Vrijdag 27/11/2020

egbert lachaert

De échte schande van de zomerstakingen

Beeld PHOTO_NEWS

Morgen vindt de eerste zaterdagstaking van het Autonoom Syndicaat van Treinbestuurders plaats. Een hele zomer lang zullen een handvol treinbestuurders reizigers gijzelen. De jeugd op weg naar festivals, gezinnen op weg naar zee. Zowat iedereen is het er over eens: de kleine en schimmige vakbond ASTB misbruikt het stakingsrecht.

Minister Galant (MR) spreekt van een onredelijke en disproportionele staking, het overgrote deel van het spoorpersoneel gaat er niet mee akkoord, en ook de andere vakbonden en politiek links distantiëren zich. En tóch kan het ASTB het spoor lam leggen. Waarom? En belangrijker: hoe voorkomen we dat?

De zaterdagstakingen tonen aan dat er wat schort aan de sociale democratie bij het spoor en bij uitbreiding alle overheidsbedrijven. In de private sector kiezen werknemers elke vier jaar wie hen vertegenwoordigt in het sociaal overleg. Bij de NMBS kan het personeel niet stemmen voor - en dus ook niet tegen - hun afgevaardigden of bepaalde vakorganisaties. Het gebrek aan sociale verkiezingen leidt er dus toe dat bonden zoals het ASTB ongestraft weg kunnen komen met hun onverantwoorde gijzelacties.

Daarnaast hebben de grote spoorvakbonden een onaantastbare machtspositie die ze bestendigen door het debat over echte sociale democratie uit de weg te gaan. Vandaag zijn er slechts twee 'erkende' vakbonden, het verzuilde ACV Transcom en het ACOD Spoor. Voorts zijn er nog drie 'aangenomen' vakbonden. Het gaat om VSOA Spoor en OVS. Zij zijn wettelijk verplicht lid van een van de drie grote verzuilde vakorganisaties. Het ASTB verwierf na negen jaar juridische strijd het statuut van aangenomen vakbond. De bond weigerde zich te conformeren aan dat wettelijk verplicht lidmaatschap, en kreeg gelijk.

Conclusie: het ASTB kon maar aanvaard worden omdat de hoge - protectionistische - erkenningsdrempels onwettig werden verklaard.

Beeld PHOTO_NEWS

Daarom is het hoog tijd dat we dit systeem en die erkenningscriteria hervormen. Representativiteit is hierbij het sleutelwoord. Hoeveel personeelsleden moet een bond vertegenwoordigen om op te kunnen treden? Volstaat het om een handvol - en uitsluitend - treinbestuurders te vertegenwoordigen? Want hoeveel leden heeft het ASTB exact?

Niemand die het weet. Even navragen? Op de website van de bond vinden we alleen een adres, geen naam van een voorzitter of secretaris. Wij pleiten voor een minimale en redelijke representativiteit om als vakorganisatie te kunnen handelen, zowel in de onderneming als sector. Zo vermijden we een versplinterd sociaal overleg, én stakingen zoals vandaag. Maar tegelijkertijd moet het huidige speelveld wel worden verruimd zodat niet alleen de verzuilde mastodonten werknemers kunnen vertegenwoordigen.

Helaas reageren de traditionele bonden krampachtig op onze voorstellen voor sociale democratie in de publieke sector. Ze willen boven de hoofden van leden en betrokkenen blijven beslissen wie hen vertegenwoordigt en wat ze doen, zonder al te veel verantwoording af te leggen voor hun daden en campagne te voeren. Nochtans is dat toch de essentie van democratie. Dat een ASTB werd erkend als vakbond omdat de erkenningscriteria onwettig blijken, nemen de grote syndicaten er maar bij.

Rest de vraag of het stakingsrecht absoluut is. De Raad van State oordeelde in 1995 naar aanleiding van een staking bij De Post dat tuchtsancties gerechtvaardigd kunnen zijn bij volstrekt onredelijke stakingen.

Wat ons betreft moet de NMBS onderzoeken of tuchtsancties aan de orde zijn. Een staking is immers enkel en alleen een laatste redmiddel. De ASTB-zomerstakingen zijn daarentegen pure chantage die de NMBS, haar personeelsleden, de belastingbetaler en in het bijzonder de weerloze reiziger buitenproportioneel treffen. De minimale dienstverlening uit het regeerakkoord blijkt - alweer - geen overbodige luxe.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234