Dinsdag 26/05/2020

De droeve staat van de poëzie

Koen Stassijns, ondervoorzitter van de Vlaamse Auteursvereniging (VAV), is dichter, vertaler en bloem-lezer. Lies van Gasse (1983) is dichter, beeldend kunstenaar en leraar.

Is het dan toch waar, Luceberts Alles van waarde is weerloos? De Vlaamse Auteursvereniging (VAV) rondde zopas een onderzoek naar de staat van de poëzie af. Het gaat in Vlaanderen barslecht met de moeder van alle literatuur. Enkele cijfers: in 2010 werden van één (1) bundel meer dan duizend exemplaren verkocht: Haiku van Herman van Rompuy. Zeventig titels uit de top 100 verkochten tot 300 exemplaren. Het recentste werk van Luuk Gruwez staat bij 17 procent van de Vlaamse bibliotheken in het rek. 2 procent heeft de nieuwste van staatsprijswinnaar Roger de Neef in huis. De boekhandel? Van de meeste dichters is in Vlaanderen 1 exemplaar van 1 van hun bundels in 1 van de 35 getelde boekhandels aanwezig. In de meeste - we loven de uitzonderingen - bespeur je in het beste geval enkele bloemlezingen op de goed weggemoffelde poëzieplankjes. Recente berichten van uitgevers zijn evenmin hoopgevend: het uitgeven van vertaalde poëzie wordt stelselmatig afgebouwd. Und kein Ende...

Het gaat goed met de poëzie in Vlaanderen en Nederland! Naar schatting 600.000 mensen wagen zich er af en toe aan, in tientallen schrijfopleidingen wordt poëzieschrijven behandeld en op het net tieren poëtische en pseudopoëtische websites welig. (Niets houdt karamellenrijmelaars er tegen om hun producten op de wereld los te laten.) Of neem de verzamelde geboortekaartjes, gedachtenisprentjes en liefdesberichten: de verzen zijn niet bij te houden. Wanneer het er echt om gaat, hebben velen van ons behoefte aan poëzie.

Gedichtendag

Is belangenbehartiger VAV een verdachte bron? We staan niet alleen met onze kreet: 'Poëzie razend populair, maar bijna niemand koopt het', luidt de analyse van Taalschrift. Tijdschrift over taal en taalbeleid (22/01/10). En de verkoop van dichtbundels is in vier jaar tijd met een kwart gedaald, melden de media augustus 2011.

Het 'poëzieprobleem' heeft veel oorzaken. De media-aandacht is (behalve rond Gedichtendag) gering. Op de boekenbladzijden van kranten en tijdschriften is steeds minder plaats voor nieuwe dichtbundels. Op school komt poëzie bijna niet meer aan bod. Leesbevorderingsinitiatieven en leesclubs richten zich weinig of niet op poëzie. Uitgevers maken voor poëziepromotie zelden budgetten vrij. De bibliotheken en de boekhandel: zie hierboven. Hoe moeten lezers weten dat dichter X of Y een nieuwe bundel heeft als niemand het nog zegt?

Poëziecentrum

Het is een rare spreidstand: een 'onpopulair populair genre'. De VAV-werkgroep Poëzie formuleert concrete beleidsvoorstellen voor de promotie, leesbevordering, kwaliteitsbewaking en ondersteuning van dichters. We stellen voor dat het Poëziecentrum of een nog op te richten stichting een algemeen promotieplan uitwerkt, mede gefinancierd door de uitgevers. Een dynamische, constant geüpdatete 'officiële' website kan een waardevolle bron worden waar poëzielezers betrouwbare info over Vlaamse dichters en hun (nieuw) werk kunnen vinden.

Aan literaire boekhandels vragen we een inspanning: meer bundels in de winkel én op een zichtbare plek. Hier kan het Vlaams Fonds voor de Letteren een rol in spelen We stellen ook voor dat subsidies voor literaire manifestaties afhankelijk gemaakt worden van de aanwezigheid van een boekenstand. Wie op een poëziefestival geraakt wordt door een dichter, moet zijn/haar werk meteen kunnen aanschaffen. Op alle plekken waar mensen van cultuur genieten, moeten de leveranciers van de ontroering (zoals dichters en schrijvers) hun boeken kunnen verkopen.

We roepen de Stichting Lezen, Vlaanderens belangrijkste leesbevorderaar, op te focussen op poëzie. We vragen de openbare bibliotheken hun poëzieaanbod uit te breiden en actief te promoten, onder andere door dichterslezingen te organiseren en poëzieblikvangers in de bib. We roepen leesclubs op meer poëzie in hun programma op te nemen en dichters uit te nodigen. Om jongeren weer warm te maken voor poëzie denken we aan rondreizende poëzieambassadeurs en aantrekkelijke lespakketten waarmee leerkrachten meeslepende poëzielessen kunnen geven.

Subsidies

Om de kwaliteit van het aanbod op peil te houden, vragen we aan het Vlaams Fonds voor de Letteren om productiesubsidies te voorzien voor onder meer de uitgave van uitstekende nieuwe poëziedebuten en -vertalingen. We lanceren ook het idee van poëziecoaches voor debuterende auteurs. Het complete plan kan u vinden op www.auteursvereniging.be.

Dichters zijn in staat om het onzegbare en het wezenlijke te verwoorden. Hun woorden moeten door lezers gevonden en geproefd kunnen worden. Vandaag, morgen, altijd. Leve de poëzie.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234