Donderdag 23/01/2020

De dorre tak van mediagroep De Beukelaar

Maurice De Velder, die zijn carrière begon als rattenverdelger maar sinds vorig jaar met de beursgenoteerde holding De Beukelaar furore probeert te maken in het medialandschap met titels zoals 'P-magazine' en 'Ché', mocht zijn oude job de voorbije week opnieuw beoefenen. Dinsdag maakte hij zijn bladenmaker Alain Grootaers na een wekenlang aanslepend dispuut onschadelijk.

Couppoging van wonderboy Alain Grootaers verijdeld

De groep De Beukelaar was vorig jaar de topper op Euronext Brussel. Met een winst van 284 procent stak de grote onbekende met kop en schouders uit boven het succes van beurslievelingen zoals Omega Pharma. Vandaag is het een van de grootste verliezers van de publieke beleggingstempel. Het aandeel, dat begin januari nog 125 euro noteerde, was gisteren nog amper 47 euro waard.

Het koersverloop is een barometer die de twaalf maanden waarin De Beukelaar nu actief is in de printmedia, mooi weergeeft. Toegegeven, ook de andere beursgenoteerde mediagroepen in dit land (Roularta, Concentra) kregen een flinke beursklap. Maar het verschil met De Beukelaar is dat die groep vandaag ook nog eens met een crisis worstelt binnen dochterbedrijf De Vrije Pers, het vehikel waarlangs topman Maurice De Velder zijn grote stappen door het medialandschap zet.

Het eerste signaal voor de buitenwereld kwam er vorige maand toen duidelijk werd dat het met veel tromgeroffel aangekondigde vrouwenblad Lola totaal niet aansloeg. In plaats van de verhoopte 60.000 wekelijks verkochte exemplaren gingen er minder dan 20.000 de krantenwinkel uit. Een zware klap voor bezieler Alain Grootaers, die ervan overtuigd was dat hij zelfs met een mannelijke hoofdredactie een alternatief 'vrouwenblad' zou kunnen maken.

De vroegere redacteur van Panorama was nochtans een, op het eerste zicht, mooi parcours aan het afleggen in de bladenwereld. Toen Mediaxis in '97 besloot om het tv-blad Panorama wegens geen toekomstpotentieel op te doeken, bleef Grootaers niet bij de pakken zitten. Hij kon een aantal redacteurs overtuigen om hem te volgen, liep enkele uitgevers af en vond uiteindelijk Wim Merckx (zoon van VTM-stichter Jan Merkx), Kris Dekelver en reclameman Wim Schamp bereid om geld op tafel te leggen. Panorama was amper begraven of P-Magazine, een wat gerestylde kopie geleid door Grootaers, lag op tafel. De titel werd ondergebracht in de vennootschap De Vrije Pers. Wat velen niet voor mogelijk hielden, lukte. P-Magazine sloeg aan, verkocht vlotjes 70.000 exemplaren en maakte zelfs al na één jaar winst.

Toen concurrent Mediaxis vorig jaar aankondigde dat het een mannenblad (Menzo) ging lanceren, besloot Grootaers samen met zijn aandeelhouders zijn vroegere werkgever Jan Vandenwyngaerden de markt te verrassen met het alternatief Ché.

Toch bleken de aandeelhouders van De Vrije Pers niet op één lijn te zitten. Na een ruzie waarover wegens contractuele zwijgplicht zelfs vandaag nog steeds niemand iets kwijt wil, besloot Wim Merckx zijn aandelen te verkopen aan collega-investeerder Dekelver, die ze prompt doorverkocht aan de beursgenoteerde groep De Beukelaar. Maurice De Velder van De Beukelaar werd zo hoofdaandeelhouder van de Vrije Pers, kocht met uitzondering van Schamp ook de andere aandeelhouders uit en zag in Grootaers al snel de wonderboy om zijn ambitieuze investeringen in de pers in goud te doen veranderen. De Vrije Pers kwam dankzij De Beukelaar, een lege beursschelp die na de overname door De Velder gevuld werd met vastgoedinvesteringen en reclamebedrijfjes, dus indirect op de beurs terecht.

Grootaers kreeg van De Velder niet alleen volledige carte blanche, hij mocht ook in de raad van bestuur zetelen. Wat later werd zelfs toegestaan dat hoofdredacteur zijn naamkaartje in directeur-uitgever veranderde. Toen het blad Teek vorig jaar op sterven na dood was en amper 12.000 exemplaren verkoopt, besloot De Velder het over te nemen. Grootaers maakte zich meteen sterk Teek te kunnen redden zodat het een mooie aanvulling zou worden in de bladenportefeuille naast P-Magazine en Ché. Teek veranderde van look en moest - de woorden zijn van Grootaers - "de Rolling Stone van Vlaanderen worden". Dat werd het blad hoegenaamd niet. Aan de lezersterugval komt geen einde, van Teek worden er nog enkele duizenden exemplaren verkocht vandaag.

"Een grote stommiteit", zucht Wim Schamp. "Ik heb tijdens de bijeenkomsten van raad van bestuur van de Vrije Pers herhaaldelijk gezegd dat ze Teek niet mochten overnemen. Dat blad bewijst nu immers al tien jaar dat er geen markt voor is, de naam heeft zoveel negatieve connotaties gekregen dat je er onmogelijk mee verder kunt. Maar ja, ze geloofden mij niet." Teek wordt vandaag nog altijd uitgegeven. Enkele weken geleden zei Grootaers dat er een samenwerking met boekenclub ECI komt. Teek zou een soort ledenblad moeten worden. Alleen, zo blijkt vandaag, staat er van die samenwerking nog niet veel op papier. "De deal is inderdaad niet rond", geeft De Velder toe. "De volgende weken komt er duidelijkheid."

Begin dit jaar volgt het nieuws dat De Vrije Pers een vrouwenblad zal lanceren. Grootaers heeft een gat in de markt gevonden, zo luidt het. Ondanks Flair, Feeling en Libelle is er nog altijd een unserved audience. Met Lola zal dat bediend worden. Er worden redactrices weggeplukt op allerlei redacties, maar een hoofdredactrice wordt niet gevonden. "Elke chef-redactrice of coördinatrice met een beetje gezond verstand had meteen de grootste twijfels bij het project", zegt een journaliste bij een concurrerend vrouwenblad. Grootaers besluit dan maar voor een wereldprimeur te zorgen. Hij gaat Lola dan maar zelf leiden samen met enkele andere jongens van het vrienden-onder-elkaar-sfeertje dat P-magazine zo vaak uitstraalt.

Bij de lancering zijn de reacties negatief. Lola verschilt amper van de bestaande bladen, heeft dezelfde ingrediënten (mode, reizen, body...) en is gewoon een beetje platter dan de rest. Van de verkoop van 60.000 exemplaren komt dan ook niets in huis. Week na week daalt het aantal verkochte nummers. In mei zijn het er, na acht nummers, al minder dan 20.000. Volgens een insider wordt zelfs op het einde een beschamende 6.000 gehaald.

Wim Schamp: "De lanceringscampagne was slecht, het blad had geen pit. Grootaers probeerde dan maar door in vrouwenkleren te verschijnen in een of ander Woestijnvis-programma op tv de eer hoog te houden. Pijnlijk. Een unserved audience bedienen is een van de moeilijkste opdrachten die er is. Ik heb tijdens de raad van bestuur gezegd dat we er meteen mee moesten stoppen toen de slechte cijfers kwamen bovendrijven, maar eigenlijk hadden we er nooit mogen aan beginnen."

Ondertussen bleek ook dat P-magazine en Ché de groeiverwachtingen niet waarmaakten, men ging uit van een verkoopstijging met 7 procent.

Grootaers ziet de bui hangen en besluit dan maar zijn pijlen op zijn aandeelhouders te richten. Hij daagt niet op tijdens bijeenkomsten van de raad van bestuur, beantwoordt geen telefoontjes meer. Freelancemedewerkers die al weken wachten op betalingen, worden aan het lijntje gehouden, zelfs na aangetekende brieven reageert hij niet.

Aan iedereen die het horen wil, vertelt de directeur-uitgever dat de aandeelhouders het vrouwenblad geen levenskansen gunnen en dat ze zich niet houden aan de afspraak om Lola zes maanden de tijd te geven om zo het marktpotentieel te bewijzen. Als Maurice De Velder medio juni de redactie bezoekt om over een aantal projecten te brainstormen, komt het in het bureau van Grootaers tot een hoogoplopende ruzie. "De scheldpartij was op de redactie duidelijk te volgen", zegt een medewerker van De Vrije Pers. "Iedereen werd er stil van, toen al leek het ons duidelijk dat er een breuk op komst was." Er wordt hoog spel gespeeld. Grootaers, zo vertellen enkele van zijn naaste medewerkers, smeedt een plan om andere eigenaars voor De Vrije Pers te zoeken of desnoods buiten de Vrije Pers een nieuw blad te beginnen en de redactieleden mee te nemen. Een poging tot een coup dus. Aan de kranten zegt hij dat Lola wordt omgevormd tot een maandblad. Nochtans was dat door de directie nog niet beslist, ook het plan om partners uit te trekken, ging niet van de aandeelhouders uit maar van Grootaers alléén. Zijn vrouw Jakobien Huisman stelt hij, zonder overleg met de aandeelhouders, aan als hoofdredactrice van Lola. En hij vertrekt, ondanks de perikelen, voor acht weken op vakantie naar Zuid-Frankrijk.

Wegens de problemen bij Lola besluit De Velder om Grootaers de duimschroeven aan te draaien en van dichtbij zijn werk te analyseren. Alle titels worden op hun winstgevendheid gecontroleerd en redactionele bijsturingen worden daarbij niet uitgesloten. Uitlatingen van secretaris-generaal Frank Van Damme van De Beukelaar daarover in de pers zijn voor hoofdredacteur Grootaers een gedroomde kans om de redactie in het harnas te jagen tegen de directie. De aandeelhouders worden in een brief, die mee door Grootaers is opgesteld, verweten dat ze zich mengen met het redactionele beleid en dat ze een gebrek aan kennis hebben van de uitgeefactiviteiten. Volgens Grootaers is de brief ook een steunaanzegging van het personeel aan zijn adres. Redactieleden hebben er hun bedenkingen bij. "Steun? Dat was gewoon bezorgdheid."

Maandagavond stond hij plots weer in de Antwerpse redactielokalen. "Als De Telegraaf geen aandeelhouder wordt, dan neem ik eind van de maand zélf ontslag", zei hij aan het personeel. Maar gedelegeerd bestuurder De Velder is hem voor. Dinsdagmiddag wordt Grootaers ontslagen om dwingende redenen. De Velder wil er verder niets over kwijt. Grootaers zegt in een interviewtje met zijn vriend Lex Molenaar dat hij ontslagen werd omdat hij onbereikbaar was voor de directie. En hij merkt fijntjes op dat de aandeelhouders al een hele tijd met de erg omstreden discotheekuitbater Frank Verstraeten (Zillion) aan het flirten zijn die maar wat graag zijn geld in mediaprojecten wil injecteren.

Verschillende betrouwbare bronnen vertellen ons evenwel dat Grootaers een financiële puinhoop heeft achtergelaten, De Velder is dat trouwens het personeel dinsdag gaan uitleggen. Grootaers zou het redactiebudget vier keer overschreden hebben en sommige medewerkers hebben voor al dan niet gepresteerde diensten "waanzinnig hoge" vergoedingen gekregen.

Ondertussen maken werknemers hun rekening. Een redactielid: "Er zijn nu natuurlijk spanningen ontstaan door het vermoeden dat sommige collega's hier wel erg rijkelijk werden betaald. De Velder heeft ons benadrukt dat er voor het personeel niets zal veranderen en dat niemand wordt ontslagen. P-Magazine doet het vrij goed, Ché kampt met een lezersterugval en Teek is een ramp. Over Lola zullen we maar zwijgen. De Beukelaar is een beursgenoteerd bedrijf en de huidige toestand kan niet eeuwig blijven aanslepen."

Velen stellen zich ook vragen bij het gebrek aan financiële controle binnen de groep. "Hoe is het mogelijk dat nu pas de lijken uit de kast vallen?", zegt een medewerker. "Het gebrek aan management met kennis van de perswereld, is in ons bedrijf blijkbaar schrijnend."

Wim Schamp: "Het probleem is dat Alain Grootaers het te groot zag. De Beukelaar heeft hem toegelaten om te vliegen vooraleer hij kon stappen. En hij heeft gevlogen. Als een arend. Met alle gevolgen van dien, want geregeld heeft hij een rot ei gedropt. Als bevoorrecht waarnemer in dit hele verhaal moet ik vaststellen dat Grootaers alle middelen en kansen heeft gekregen. Dat hij nu niet komt zeggen dat er te weinig geld was."

Hoe moet het nu verder? De Velder relativeert. "We blijven autonoom, de mensen die beweren dat we in kapitaalnood zitten, liegen", zegt hij. "We hebben helemaal geen partner nodig en voldoende financiële middelen om verder te doen. De problemen van Lola zorgen nu voor eenmalig financieel verlies, maar ik kan u verzekeren dat al de rest winstgevend is. Wacht maar op onze cijfers." Schamp trekt alvast zijn conclusie en stelt zijn aandelenportefeuille te koop. "Mijn strategische visie is te verschillend van die van De Velder", zegt hij. "Er zijn vijf grote verschilpunten. Dat men nooit Teek of Lola had mogen lanceren, is er daar maar een van. Mijn participatie in De Vrije Pers was te klein om het daar voor het zeggen te hebben."

De Velder heeft contractueel een voorkooprecht op de aandelen van Schamp. Als de prijs correct is, wil hij dat ook uitoefenen. "Maar dankzij mijn reclameactiviteiten ken ik veel geïnteresseerden", beweert Schamp. "En wacht maar. Zodra ik uit De Vrije Pers ben, kom ik terug. Samen met enkele anderen broed ik op een nieuw media-initiatief."

Maurice De Velder komt dus gehavend uit één jaar media-avontuur. Maar zo ziet hij het zelf niet. "Och, het is logisch dat er in deze sector al eens een project mislukt." Ondertussen stijgt de spanning rond een ander dossier waarin De Beukelaar is verwikkeld. De groep aast via radiozender 4FM op een van de twee licenties voor landelijke commerciële radio die Vlaamse overheid zal toekennen.

Terwijl de meeste kandidaten wachten op een licentie vooraleer ze investeren, maakt 4 FM met vijftien mensen op de loonlijst nu al een maanden radio die bij gebrek aan FM-vergunning enkel via de kabel te beluisteren is. Wat als De Beukelaar geen licentie krijgt? "Dat zou een drama voor ons zijn", zei De Velder vorig jaar in deze krant. "Het zou een leegte creëren in ons multimediaverhaal. Ik wil een feilloos parcours en dat is dan nog moeilijk." Feilloos is het vandaag allang niet meer.

'Grootaers mocht vliegen vooraleer hij kon stappen. En hij heeft gevlogen. Als een arend. Met alle gevolgen van dien'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234