het regent in Parijs, druppelt het in Brussel, wil het gezegde. Het kompas van nogal wat Franstalige landgenoten staat gericht op het zuiden, op grote buur Frankrijk. Sociaal, cultureel, maar ook politiek. Dit maakt dat de Franstalige politici in ons land zich geregeld laten inspireren en leiden door wat in Frankrijk gebeurt. Meer dan we ten noorden van de taalgrens beseffen.

De vraag welke lessen zij trekken uit de eerste ronde van de presidentsverkiezingen van afgelopen weekend, met huidig president Emmanuel Macron (27,8 procent van de stemmen) en de extreemrechtse Marine Le Pen (23,1 procent) die doorstoten naar de tweede en beslissende stemronde, zegt dan ook iets over de politieke stand van zaken in Frankrijk én België.

Tragedie

Voor PS-voorzitter Paul Magnette is het duidelijk: de zeges van Macron en Le Pen tonen “de eeuwige tragedie van links” aan. Dat de progressieve kandidaten, aangevoerd door de extreemlinkse ancien Jean-Luc Mélenchon (22 procent) met in zijn kielzog de groene Yannick Jadot (4,6 procent) en Anne Hidalgo van PS (1,8 procent) de eerste stemronde niet overleefd hebben, wijt hij aan strategische naïviteit. “Veel socialistische en groene kiezers hebben op Mélenchon gestemd omdat hij uit de peilingen kwam als de man van de ‘vote utile’. Maar dat heeft tot niets geleid”, zegt Magnette.

In een kiessysteem met twee stemrondes moet links verenigd zijn in de eerste ronde, stelt de socialist. Anders organiseert men de eigen nederlaag. “Als alle linkse formaties zich achter één kandidaat hadden geschaard, dan was die aan de tweede ronde gestart voor Macron.”

Magnettes reactie slaat ook deels op de verschuivende politieke machtsverhoudingen in ons land. De meest recente peilingen leren dat extreemlinks aan een ferme groeispurt bezig is in België. In Vlaanderen, maar toch vooral in Brussel en Wallonië. Daar komt de partij stilaan de aloude machtspositie van PS bedreigen. In de hoofdstad komt Ecolo als de grootste partij uit de peilingen. PS-voorzitter Magnette ziet slechte voortekenen in de Franse uitslag: als links verdeeld is, triomfeert rechts uiteindelijk.

De analyse van Magnette is niet nieuw: het is een klassieke manier om een stem voor PVDA-PTB af te doen als een zogezegd ‘verloren stem’. Of meer: als een stem die alleen maar de ideologische tegenstand ten goede komt. Eerder oordeelde N-VA-voorzitter Bart De Wever al over het Vlaams Belang dat een stem op die partij een stem is voor de Franstalige linkerzijde.

Mélenchon

Het zal niet verbazen dat Raoul Hedebouw, de Luikenaar die PVDA-PTB leidt, een andere kijk heeft op de Franse uitslagen. “Ik stel vooral vast dat Mélenchon zich gesmeten heeft met een rebelse campagne. Hij is iemand die de volkswijken heeft aangesproken – hij wint in Roubaix – en de jongeren. In die leeftijdscategorie heeft hij het beste gescoord van alle kandidaten.”

Hedebouw ziet hierin de bevestiging van zijn eigen koers. “Er heerst een grote colère bij de mensen en als linkse politicus kan je dat alleen capteren met sterke ideeën. Je mag niet alleen denken aan wat zogenaamd praktisch haalbaar is. En je mag je al zeker niet laten meeslepen in een links neoliberalisme zoals dat van Hidalgo, die een vernietigende nederlaag lijdt.”

Voor Hedebouw is er geen sprake van strategisch geblunder binnen links. Mélenchon was zelf tegen één linkse kandidaat in de eerste stemronde en volgens Hedebouw met recht en reden. “Inhoudelijk zwaar toegeven op je programma, onder meer op het verlagen van de pensioenleeftijd naar zestig jaar, om de socialisten en groenen aan boord te nemen, dat gaat niet. Dan haal je net minder stemmen dan meer. De som van Magnette klopt niet.”

Nog werk

Op rechts oordeelt MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez dat de resultaten van de eerste stemronde vooral aantonen dat kiezers op zoek zijn naar politici die recht voor de raap een maatschappelijk project uitdragen.

Bouchez: “Iedereen die heeft geschipperd, heeft zwaar verloren, waaronder de PS. Meer en meer blijken de traditionele partijen niet meer in staat om te begrijpen wat de middenklasse denkt. Om hen een geloofwaardig verhaal aan te bieden. Je ziet die achteruitgang in veel landen, niet alleen in Frankrijk. Kijk naar ons eigen land: we lanceren een campagne die burgers aanspoort om minder gas te verbruiken, maar bouwen wel twee nieuwe gascentrales om de kernuitstap te compenseren. Dat begrijpt men niet.”

Wat betreft de bedroevende score (4,8 procent) van Valérie Pécresse, de liberale kandidate van Les Républicains, de partij van onder meer oud-president Nicolas Sarkozy: die wijt Bouchez aan haar zwak profiel. Andere liberale kopstukken hadden het beter kunnen doen, oordeelt hij. “Sowieso wordt Macron als liberaal aanzien, dat is duidelijk. Hij zal nog werk hebben in de tweede stemronde, maar ik hoop dat hij het haalt.”

Met dat laatste is Magnette het volmondig eens: “Als socialisten moeten we onze neus dichtknijpen en voor Macron gaan, om het absoluut drama van een extreemrechts presidentschap in Frankrijk te vermijden.”

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234