Maandag 14/10/2019

De drastische stijging van de olie- en grondstoffenprijzen schudt de auto-industrie door elkaar. GM, Ford en Chrysler stapelen kwartaal na kwartaal de miljardenverliezen op en ook Toyota, wereldwijd nummer één, komt met barslechte cijfers. Heel wat Euro

Autogiganten in VS crashen terwijl Europese constructeurs met hun stadswagens op een wolk rijden

'Small is beautiful',

nu ook in autoland

Amerika

In Amerika tiert de crisis welig in de auto-industrie. Het consumentenvertrouwen boert achteruit en de verkoop in 2008 dreigt weg te zinken tot het diepste punt in het decennium. Voor 'The Detroit Three', de oer-Amerikaanse giganten GM, Ford en Chrysler, ziet de toekomst er gitzwart uit. Decennialang hielden de giganten het publiek voor dat het in Amerika onmogelijk was om op een kostenefficiënte manier zuinige auto's te bouwen. Hun strategie steunde veel meer dan die van de buitenlandse fabrikanten op de verkoop van grote wagens als pick-ups en SUV's. Dat breekt hen nu zuur op. Met de gestegen olieprijzen krijgen ze hun vierwielige monsters aan de straatstenen niet meer kwijt.

De cijfers spreken boekdelen. Marktleider General Motors zag zijn verkoop met 18,5 procent kelderen. Ford moest een opdoffer van 28 procent verwerken, en Chrysler slikte zelfs een terugval van 36 procent. Duizelingwekkende verliezen, massaontslagen, fabriekssluitingen en instortende beurskoersen van General Motors, Ford en Chrysler waren het gevolg.

General Motors

General Motors was tot dit jaar 's werelds grootste autobouwer, maar de mastodont werd dit jaar ingehaald door Toyota. Bij GM werken meer dan een kwartmiljoen mensen in 35 landen. De bekendste merken in portefeuille zijn Buick, Cadillac, Chevrolet, Hummer, Opel, Pontiac en Saab. GM stapelt de verliezen al drie jaar op. De laatste drie maanden alleen al leed het bedrijf een hallucinante 15,5 miljard dollar verlies.

De Hummer, een uit de kluiten gewassen 4x4, was jarenlang het Amerikaanse statussymbool bij uitstek. Celebrity's als rapper 50 Cent en gouverneur van Californië Arnold Schwarzenegger mochten zich er graag in vertonen. Maar in de eerste zes maanden van dit jaar werd nauwelijks de helft van het aantal Hummers verkocht in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar.

In juni reageerde CEO Wagoner met een verandering van focus: het nieuwe ordewoord is energie-efficiëntie. De autobouwer trok de stekker uit van vier SUV- en pick-upfabrieken, ontvouwde plannen voor een compacte Chevrolet en versnelt drastisch de ontwikkeling van de Chevy Volt, een elektrische wagen die thuis in het stopcontact kan worden opgeladen.

Ford

The Ford Motor Company, het nummer twee in de VS, boekte sinds 2006 forse verliezen en zag zich genoodzaakt de Europese luxemerken Jaguar en Land Rover te verkopen aan de Indiase groep Tata. Ford lag met de Explorer begin jaren negentig aan de basis van het SUV-concept en de pick-ups. Nu wordt er geopteerd om, net als GM enkele weken eerder, in een aantal fabrieken over te schakelen op de productie van kleinere en zuiniger modellen.

Een andere poot van Fords strategie om de slabakkende verkoop in de VS tegen te gaan is de introductie van zes kleinere, in Europa goed verkopende modellen, zoals de Focus en de Fiesta. De marges bij de productie van grote wagens liggen traditioneel erg hoog, één van de redenen waarom Ford zo lang wachtte met de omschakeling. Maar als je een product met een hoge marge aan de straatstenen niet meer kwijt kunt, moet je het geweer wel van schouder veranderen. "Het is wat de klant nu wil", aldus topman Alan Mulally in The Financial Times. "Het nieuwe ordewoord is: small is beautiful."

Een van de onderdelen van het nieuwe plan van Mulally is het bouwen van kleinere Amerikaanse en Europese Fords op een gezamenlijk platform. Veertig procent van de nieuwe kleine wagens tegen 2010 en 100 procent vijf jaar later zijn de belangrijkste targets.

Chrysler

Chrysler is een geval apart. Traditioneel was het concern een van de beruchte 'Detroit Three', de Amerikaanse mastodonten van de auto-industrie. Maar eind jaren negentig zat het concern in slechte papieren. In 1995 bracht casinomagnaat Kirk Kerkorian een vijandig overnamebod uit op Chrysler. Het bod ketste af maar dreef het noodlijdende bedrijf in 1998 in de armen van Daimler-Benz, dat zijn vingers zwaar brandde aan zijn prooi. Een turn-around mislukte en in mei vorig jaar kocht private equity-speler Cerberus Capital 80 procent van het bedrijf op, en haalde het van de beurs. Het was de eerste buy-out van een grote autobouwer.

Een nieuwe CEO, Nardelli, werd aan het roer gezet en die pakte Chrysler meteen met harde hand aan. Het was de eerste van de Detroit Three die het lef had om de winstvooruitzichten aan te passen aan de droeve marktrealiteit. Van de weeromstuit bedankte Nardelli 15 procent van het personeel, sloot een handvol fabrieken en halveerde het aantal modellen in de pijplijn van dertig tot vijftien.

Sinds Chrysler van de beurs gehaald werd, maakt het geen kwartaalcijfers meer bekend. Naar de volledige omvang van Chryslers problemen kunnen we dus slechts gissen.

Nardelli mag dan wel in The Financial Times beweren "alle objectieven te behalen of te overschrijden" en een cashpositie te hebben van bijna 6 miljard euro, volgens analisten is er stront aan de knikker. De verkoop van de merken Chrysler, Dodge en Jeep dook in mei dit jaar een kwart onder de cijfers van 2007. Uiteraard wil ook deze autobouwer focussen op kleine, zuinige auto's. Maar in tegenstelling tot GM en Ford heeft Nardelli niets in de pijplijn zitten dat op de markt komt voor 2010. Integendeel: de grootste productlancering voor dit jaar is een nieuwe versie van de immense Dodge Rampick-up.

Intussen ging Chrysler aankloppen bij onder andere Nissan, Fiat, het Russische Gaz en het Indiase Mahindra & Mahindra. Maar een partner voor een globale samenwerking blijkt niet direct te vinden.

Zakenbank Merrill Lynch reageert snedig op de malaise bij Chrysler: "We geloven dat de eigenaars geen langetermijnvisie hebben", aldus een analistenrapport. Tussen de regels door kun je lezen: "Hoogstwaarschijnlijk wordt het bedrijf in stukken gebroken en verkocht."

Europa

Ook in Europa betekent de autobranche big business. In de EU alleen werken meer dan 2,3 miljoen mensen in de auto-industrie, die indirect nog eens 10 miljoen banen genereert. Europa is met meer dan 18 miljoen voertuigen per jaar ook goed voor 27 procent van de wereldproductie en een omzet van 500 miljard euro.

Het oude continent reageert niet echt ongerust op de ineenstorting van de Amerikaanse automarkt. Van kelderende autoverkopen is hier voorlopig nog geen sprake. In West-Europa tekent zich wel een lichte daling in de vraag af, maar net als de stijgende grondstoffenprijzen of de invoering van de CO2-taks lijkt dat de producenten niet te deren. De groeiende vraag in de opkomende markten maakt dat ruimschoots goed. De grootste Europese autobouwers, Volkswagen, Peugeot-Citroën en Fiat, kwamen vorige week dan ook alle met bevredigende kwartaalresultaten. Alleen BMW en Daimler, die met hun luxewagens afhankelijk zijn van de Amerikaanse consument, ontgoochelden. BMW blies zelfs de introductie af van de X7, een reuzenterreinwagen die het gamma naar boven toe moest uitbreiden.

Volkswagen

Toen Bernd Pischetsrieder in 2006 het roer van VW doorgaf aan de topman van dochterbedrijf Audi waren de verwachtingen hooggespannen. De flamboyante Martin Winterkorn mag het op zijn palmares schrijven dat Audi wereldwijd een van de belangrijkste merken werd. Zijn op design gebaseerde strategie doet concurrenten BMW en Mercedes watertanden. Sinds hij het heft stevig in handen nam, prijzen critici zowel de kwaliteit van de nieuwe modellen als de verbeteringen aan het productieproces.

Maar VW leiden is méér dan oog hebben voor design alleen. In 2005 nog deden geruchten de ronde als zouden buitenlandse partijen op Volkswagen azen, dat door het versnipperde aandeelhouderschap en zijn slechte papieren een smakelijke prooi leek. De Duitse deelstaat Saksen en strategisch partner Porsche staken de koppen bij elkaar om Duitslands trots van de aasgieren te redden. De 'Volkswagenwet' werd goedgekeurd door het parlement en moest de twee witte ridders de macht geven om strategische beslissingen van eventuele overnemers te blokkeren. Nu die wet sterk onder EU-vuur ligt, wordt het geweer van schouder veranderd. Porsche gaf onlangs te kennen zijn belang in VW op te willen drijven tot meer dan 50 procent. De kredietlijnen liggen al open. De boodschap is duidelijk: VW blijft tot nader order Duits.

Maar dat was niet de enige reden waarom Winterkorn glunderde toen hij de recentste kwartaalcijfers aan de verzamelde pers presenteerde. Hij kon de beleggers de beste cijfers in de geschiedenis van VW voorleggen. De omzet in de eerste jaarhelft bedroeg 56,5 miljard euro, 3 procent meer dan in dezelfde periode vorig jaar. En VW denkt over het hele jaar nog beter te doen. Verantwoordelijk voor de prachtresultaten was de sterk toenemende vraag in vooral Oost-Europa en de Briclanden.

Met een strategie van kleine en zuinige wagens op de groeimarkten zit Volkswagen goed. Na de bekendmaking van de cijfers ging het VW-aandeel voor het eerst in zijn geschiedenis door de magische 200 eurogrens.

Overige Europese merken

Ook PSA Peugeot Citroën maakte in het tweede kwartaal met ruim 730 miljoen euro bijna de helft meer winst dan een jaar eerder. De toegenomen vraag naar kleine, zuinige auto's op de thuismarkt boomt. Sinds begin dit jaar is de Franse autofiscaliteit aangepast, waardoor milieuvriendelijke auto's belastingtechnisch aantrekkelijker zijn geworden. Dat heeft een stormloop veroorzaakt op vooral compacte nieuwe wagens. En precies in die niche hebben de Franse merken een ijzersterke positie.

Verder werpt het kostenbesparingsprogramma 'Cap 2010' ook volop zijn vruchten af. Het kon de kosten in de eerste jaarhelft met 882 miljoen euro drukken, wat de hogere materiaalkosten en de negatieve gevolgen van de wisselkoersen ruimschoots compenseerde. Topman Christian Streiff maakt zich ook sterk dat de operationele winstmarge in 2010 bijna 6 procent zal bedragen. Andere pluspunten zijn succesvolle nieuwe modellen, met de Peugeot 308 op kop. Ook de verkoop van de kleine 207 blijft lopen als een trein.

Ook het moederconcern van de automerken Fiat, Alfa Romeo en Lancia rekent voor dit jaar op een verhoging van de bedrijfswinst, tot 3,6 miljard. Naar eigen zeggen droegen alle divisies bij aan de winststijging. De in Polen geproduceerde kleine Fiat 500 valt nauwelijks tijdig aan te slepen en vooral de aantrekkende verkoop in Brazilië gaf het bedrijf wind in de zeilen. Toch kent het Italiaanse eeuwige zorgenkind nog steeds problemen. Heel wat andere modellen van het multimerkenconcern zijn minder in trek. Fiat is voor zijn afzet nog steeds voor een groot deel afhankelijk van de thuismarkt, en daar stortte de vraag naar nieuwe auto's in het eerste halfjaar met bijna 20 procent in. Gedelegeerd bestuurder Sergio Marchionne betitelde de Europese automarkt laatst nog als "desastreus".

Japan

Een snelle groei van de thuismarkt, focus op hyperkleine wagens met cilinderinhouden tot 600 cc en de uitbreiding naar de VS - van vooral Mitsubishi en Honda - legden de Japanse autobouwers geen windeieren in de jaren zeventig. Sinds de jaren tachtig zijn ze wereldwijd actief. Door hun strategie van lage prijzen, betrouwbaarheid en functionaliteit in de jaren negentig vol te houden, werden ze in 2000 de grootste autoproducerende natie. De laatste jaren is er meer competitie vanuit China en India, waar Tata recentelijk de merken Jaguar en Land Rover van Ford overnam, maar toch blijft Japan onbetwist autoland nummer één.

Toyota

Net als de Detroit Three ziet Toyota dit jaar lijdzaam de verkoopcijfers teruglopen. De Japanse autobouwer heeft zijn verwachtingen voor de verkoop dit jaar sterk teruggeschroefd met 350.000 stuks tot 9,5 miljoen voertuigen. Het is de eerste keer dat de autofabrikant zijn verwachtingen zo fors moet bijstellen.

Toyota verwijst naar de slechte gang van zaken op de Amerikaanse automarkt. Vooral de verkoop van grote wagens met een hogere winstmarge valt er terug door de gestegen brandstofprijzen. De Tundrapick-up en andere uit de kluiten gewassen bolides die de Japanner vooral voor de Amerikaanse markt ontwierp, verkopen barslecht. Desondanks loopt Toyota nog verder uit op GM als grootste autoconcern ter wereld.

Traditioneel had Toyota zijn razendsnelle groei tijdens de oliecrisissen voornamelijk te danken aan zijn reputatie om zuinige en goedkope auto's te maken. Ze veroverden er de Amerikaanse markt mee. Maar toen de olie in de jaren negentig weer spotgoedkoop werd, schakelde ook het Japanse bedrijf over op de massale productie van SUV's en pick-ups. Dat breekt hen nu zuur op.

Anderzijds heeft Toyota met de hybride Prius en de zuinige Corolla en Yaris een wissel op de toekomst. Er is zoveel vraag naar die wagens dat Toyota met productietekorten kampt. Maar dankzij zijn flexibele fabrieksarchitectuur kan Toyota het roer sneller omgooien dan de concurrentie: het bedrijf zal de productie van grote auto's dramatisch verlagen en meer fabrieken toespitsen op de zuiniger modellen.

Honda

Als een van de weinige autobedrijven en in tegenstelling tot rivaal Toyota pakt Honda ondanks de economische malaise met een sterk stijgende verkoop uit. Analisten wijten dat aan de modellenportefeuille die het meest energie-efficiënt is van de hele industrie. Honda vermeed ook al te hard op SUV's en pick-ups te focussen. Bovendien heeft het bedrijf, net als Toyota, zeer flexibele en efficiënt geautomatiseerde fabrieken die kunnen worden omgebouwd om andere modellen te produceren. Wereldwijd staan zowel de Accord als de Civic in de top vijf van best verkopende modellen. In de VS is de Honda Civic zelfs nummer één, voor de Ford F-150.

l General Motors verkoopt 18,5 procent minder auto's

l The Ford Motor Company verliest 28 procent klanten

l Chrysler ziet verkoop met 36 procent terugvallen

l Volkswagen: omzet in eerste jaarhelft 3 procent hoger dan vorig jaar, recordkoers op de beurs

l Peugeot-Citroën: bijna helft meer winst dan in hetzelfde kwartaal 2007

l Fiat: verhoging van de bedrijfswinst tot 3,6 miljard euro

l Toyota schroeft verwachtingen voor verkoop in 2008 met 350.000 stuks terug

l Honda verwacht sterk stijgende verkoop dankzij modellen die wereldwijd scoren

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234