Dinsdag 18/02/2020

De eerste ‘Madam’ is 23 jaar oud

Zodra het idee was gelanceerd, was er enthousiasme bij hoofdredactie (Paul Goossens) en promotiedienst. Er was echter één maar: er werkten slechts drie vrouwen in vast verband op een redactie van 34 journalisten.

Dat bleek te weinig om een volwaardige krant van 38 pagina's te maken. En een volwaardige krant, dat was wel wat we wilden maken, met alle rubrieken die er normaal in stonden. Naast de drie ‘vasten’, Rosanne Germonprez op Buitenland, Doreen Espeel op de Nieuwsdienst en ik als coördinator van de dagkrant, werden de vaste freelancers gemobiliseerd. Daarbuiten contacteerden we medestanders, van wie we dachten dat ze konden schrijven, vooral via de netwerken van de (militante) vrouwenbeweging.

Eerste punt van discussie was natuurlijk: moet dit een àndere krant zijn dan anders? Natuurlijk zaten we met onze vrouwenredactie-van-één-dag niet op dezelfde lijn. Maar over één ding waren we het gauw eens: de voorpagina. Onder de kop ‘Geen meneer’ stond een tekening van wijlen Nicole Van Goethem, animatiefilmmaakster en Oscarwinnares. Zij had de illustratie gemaakt in opdracht van de socialistische vrouwenbeweging, maar die had ze niet willen gebruiken, wegens ‘te stout’. Reden genoeg voor De Madam om er wél mee uit te pakken. Gerda Dendooven, nu bekend van haar kinderboeken en columns, en striptekenares Erika Raven namen die dag de taak van ZAK over.

Wie zat er nog zoal in de gelegenheidsredactie? Enkele vrouwen van de VRT (toen nog BRT): Kris Smet, Annemie Van Winckel, Marleen Bergen en Liesbeth Walckiers. Een zegen, zij waren immers zowat de enigen die gewoon waren van onder tijdsdruk te werken en te beseffen dat ze niet om vijf uur hun jas mochten aantrekken.

Daarbij kwam het wonder der techniek: wij werkten op computers, in een tijd dat iedereen nog achter de schrijfmachine zat. Annemie Van Winckel herinnert zich: “Na een introductie in het gebruik van de computer door de mannen van De Morgen - velen van ons hadden niet meer dan een elektrische typemachine op het werk - ging een wondere wereld voor ons open. Meteen daarna heb ik mijn eerste Apple gekocht en ben ik een boek gaan schrijven.”

Enkel mannen voor opmaak

Enkele mannen hadden we nodig voor de opmaak van de pagina's. Jules Hanot (nu bekend als TV Jules): “Na een poosje nieuwsgierig ronddraaien, zijn de mannen verdwenen naar café De Sportwereld. Zonder spijt. Alleen die van de opmaak zijn gebleven. We hadden zelf het computersysteem nog niet onder de knie, er was geen sprake van dat externen dat zouden overnemen.”

Alsof we heel duidelijk wilden tonen dat het vooral geen krant van watjes zou worden, opende De Madam met een dubbele pagina over een aanval op een Amerikaans fregat in de Perzische Golf, en Rosanne Germonprez had er een primeur bij met cijfers over de Belgische wapenhandel.

Maar natuurlijk waren er ook duidelijk vrouwelijke accenten. Op de sportpagina’s beschreef Nicole Rowan de wereld van de paardendressuur, waar vrouwen met de prijzen gaan lopen. Humo-vrouw Ingrid De Bie (wijlen) sprak met doelwachter Ann Noë, aan de vooravond van de interland België-Spanje.

Kris Smet werkte samen met Nadya De Beule (nu woordvoerder bij minister Vanhengel) aan een lijvig dossier kindermoord onder de kop ‘Medea achterna’. Theatervrouw Eva Bal greep de betoging van boze boeren aan om het lot van de boerin te belichten en vanuit München berichtte Rita Traversier over ruzie bij de Duitse Groenen, waar het onderwerp ‘zorg voor de kinderen’ dreigde over te hellen naar een pleidooi voor moeder aan de haard. We maakten zelfs een vrouwelijke horoscoop.

Liesbeth Walckiers, specialiste Latijns-Amerika bij de BRT, sprak met Berta Castro, Chileense moeder van een politiek gevangene. Jacqueline Goossens, vandaag columniste van DMMagazine kaartte vanuit New York het probleem aan van vrouwen die met een homo getrouwd zijn.

Op de cultuurpagina’s lichtte Anne-Sophie Vanneste het lot van een diva in de opera door, en Nica Broucke, nu hoofdredactrice van Elle België maar toen nog student , interviewde de veertienjarige ontdekking, dichteres Jo Govaerts.

Natuurlijk was Kristien Hemmerechts erbij, al had ze gemengde gevoelens over De Madam: “Dit nummer bevestigt dat in onze cultuur de vrouw, haar interesses, haar mening nog altijd voorwerp zijn van onderzoek: een rariteit wordt tentoongesteld. Kijk mensen, een vrouw die een stuk schrijft voor de krant.”

Nog twee dingen vallen vandaag op als ik De Madam bekijk: het uitzicht. Kleine tekst, vergeeld papier, alleen steunkleur, visueel weinig aantrekkelijk. De spelling, die nu heel vreemd overkomt, maar die moest onderstrepen hoe progressief we waren. Maar dat lag niet aan die ene krant, die was ook zo met de ‘gewone’ Morgen. En ook: de hoge graad van militantisme die er nog was, en die tot uiting kwam in de advertenties: het maandblad Opzij, Agalev vrouwen, ABVV-vrouwen, Dulle Griet enzovoort. Maar het was niet enkel strijd en miserie. We hebben die dag gezweet en gelachen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234