Zondag 15/09/2019

De Earl Grey Tories, het Britse antwoord op de Tea Party

'No, no, no', schreeuwt de zaal in Manchester als geageerd wordt tegen het Europees mensenrechtenverdrag. Op het partijcongres van de Britse Conservatieven zijn de eurosceptici aan een nieuwe opmars bezig. Hun mantra: 'Localism en kleinschaligheid', zelfs in een metropool als Londen.

Was het een plaagstootje van de Conservatieve partijleiding? Van alle zalen en tenten vond het schaduwdebat van de Eurosceptische Bruges Group plaats in The Comedy Store. Om de lieve vrede binnen zijn partij en binnen de coalitie te bewaren zou David Cameron het liefst zo weinig mogelijk over 'Europa' discussiëren, maar de Conservatieve premier moest zich erbij neerleggen dat dit gevoelige onderwerp toch volop ter sprake kwam tijdens het partijcongres. Ook in de plenaire vergaderzaal klonk het 'No No No!'.

De toon was in het weekeinde gezet door een opiniepeiling waaruit bleek dat tweederde van de Conservatieve stemmers de Europese Unie wil verlaten en dat driekwart een referendum wil over het lidmaatschap. Om tegemoet te komen aan het heersende sentiment bleek de partij haar logo te hebben aangepast: de groene bladeren van de eik waren vervangen door de kleuren van de Union Flag. Ook een meerderheid van Labour- en Liberaal-Democratische stemmers wil trouwens zo'n volksraadpleging.

Hoewel 'Europa' niet op de agenda stond van het hoofdprogramma, dook het voortdurend op. Zo verklaarde minister van Financiën George Osborne dat de eurocrisis een van de drie oorzaken was van de economische misère en dat het Verenigd Koninkrijk zal afzien van zijn ambitieuze milieudoelstellingen als andere Europese landen het Britse tempo niet bijhouden. Enkele uren na hem zorgde minister voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid Iain Duncan Smith, de populairste bewindsman onder de partijleden, voor een vleugje onvervalst thatcherisme.

'IDS' ageerde tegen een bepaling van Europese rechters dat alle Europese immigranten, indachtig het mensenrechtenverdrag, recht hebben op uitkeringen. 'No No No,' klonk het, een echo van Thatchers boodschap aan haar Europese confrères eind 1990. Minister van Binnenlandse Zaken Theresa May borduurde hierop voort door het Europese Verdrag voor de Rechten van de Mens aan te vallen. Engelse rechters hechten veel waarde aan het daarin opgenomen recht op een familieleven, wat verhindert dat immigranten die zich schuldig maken aan een misdrijf kunnen worden uitgezet.

Het Euroscepticisme zal niet snel verdwijnen, omdat het een bindende factor is binnen de veelbesproken 'Lichting van 2010', de tientallen Conservatieve Kamerleden die bij de afgelopen verkiezingen het Lagerhuis binnen kwamen en met nostalgie lijken terug te kijken de Thatcherjaren waarin ze opgroeiden. Maar ze kijken ook vooruit. Enkele leden van deze lichting hebben onlangs de essaybundel After the Coalition uitgegeven, een manifest voor een tijd waarin de partij weer kan regeren zonder rekening te houden met die tegenstribbelende sandalendragers. De Liberaal-Democratische minister voor Energiezaken Chris Huhne karakteriseerde hen twee weken geleden als het Britse antwoord op de Tea Party.

Eurosceptisch

Hoe groot de belangstelling voor deze lichting is bleek uit de stormloop op het hotelzaaltje waarin vier nieuwe Kamerleden bijeenkwamen om te praten over 'The Class of 2010'. George Eustice, Dominic Raab, Claire Perry en Rory Stewart stelden zich voor als Eurosceptisch, liefhebbers van een kleine overheid en ruimdenkend op sociaal gebied, zoals het homohuwelijk. Argwaan koesteren ze jegens grote bureaucratieën in Westminster, Brussel en New York. "Bescheidenheid is een belangrijke houding in zowel nationale als internationale politiek. Wat de afgelopen jaren hebben geleerd is dat micro-management niet werkt, of het nu gaat om Brussels beleid of het van bovenaf importeren van abstracte politieke denkbeelden naar het Midden-Oosten. We moeten waar mogelijk hulp verlenen, zoals in Libië, en de mensen ter plekke vertrouwen", zegt Rory Stewart, de 38-jarige ex-militair, ex-diplomaat, liefdadigheidswerker, historicus, en zomerschoolleraar van de prinsen William en Harry.

'The British way of life'

Bij de theetafel staat de 37-jarige ex-advocaat Dominic Raab, die Moeder Theresa en Gandhi vanwege hun 'bescheidenheid, doorzettingsvermogen en optimisme' tot zijn voorbeelden rekent. Hij heeft in zijn korte politieke loopbaan campagne gevoerd tegen uiteenlopende zaken als identiteitskaarten, positieve discriminatie en een groot benzinestation in zijn kiesdistrict. Zijn voornaamste bezigheid, echter, is het voorkomen van verregaande Europese samenwerking en stimuleren van plaatselijke besluitvorming. Gevraagd naar de herkomst van zijn patriottische liefde voor 'the British way of life' wijst hij op zijn familiegeschiedenis. "Het heeft te maken met mijn vader, een Tsjechische jood die in 1938 naar Engeland was gevlucht. Dit land was voor hem een baken van vrijheid. Dat moeten we koesteren."

De geestelijke leider van de 'Earl Grey Tories' is Boris Johnson, de flamboyante Londense burgemeester naar wiens optreden als altijd reikhalzend werd uitgekeken door de spijbelende kostschooljongens, jonge vrouwen met Voguesigaretten en oude dames met parelkettingen. Hij stelde niet teleur. In een geestige toespraak sprak hij over het belang van localism en kleinschaligheid. Johnson zei onder meer dat Gandhi gelijk had met de constatering dat de meeste mensen een diep verlangen bezitten naar het dorpsleven en dat het zijn ambitie is om van Londen, nog meer dan het al is, een grote groep dorpen te maken. Met veel blauwe dorpsfietsen. En zonder Brusselse bemoeienis.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234