Donderdag 29/07/2021

De Duitsers hebben gelijk: het gaat om euro én democratie

Huybrechts is publicist.

Men moet lef hebben om niet mee te gaan in de apocalyptische stemming rond de euro. Voor veel opiniemakers is de euro een vogel voor de kat. Aldus spraken de markten. Ondanks alles wat er de jongste tien jaar is misgelopen, is het ontzag voor de financiële markten groter dan ooit. Alsof de problematische schulden niet op de markten gemaakt zijn. Wie al vergeten is wat er sinds 2000 onder druk van een ongereguleerde marktwerking gebeurde, leze All the Devils Are Here. Unmasking the Men Who Bankrupted the World, een nieuwe bestseller van Joe Nocera en Bethany McLean, twee Amerikaanse topjournalisten. Echt, markten verdienen respect, maar niet meer dan het weer. Van mooi weer profiteer je, maar tegen de regen schuil je onder de stevige paraplu van een betrouwbare overheid.

Wat mij optimistisch stemt, is dat de Duitse democratie wel luistert naar de markten, maar zich er niet aan onderwerpt. Er wordt in Duitsland open en levendig gediscussieerd over de rol en de verantwoordelijkheid van het land in Europa. We weten dat hier nauwelijks, omdat we Duitsland bekijken door een Angelsaksische bril. Alle persagentschappen en de hele financiële agendasetting is in handen van Angelsaksers, ondanks inspanningen van de Duitse media en overheden om hun aanbod ook in het Engels beschikbaar te stellen.

Wat zie je dan? Alleen de opinies in de Financial Times (Deutschland) en vooral de standpunten die bijdragen tot een sensationele implosie van de euro, verwerven ruchtbaarheid. Alle aandacht gaat naar wat op breuken en catastrofes wijst. De bereidheid van een ruime meerderheid van de Duitse elite om wel degelijk door te gaan met de euro raakt ondergesneeuwd.

Lefgozerij

Wie probeert om Duitsland via de Duitse media te volgen houdt een genuanceerder en geruststellender beeld over. De Duitsers blijven strakke Duitsers, in die mate dat ze het inderdaad beu zijn dat van hun bereidheid tot Europese solidariteit misbruik wordt gemaakt. Dat moet alvast de Vlamingen als muziek in de oren klinken. Zeg nu zelf, zijn de Italianen en de Grieken op een ernstige manier met hun toekomst bezig? Of hopen ze verder met 'brinkmanship', met bedrieglijke lefgozerij, van de Duitsers te profiteren?

De euro is voor Silvio Berlusconi een chantagemiddel, terwijl de Belgen oordelen dat ze in het kielzog van de Duitsers krachtdadig bestuur kunnen uitstellen tot sint-juttemis. Daar krijg je het als zuinige Duitser van op de heupen. Het gedrag van sommige eurolanden is naar de woorden van de Duitse Bundespräsident Christian Wulff, gewoon 'niet fair', ook tegenover de jongeren die finaal de rekening gepresenteerd zullen krijgen van de budgettaire lichtzinnigheid.

Van de toespraak voor Nobelprijswinnaars van Christian Wulff in Landau enkele dagen geleden vernamen we in onze media alleen dat hij de aankopen van Spaanse en Italiaanse obligaties door de Europese Centrale Bank "politiek en legaal betwistbaar" noemde. Dat was een open deur. De ECB gaat hier zijn boekje inderdaad te buiten, zij het terecht. Maar Wulffs toespraak was veel rijker en dat is tot onze headline- en onelinerwereld niet doorgedrongen. Wulff zei ook dat "de Duitse en Europese belangen twee zijden van eenzelfde munt zijn". En hij zei dat Duitsland alles zal doen om een constructief vervolg te breien aan de jongste vijftig jaar, ook in het licht van de eerdere vijftig jaar (1911-1961). Hij wees ook op de escalatie die sinds 2007 bezig is en waarin eerst banken door banken, dan banken door overheden en nu overheden door transnationale instanties moeten worden gered.

Maar, 'Wer rettet aber am Ende die Retter?' Iemand moet durven zeggen waar het op staat. Dat wordt van de politiek verwacht. "Politici laten zich meer en meer leiden door de financiële markten. Als dingen goed gaan, is het dankzij de economie, als het slecht gaat, is het de schuld van de politiek. Dit raakt de kern van onze democratie." Zegt Christian Wulff. We moeten inderdaad twee dingen redden: de euro én de democratie. De Duitsers zijn goed geplaatst om te weten dat er in crisistijden mensen ongeduldig worden van de imperfectie van het democratisch systeem. Die Loreley kennen ze.

Er gaan natuurlijk stemmen op om de Grieken maar te dumpen, maar kanselier Angela Merkel is niet bang om de europessimisten het hoofd te bieden. Als de Grieken echt hardleers zijn, kan het het er nog van komen, maar dan vreest Merkel een dominobeweging. Portugal, Ierland, Spanje, Italië en België zijn dan de volgende doelwitten. De Grieken moeten daarom verder op hun procrustesbed, net zoals de andere budgettaire zondaars.

In een interview met Der Spiegel ontwierp de vroegere Duitse bondskanselier Gerhard Schröder (die Merkel steunt) zopas een oplossing, waarmee de euro én de democratie kunnen worden gevrijwaard. De ultieme autoriteit inzake budgettair beleid zou daarin het Europees Parlement worden. De Europese Commissie of een Europese minister van Financiën zou een initiatiefrecht krijgen om op te treden tegen landen die afwijken van de budgettaire criteria, waarna de nationale parlementen voorstellen kunnen doen. Deze voorstellen moeten wel de zegen krijgen van het Europees Parlement. Of beter: van een eurogroep van zeventien landen binnen het Europees Parlement. In dat parlement zetelen namelijk afgevaardigden van 27 landen, waaronder Groot-Brittannië, dat beter buitenspel wordt gezet. Zo werken straks, volgens Schröder, de Verenigde Staten van Europa.

780 miljard euro

Deze boeiende Gedankenstreit leidt vandaag om 10 uur tot een uitspraak van het Bundesverfassungsgericht in Karlsruhe. Het betreft het eerste hulppakket voor Griekenland, waartegen vijftig bezwaren werden ingediend. Waarnemers verwachten dat het Grondwettelijk Hof vooral de beslissende rol van het Duitse parlement zal willen vrijwaren in elk initiatief van het Europees EFSF, het European Financial Stability Facility.

Kanselier Merkel zal vandaag meteen kunnen reageren op dit oordeel, waarna morgen donderdag de bespreking begint van het wetsvoorstel dat de beslissingen van de Europese top van 21 juli omzet in Duitse wetgeving. Duitsland verhoogt zijn financieel engagement van 123 naar 211 miljard euro op een nieuw totaal van 780 miljard euro. Op 29 september wordt hierover gestemd. Het wordt bijna zeker een ja over de partijen heen. Over de aanwending van de voorziene extra middelen van het EFSF zal het laatste woord wel bij de Bundestag liggen, zij het liefst zonder de slagkracht van het EFSF aan te tasten. Dat is verantwoordelijke democratie. Ik zou het als Duitser niet anders willen.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234