Vrijdag 13/12/2019

De dood is altijd eenzaam

Afgesloten van sociale media zoekt journalist Rik Van Puymbroeck tijd om weer echt te lezen. In Zeno brengt hij elke week verslag uit.

`Op een ochtend in augustus stierf Georges Piroux in zijn bed, op hetzelfde moment dat hij droomde dat hij doodging.' Als dit de eerste zin was van een boek van achthonderd bladzijden, dan las je dat boek meteen uit. Nu is het de eerste zin van een verhaal van amper vijf bladzijden, van pagina 161 tot 165 staat het, in Kleine mechanieken van Philippe Claudel.

Binnen dat miniatuurtje gaat een wereld open. Er gebeurt niks, Georges Piroux is dood, niemand weet het, de zomer passeert en de winter passeert en aan het einde 'vulde een vlieg de holle oogkassen van de oude dode met minuscule transparante eitjes'.

Eenzaam sterven en niemand die je mist: alleen met de meesterlijke pen van Philippe Claudel wordt dat mooi. In het echt, waar het vaker gebeurt, is het wrang. Nog niet zo lang geleden een dame uit Lochristi, bloemendorp, toevallig door dezelfde Claudel beschreven in het prachtige Rivier van vergetelheid. En deze week stuurde de Japanse fotograaf Toru Hanai via persagentschap Reuters een reeks binnen dieA Lonely Death heet. Hij volgde in Tokio een team dat belast was met de schoonmaak van een appartement waarin een 85-jarige man al een maand dood lag. Door iedereen vergeten, door niemand gemist.

Er liggen brieven en zijn horloge stopte om twintig voor één. Je ziet de stank, je voelt het stof en schudt mee de honderden vuile vliegen van je af. Maar dan gebeurt er iets moois: als alles clean is, brandt Hirotsugu Masuda wierook, in zijn beschermende kledij nog, en knielt bij een bosje bloemen.

Twee jaar terug verscheen De eenzame uitvaart van dichter Maarten Inghels, een verzameling verslagen en poëzie van hoe hij met enkele collega's begrafenissen van eenzamen vermenselijkte door een gedicht. Tiens, kwam gisteren zo in het hoofd, na dat boek zullen ze er wel mee gestopt zijn, zeker? Wel neen hoor, integendeel, ook in Leuven engageren dichters Paul Bogaert, Herlinda Vekemans en Peter Mangelschots zich nu.

Op www.eenzameuitvaart.be is het laatste gedicht voor meneer J.J., bijna negentig geworden, en op 19 maart begraven. Eenzaam, en toen schreef Vekemans: '
Het was nog winter toen je stierf / lente werd het niet meer maar je kleurige leven / was een schild tegen al te donker sterven / pril is het licht van vandaag / het is voor jou.'

'Woorden van doden' is, terug naar Claudel, de titel van het eerste verhaal in Kleine mechanieken. De laatste alinea luidt zo: 'Hij stierf in stilte, met zijn geheim. In stilte. In de grootst mogelijke stilte.' En donderdag reed iemand met zijn fiets naar het Albertkanaal omdat hij alleen die uitweg nog zag. De dood als verlossing, zelf overtuigd dat nadien alles gedaan is. Nooit de hoop van de hemel gehad, laat de rust nu maar toe. Heel snel kwamen de camera's, de condoleances in hashtags, de stilte verdween. Maar hoe eenzaam moet die laatste fietstocht niet geweest zijn?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234