Vrijdag 19/07/2019

De doctorandus maakt geen ollekebollekes meer

Taalvirtuoos Heinz Polzer, alias Drs. P zag ouderdom als een straf. In 2010 zei hij dat hij niet had geklaagd als hij op zijn tachtigste was gestorven. Dan had hij de 'lichamelijke ongemakken en de degeneratie van de wereld niet mee hoeven maken'. Heinz Polzer is op 95-jarige leeftijd in een verpleeghuis in Amsterdam overleden. Patrick van den Hanenberg

Heinz Hermann Polzer (1919 Thun, Zwitserland) heeft onder een tiental pseudoniemen als Geo Staad, Kirsten Wiedeman, Wilson Hode, Lars Brahe, Coos Neetebeem en Ludwig Otto Stadtherr een forse boekenplank volgeschreven met reisverhalen, ernstige poëzie, reclameteksten en ontuchtig proza in meerdere talen. Maar hij is toch in de eerste plaats bekend als Drs. P, zanger/pianist en schrijver van light verse en kleinkunstliederen. Zijn liedjes vormen een combinatie van perfect geformuleerde kolder, inventieve melodieën en een kreunende kraakstem. Het vroegere Nederlandse Dagblad De Tijd noteerde na zijn eerste tv-optreden in 1963: "Een leraar Kerklatijn die zelfs een kraai nog zou doen blozen".

Na de scheiding van zijn ouders verhuist de driejarige Polzer met zijn Nederlandse moeder en zijn oudere zusje ("niet bepaald mijn hartsvriendin") naar het Nederlandse Velp, waar hij in weelde opgroeit. Grootvader aan moeders kant heeft een fortuin verdiend in de koffiecultuur. Op school gedraagt hij zich als een deftig heertje met bijbehorend taalgebruik.

Tegen de Haagse Post vertelt Drs. P in 1972: "Ik ben al vrij gauw vervallen in ouwelijkheid. Ik had geen lust mij van mijn leeftijdsgenoten te onderscheiden door sneller te zijn of meer mensen tegen de grond te slaan dan de rest. Ik heb mij al zeer vroeg teruggetrokken in mijn bastion van misschien niet superieur, maar toch hanteerbaar verstand en mijn gevoel voor humor. Ik kon mij met een kwinkslag handhaven, zonder moe te worden."

Vlak voor het uitbreken van de oorlog schrijft Polzer, die de Zwitserse nationaliteit van zijn vader heeft behouden, zich in voor de studie economie aan de Rotterdamse Hogeschool. Een parodie op Hitler en Mussolini in een studentenblad komt hem op vier maanden cel te staan.

Schorseneren en prei

Na de oorlog vervolgt hij zijn studie en begint tevens met het schrijven van liedjes voor studentenfeesten, waaronder het macabere 'Commensaal' ("Er ligt alweer een juffrouw in het trapportaal.") Hij krijgt een baan als copywriter en wordt uitgezonden naar Indonesië. De speelse en intelligente campagnes die hij verzint, zijn een voorloper van de moderne trend om reclame te doorspekken met cabareteske humor.

In 1962 keert hij terug naar Nederland. Televisiepresentator Willem Duys krijgt een plaatje in handen met liedjes die Polzer begin jaren vijftig voor een lustrum van het Rotterdamse Studentencorps heeft geschreven en bedenkt het gouden pseudoniem Drs. P.

Polzer is van mening dat kleinkunst in de eerste plaats moet vermaken. Zijn favoriete versvorm is het ollekebolleke, een lang-kort-kort-driekwartsmaatvers van twee maal vier regels, die aan het slot rijmen, regel een is een kreet en regel zes bestaat uit één woord met de hoofdklemtoon op de vierde lettergreep:

Gloria! Gloria!
Christus is opgestaan
Zorg dat er ei, thee en toast
Wordt bereid
Rustig maar, volgens de
Transsubstantiatieleer
Maakt onze Here
zijn eigen ontbijt.

Drs. P werkt graag in opdracht. Voor het radioprogramma Kruis of munt bijvoorbeeld schrijft hij de Groente- en fruitcylus, met als topper 'Knolraap en lof, schorseneren en prei', waarin de vier groenten als in een gospel hypnotiserend worden herhaald.

In 1995 stopte hij abrupt met optreden, de aanleiding was dat er geen aanleiding was. "Ik kon de piano nog naar behoren hanteren en kende alle teksten nog uit mijn hoofd. Ik stopte voordat het wenselijk werd." Na het einde van zijn carrière ontvangt Drs. P nog verschillende prijzen en verschijnen er nog tal van bloemlezingen en compilaties van zijn oeuvre, in het najaar van 2013 trekt hij zich terug uit de openbaarheid. Drs. P heeft vele kleinkunstenaars beïnvloed, onder wie ook Jan De Smet (De Nieuwe Snaar).

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden