Maandag 20/01/2020

De dood en het meisje

Kinderen en verlies, Jef Aerts en Marit Törnqvist vatten het moeilijke thema in een bloedmooi prentenboek.

"Toen ik de tekst in het midden van de nacht in mijn mailbox vond, en me aan het lezen zette, wist ik vrijwel meteen: dit wil ik illustreren", vertelt de Zweeds-Nederlandse illustrator Marit Törnqvist over het ontstaan van dit beklijvende boek.

Törnqvist viert dit jaar haar 25-jarige jubileum als illustrator en zit, gezien haar stevige reputatie, niet verlegen om toegestuurde verhalen. "Maar eerlijk, ik weiger vaak", zegt ze. "Bij deze tekst voelde ik een grote waarachtigheid, een grote noodzakelijkheid ook. Op zo'n moment twijfel je niet, ook al heb je nog nooit van de schrijver gehoord."

Die schrijver heet Jef Aerts, een relatief nieuwe naam in de wereld van de kinderliteratuur. Voorbije zomer debuteerde hij al overtuigend met Het kleine paradijs, maar wat hij doet in Groter dan een droom is nog van een ander kaliber.

Nachtelijk bezoek

Een jongen - zijn naam komen we niet te weten - krijgt nachtelijk bezoek van zijn gestorven zusje. Hij heeft haar nooit echt gezien: "Haar foto was al grijs voordat ik werd geboren", zo staat er te lezen. Zus nodigt hem uit voor een fietstocht, en samen bezoeken ze onder meer het kerkhof waar ze begraven ligt. Ze doen ook leuke fietsspelletjes samen, zoals naar de maan zweven door heel hard te trappen, en zus neemt daarbij meestal onverschrokken het voortouw ('Er was een steile afdaling en zus legde haar voeten op het stuur. 'Is dat niet gevaarlijk?' 'Mij kun je niets meer maken', zei ze en ze stak ook nog eens haar handen in de lucht.') De volgende ochtend, aan het ontbijt, vertelt de jongen dat hij zijn zus heeft gezien. "'Echt?', vroeg mama. Ja, zei ik, en ze was groter dan een droom."

Alles aan dit boek voelt juist. De poëtische, spaarzame maar nooit te mistige bewoordingen van Aerts, om te beginnen. Wonderlijk hoe hij erin slaagt om het mysterie van de vergankelijkheid zo voelbaar en indringend te maken, zonder het te problematiseren, of erger nog, op het sentiment te spelen.

Er is ook de perfecte balans tussen momenten van speelse actie en van introspectie, van milde humor en pure ontroering. Waardoor het naamloze jongetje, tegelijk ook de vertelstem, moeiteloos tot leven komt, en het hart zal beroeren van zowel kinderen als volwassenen.

Dromerig

Maar wat misschien het meeste indruk maakt is die opmerkelijke, zeldzame symbiose met de tekeningen. Alsof dit verhaal op Törnqvist lag te wachten. Haar illustraties hebben sowieso vaak iets zacht dromerigs, en met deze tekst, die gedurig speelt met de grens tussen werkelijkheid en verbeelding, lijkt Törnqvist zichzelf te overtreffen.

Al haar tekeningen beslaan twee pagina's, wat veel adem en ruimtelijkheid creëert. De sfeervolle, vaak uitgepuurde beelden appelleren, sterker nog dan woorden soms, aan het onderbewustzijn, en zijn, in die zin dus, zoveel meer dan louter illustraties.

Prachtig ook hoe ze in enkele details veel kan suggereren: zoals de tekening waarbij broer en zus door het bos rijden, en het jongetje, net voor hij achter een boomstam verdwijnt, de lezer een beetje hulpeloos en vragend lijkt aan te kijken.

Groter dan een droom is niet alleen een bloedmooi boek, het is ook, zoals Törnqvist zelf al aangaf, een bijzonder belangwekkend boek. We zijn lang niet altijd bij machte om met doodgaan en verlies om te gaan, zeker niet als het om kinderen gaat. Aerts en Törnqvist doen het wel, en met zoveel kunde en sereniteit dat er een vanzelfsprekende troost van uitgaat.

Aerts en Törnqvist presenteren op 26 januari hun boek in Leuven. Om 15 uur lezen ze voor in de Leuvense bibliotheek Tweebronnen, en om 20 uur gaat Gerda Dendooven in gesprek met hen in OPEK.

Jef Aerts & Marit Törnqvist, Groter dan een droom, Querido, 42 p., 16,95 euro, 6+.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234