Donderdag 01/10/2020

De dokter heeft last van kwaad bloed

Geneesheer-specialisten klagen over 'onredelijke' controle op hun (al dan niet buitenlandse) handel en wandel

'Waarom zouden we niet op wetenschappelijk congres mogen in een vakantieoord?' De geneesheer-specialisten hebben er genoeg van dat ze op de vingers gekeken worden door controleorgaan Mdeon. Met de discrete steun van Pharma.be wordt het verzet georganiseerd tegen de 'dokterspesterijen'. Door Tom Cochez

'Ik krijg alleen maar positieve reacties in mijn mailbox. Massa's positieve reacties zelfs." Dokter Marc Moens, gezicht van het grootste artsensyndicaat BVAS en secretaris-generaal van het Verbond der Belgische Geneesheren-Specialisten (VBS), is in zijn nopjes met de respons op een artikel dat vorige week verscheen in De Geneesheer-Specialist, het blad van de VBS.

In het artikel trekt zijn collega, de Leuvense professor Jacques Gruwez, fel van leer tegen de werking van Mdeon. Twee jaar geleden richtten artsen en apothekers samen met de farmaceutische industrie en de industrie van de medische hulpmiddelen Mdeon op. Mdeon zou borg staan voor autoregulatie en controle op geneesmiddelenpromotie. Concreet moeten organisatoren van wetenschappelijke manifestaties, waarbij voor artsen minimaal één overnachting wordt geboekt, een visum aanvragen bij Mdeon. Om dat visum te verkrijgen moet, zoals de wet het voorziet, voldoende duidelijk gemaakt worden dat het niet om een snoepreisje gaat maar om een wetenschappelijk congres.

"Het bloed wordt ons onder de nagels vandaan gehaald", zegt Moens. "De pietluttigheden en details waar men bij Mdeon op vit zijn hemeltergend. Dat zet zeer veel kwaad bloed bij de artsen. We begrijpen dat er een vorm van controle is, maar wat we nu meemaken zijn pure dokterspesterijen."

Jacques Gruwez formuleert het als volgt: "Zich beroepend op een aantal drogredenen of uitwassen, die bij alle menselijke initiatieven aanwezig zijn, hebben de politici en de overheid zich eens te meer de rol van 'redresseur de torts' toegemeten en hebben ze - daarin dolgraag door de media gevolgd - zich voorgenomen eens naar hartelust te gaan sabelen in die 'voorrechten', in dit 'snoep' voor de dokters! Ze hebben ons onder het mom van autoregulatie en zelfcontrole een soort inquisitie voor de voeten geworpen die met een mentaliteit van haarklieverij en persecutie de artsen ook in dit domein eens mores zou leren."

Dat de geneesheer-specialisten niet zomaar 'op congres kunnen' naar de sneeuw of de zon, betekent volgens de Leuvense chirurg niet meer of niet minder dan een bedreiging voor de volksgezondheid. "Het kwam er en het komt er nog op aan deze wetenschappelijke activiteiten een zekere luister te geven, te organiseren in interessante of mooie, of attractieve locaties teneinde zowel veel deelnemers aan te trekken (wat de navorming, maar ook de volksgezondheid ten goede komt) alsook prominente sprekers en vooraanstaande medische personaliteiten (die ook liever naar en in attractieve locaties komen en vertoeven!). Hiervoor was bijna nooit financiële hulp voorhanden vanwege de overheid of de academische instanties, maar gelukkig wel van farmaceutische of medisch materiaal producerende firma's. Het mag en moet zeker gezegd worden dat, hadden deze ondernemingen de initiatieven van het geneesherenkorps niet op daadwerkelijke manier gesteund, de medische ontwikkeling en bijgevolg de gezondheidszorg een heel belangrijke achterstand zouden hebben gekend."

Maar loopt het wel echt zo'n vaart als Gruwez schrijft? Afgaand op de cijfers gepubliceerd in het jaarverslag van Mdeon hebben de geneesheer-specialisten niet echt reden tot klagen. Van de 5.320 ingediende visumaanvragen werd 83 procent positief beoordeeld. Slechts 17 procent werd geweigerd, veelal omdat ze te laat werden ingediend of gewoon omdat ze onvolledig waren. Geen vermelding van de tijdsbesteding, geen vermelding van de inhoud, dat soort zaken.

"Ach, professor Gruwez is niet meer van de jongsten", zucht Richard Van den Broeck, vicevoorzitter van Mdeon en directeur van Unamec, de belangenvereniging van fabrikanten van medische hulpmiddelen. "Ik bedoel dat niet als kritiek op zijn persoon, maar hij behoort tot de generatie die het altijd anders heeft meegemaakt. Die tijd is definitief voorbij. Sommige geneesheer-specialisten betreuren dat, maar een groeiende groep is van oordeel dat we correct moeten zijn. Er is een wetgeving en die moeten we respecteren. Of we het eens zijn met die wetgeving doet niet eens ter zake. Ook diensthoofden en professoren van belangrijke medische centra in ons land hebben de klik gemaakt. Wat professor Gruwez schrijft en de hardheid waarmee hij de dingen formuleert, is een getuigenis van de oude garde. De nieuwe generatie ziet het anders. Bij BVAS en VBS beseft men onvoldoende dat het alternatief voor autoregulatie controle door de overheid is. Ik vraag me af of het dat is wat ze willen."

De controle door Mdeon betekent niet dat de medische specialisten niet meer op congres zouden kunnen. "In 2007 hebben we 4.393 visa verschaft", zegt Van den Broeck. "In totaal hebben we aan 35.675 personen een toelating gegeven om deel te nemen aan een wetenschappelijke manifestatie. Daar zitten ook verpleegkundigen, apothekers, dierenartsen en tandartsen tussen, maar het gros van die mensen zijn artsen. Vooral geneesheer-specialisten."

Om precies te zijn: 85 procent van de aanvragen gaat over geneesheer-specialisten. Op een totaal van 35.675 betekent dat ruim 30.200. Rekening houdend met het aantal actieve geneesheer-specialisten in België (volgens het federaal kenniscentrum tussen de 13.328 en 17.799) betekent dit dat elke Belgische geneesheer-specialist gemiddeld twee keer per jaar een wetenschappelijke manifestatie met minimaal een overnachting bijwoont.

"Over het gemiddelde budget dat per wetenschappelijke manifestatie wordt uitgetrokken hebben we geen gegevens verzameld", zegt Van den Broeck. "Dat bedrag varieert van een paar honderden tot soms vele duizenden euro's. Alles hangt af van de aard van de manifestatie. Komt er een verplaatsing met het vliegtuig bij kijken? Wat zijn de kosten voor de inschrijving voor een congres? En er zijn de hotelkosten. Het totaalbedrag kan dus zeer sterk verschillen."

Een gemiddelde van 1.500 euro per arts per wetenschappelijke manifestatie wordt binnen de sector als een "wel bijzonder voorzichtig geschat gemiddelde" genoemd. Vermenigvuldigd met 30.200 geeft dat een bedrag van 45,3 miljoen euro dat de industrie investeert in wetenschappelijke manifestaties voor geneesheer-specialisten. In de sector wordt dat bedrag als "veel te laag" weggelachen. Er circuleren bedragen van 10.000 euro per geneesheer-specialist. Komend jaar wil Mdeon daar klaarheid over.

Toch blijven de geneesheer-specialisten bijzonder ontstemd. Zodanig zelfs dat ze een heuse coup binnen Mdeon plannen. "Het VBS is van oordeel dat het de hoogste tijd is dat Mdeon zijn doelwitten bijstuurt, zijn reguleringen versoepelt en afziet van zijn dokterpesterijen", schrijft Gruwez. "Het VBS heeft, samen met het BVAS, initiatieven genomen om een koerswijziging door te drukken."

Marc Moens bevestigt: "We proberen bij de nieuwe invulling van de mandaten zoveel mogelijk van onze mensen in de visumcommissies te krijgen. Dat is de enige manier om daar wat redelijkheid binnen te brengen. Nog voor de zomer moet dat rond zijn. Kijk, er zijn nu verschillende commissies. Daarin zetelen naast een vaste persoon van Mdeon telkens twee vertegenwoordigers van de verschillende organisaties achter Mdeon. Dat kunnen een specialist en iemand van Pharma.be zijn, maar dat kunnen ook een huisarts en iemand van de medische hulpmiddelen zijn. Afhankelijk van de samenstelling van de commissies durft de conclusie over het al dan niet verschaffen van een visum nog al eens te verschillen. Ik hoorde recent nog een dame uit een commissie zeggen dat ze het niet vond kunnen dat een cardioloog die het tienvoud verdient van een huisarts op kosten van de farmaceutische industrie naar de VS vliegt. Het kan best zijn dat die geneesheer dat zelf kan betalen, maar men begrijpt niet dat door die starre houding jonge artsen elke kans ontnomen wordt om in het buitenland interessante congressen bij te wonen."

De geneesheer-specialisten krijgen bij hun strijd steun uit belangrijke hoek. Pharma.be, zo verzekeren verschillende mensen uit de raad van bestuur van Mdeon, trekt aan hetzelfde zeel als de artsen. "Ik hoor dat ook waaien en verschillende mensen stellen dezelfde vraag als u", zegt Richard Van den Broeck. "Waarom Pharma.be dat doet? Kijk, iedereen heeft zijn eigen denkpatroon en strategie. Ik spreek nu als directeur van Unamec, maar onze strategie is anders dan die van Pharma.be. Wij huldigen een andere toekomstvisie. Dat komt wellicht door de aard van onze producten en onze opleiding. We zijn meer rechttoe rechtaan. De medische hulpmiddelenwereld is een pragmatische wereld. Als een patiënt een medisch hulpmiddel krijgt, bijvoorbeeld een prothese, dan is het zeer duidelijk vast te stellen of dat hulpstuk werkt of niet. Voor geneesmiddelen is dat allemaal wat minder duidelijk. Dat zorgt voor een andere filosofie en strategie."

Ook Marc Moens ziet dat Pharma.be op dezelfde golflengte zit. "Ik ben drie weken geleden samen met collega Gruwez enkele mensen gaan bezoeken en daaruit blijkt dat onze klacht gedeeld wordt. Het is ook logisch dat Pharma.be onze klacht deelt: het is voor hun leden van wezenlijk belang om wetenschappelijke manifestaties te kunnen blijven organiseren. Het zou nefast zijn om jonge wetenschappers niet de kansen te geven die ze verdienen."

Leo Neels, algemeen directeur van Pharma.be, wil zich niet in een kamp laten steken. "Ik behoor niet tot diegenen die in kampen denken. Ik redeneer in termen van samen zoeken naar een oplossing. Hoe kunnen we het delicate evenwicht bewaren en toch iedereen aan boord houden? Dat is de vraag die ik wil oplossen. Als een van de leden van Mdeon een probleem vaststelt, moet het worden besproken. De raad van bestuur heeft nu een werkgroep opgericht die de beslissingspraktijk moet evalueren. We zullen zien wat er uit de bus komt."

Begrip voor de klacht van de geneesheer-specialisten heeft Neels wel. "Professor Gruwez vertolkt een reactie die bij meerdere artsen leeft. Het feit dat het artikel werd gepubliceerd in het blad van de VBS bewijst dat. Ik kan dus wel overzien dat het behandelingsparcours van Mdeon dit soort zaken uitlokt. Het is eigen aan de bijzonder delicate oefening die we twee jaar terug gestart zijn."

De basis van Mdeon ligt inderdaad bij Pharma.be zelf, dat in 2003 een eigen deontologische code in het leven riep. "In die periode was er de overheersende publieke gedachte dat de marketing van farmaceutische bedrijven met het doel geneesmiddelen te laten voorschrijven per definitie verkeerd was", zegt Neels. "De pers heeft ons in die periode terecht gewezen op de uitwassen. Daarom hebben we geoordeeld dat het verstandig zou zijn om vooraf de wetenschappelijke merites na te gaan van wetenschappelijke manifestaties."

Maar vandaag liggen de kaarten weer anders. Neels: "Er is een tweede visie die opgang maakt en die zegt dat het noodzakelijk is om medische specialisten up-to-date te houden via wetenschappelijke manifestaties. Zeker wat nieuwe geneesmiddelen betreft. Die hebben, meer dan oudere geneesmiddelen, vaak een aanzienlijk informatief bestanddeel. Het is geen toeval dat de overgrote meerderheid van de aangevraagde visa betrekking heeft op medische specialisten die vaak in ziekenhuizen werken. Het is bij hen dat de nieuwe geneesmiddelen geïntroduceerd worden. De overheid en de academische wereld nemen die taak niet op zich, en ziekenhuizen ook niet. Van oudsher heeft de farmaceutische industrie die taak wél op zich genomen. Ik accepteer beide visies op de financiering van wetenschappelijke manifestaties door de farmaceutische industrie, maar ik stel vast dat de mogelijkheden voor artsen om zich bij te scholen volstrekt afwezig blijven. Tenzij wij ze voor hen creëren."

Marc Moens (gezicht van het grootste artsensyndicaat BVAS):

We begrijpen dat er een vorm van controle is, maar wat we nu meemaken zijn pure dokterspesterijenRichard Van den Broeck (vicevoorzitter van controleorgaan Mdeon):

Sommigen betreuren dat de oude tijd voorbij is, maar een groeiende groep is van oordeel dat we correct moeten zijn

Leo Neels (directeur Pharma.be):

Hoe kunnen we het delicate evenwicht bewaren en toch iedereen aan boord houden? Die vraag wil ik oplossen

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234