Zaterdag 31/07/2021

Greferendum

De echte beslissing valt in Frankfurt

Een heuse run op de banken is voorlopig uitgebleven, al gingen veel Grieken het dagelijkse maximumbedrag van 60 euro afhalen. Beeld © REUTERS
Een heuse run op de banken is voorlopig uitgebleven, al gingen veel Grieken het dagelijkse maximumbedrag van 60 euro afhalen.Beeld © REUTERS

Zonder uitzicht op een snel akkoord, stijgt de druk op de Europese Centrale Bank om op de voorgrond te treden. Want het is deze 'bank der banken' die finaal beslist of de Grieken kopje-onder gaan. Dat ondervonden hun neven en nichten in Cyprus op de harde manier.

Vanaf morgen zwaaien de deuren van de Griekse banken weer open. Dat was toch de belofte van de regering vorige week. Alleen is die kans klein, om niet te zeggen onbestaande, ook al kozen de Grieken massaal 'neen'. Toegegeven, een heuse run op de banken is voorlopig uitgebleven. Eerder een milde snelwandeling om dagelijks de maximum toegelaten 60 euro af te halen. Zeker tot donderdag zou de bestaande kapitaalbuffer moeten volstaan. Dat bleek vrijdag nog uit een noodvergadering die financiënminister Varoufakis hield met de Griekse centrale bank en de bazen van de vijf grootste banken. Of die nu dicht blijven de komende dagen of opengaan met beperkingen zal vandaag moeten blijken. Zeker als het stof van het referendum van gisteren is neergedwarreld.

Eén ding is zeker. Ergens hoog in het gloednieuwe ECB-hoofdkwartier in Frankfurt diepen de rimpels bij de centrale bankiers verder uit. Via de Griekse centrale bank houdt de ECB de Griekse banken immers al maandenlang overeind. Die liggen aan een noodinfuus van de ECB, de ELA -of Emergency Liquidity Assistance (zie kader). Een geldkraan die vandaag goed is voor zo'n 90 miljard euro en een cruciale schokdemper biedt in tijden van financiële en politieke onrust. Zo besloot de ECB de levenslijn tot na het referendum niet te verhogen. Onvoorwaardelijk is die kredietlijn niet.Want de ECB mag enkel kredieten verlenen aan gezonde banken met een tijdelijk cashprobleem. Fundamenteel ongezonde banken - of 'niet-solvabele financiële instellingen' in ECB-taal - voorzien van financiële steun is dus niet alleen te vermijden. Het is simpelweg verboden.

En zo houdt de ECB uiteindelijk de touwtjes in handen. Alle referenda, Brusselse spoedberaden en ronkende verklaringen ten spijt. Als ze beslist om het noodinfuus weg te halen of zelfs maar de limiet te verlagen, dreigen de Griekse banken te kapseizen. En met hen de sowieso al lamentabele Griekse economie. Net daarom zal Frankfurt dat oordeel niet overhaast vellen.

Maar wat als Griekenland er niet in slaagt om op 20 juli de 3,6 miljard euro aan schulden terug te betalen aan - jawel - de ECB? Bovendien vinden sommige leden van de raad van bestuur, die bestaat uit een directiecomité en de negentien gouverneurs van nationale centrale banken, dat de kredietlijnen al te lang open blijven. Zo verklaarde de machtige voorzitter van de Duitse Bundesbank Weidmann al meermaals dat het niet de taak is van de ECB om leningen te voorzien zodat de politieke onderhandelingen kunnen blijven doorgaan.

Voor wie eraan twijfelt: de ECB durft haar tanden te tonen. Er is zelfs een precedent en de hoofdrolspelers spraken er ook Grieks. Toen een reddingsplan voor het in zwaar weer verzeilde Cyprus in 2013 uitbleef, dreigde de ECB de geldkraan voor de Cypriotische banken dicht te draaien. Niet veel later lag er een plan op tafel. Ook toen Ierland eind 2010 in de problemen kwam, uitte toenmalig ECB-voorzitter Jean-Claude Trichet een gelijkaardig dreigement als Dublin geen financiële hulp zocht. "We zijn vernederd, afgedreigd en slecht behandeld", zo sprak een Iers parlementslid. Taal die al langer in Griekenland te horen is.

De ECB verafschuwt echter woorden als 'wapen' of 'dreigement'. Officieel is het een apolitieke instelling, bemand door technocraten en geleid door onafhankelijke centrale bankiers. Huidig voorzitter Mario Draghi en zijn bestuurders vormen dus heus niet de bad cops naast Merkel of Juncker. Alleen is de Griekse crisis uitgegroeid tot een onontwarbaar kluwen van emotionele politiek, ideologische tegenstellingen en harde economische feiten. Met op de achtergrond het voorbestaan van de euro en het Europees project. De voortdurende onzekerheid rond Griekenland bedreigt de eenheidsmunt, maar met een grexit - zelfs tijdelijk - stort de eurozone en de EU zich in een diepe afgrond. "We zullen de nodige instrumenten vinden", zei Fransman en ECB-directeur Benoît Coeuré zondag nog. "Onze wil om te handelen mag niet overschat worden". Vandaag vergadert de raad van bestuur van de ECB in Frankfurt. En diepen de rimpels nog wat verder uit.

null Beeld RV
Beeld RV
Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234