Zaterdag 24/08/2019

3 portretten

"De discriminatie van de holebi- en transgemeenschap zal stoppen. Daar ben ik zeker van"

Dit weekend vindt in de Kroatische hoofdstad Zagreb de jaarlijkse ledenconferentie van de Internationale Organisatie voor Lesbische, Homoseksuele, Biseksuele, Transgender, Queer en Interseks Jeugd en Studenten (IGLYO) plaats. De IGLYO verzamelt 44 organisaties uit meer dan 20 Europese landen die samen voor een betere toekomst voor de holebi- en transgendergemeenschap willen zorgen.

Er is nog een lange wet te gaan. Beeld REUTERS

De activisten nemen geen blad voor de mond en vinden dat er verandering nodig is: de discriminatie moet en zal stoppen. Al is er nog een lange weg te gaan.

Dat horen we bijvoorbeeld bij Tiago Castro uit Portugal.

Tiago Castro (25)

Woonplaats: Porto, Portugal
Beroep: psycholoog
Organisatie: Tudo Vai Melhorar (It Get’s Better)

Tiago is dit weekend naar Zagreb gekomen in naam van Tudo Vai Melhorar (It Get’s Better) om te netwerken. Maar achter zijn verlegen glimlach schuilt het verhaal van een moeilijke en duistere coming-out.

‘Op papier staan we heel ver in Portugal maar in de realiteit is het anders. Je ziet zelden of nooit een homokoppel hand in hand over straat wandelen. We moeten nog altijd hard strijden voor de zichtbaarheid van de holebi- en transgemeenschap. Portugezen praten niet graag over gevoelens en liefde. Zelfs op scholen wordt er niet over gepraat, terwijl dat toch zo belangrijk is. Maar ik blijf geloven dat het beter gaat worden.

Tiago Castro. Beeld Inke Gieghase

‘De aanwezigheid van de holebi- en transgemeenschap in de media kan beter. In televisiesoaps komt het onderwerp weleens aan bod, maar het is steeds hetzelfde afgezaagde verhaal van de knappe, blanke homoseksuele man die uit de kast komt en daarna een mooi en gelukkig leven heeft. Ik zou liever hebben dat ze lieten zien dat holebi-koppels te maken hebben met dezelfde conflicten en problemen die hetero’s hebben in hun relaties. En dat is ook zo, natuurlijk. Dan pas laten de media zien dat we allemaal hetzelfde zijn.’

Homo? Naar de psycholoog

‘Het was niet gemakkelijk om als homoseksuele man op te groeien in Portugal. Mijn ouders, en vooral mijn moeder, hadden het er heel moeilijk mee. Ze zijn heel katholiek, zoals de meeste Portugezen. Ik vertelde hen op mijn 16de dat ik homo was. Mijn moeder stuurde me meteen naar een psycholoog. Dat was een verschrikkelijke ervaring. Wat me toen is aangedaan, was eigenlijk niet ethisch verantwoord.

'De dingen werden beter eenmaal ik aan relaties begon. Ondertussen hebben mijn ouders mijn vriend ook al ontmoet. Ik ben ook niet bang in het openbaar affectie te tonen. Ik heb mijn vriend verrast met een ballon in hartjesvorm waarop ‘Ik hou van je’ stond, omdat we twee jaar samen waren. Ik deed dat in een druk treinstation. We waren omringd door mensen en de reacties waren fantastisch. Mensen applaudisseerden zelfs. Het was wel in een stad met veel toeristen. Mensen reageren daar misschien toch anders dan in de rest van Portugal.’

Knuffelen tegen geweld

‘In Porto werden twee vrouwen aangevallen omdat ze hand in hand liepen. Maar onze organisatie reageerde al snel met een tegenactie. We maakten een poster waarop stond: ‘Als je gelooft dat liefde belangrijker is dan verschillen, geef me een knuffel.' We hingen de poster aan een muur vlak bij de plaats waar de vrouwen werden aangevallen. We vroegen het koppel om erbij te staan. Veel mensen reageerden positief en omarmden het initiatief. Dat was geweldig om te zien. Het geeft ons hoop.’

‘Ik ben ervan overtuigd dat we op een bepaald moment in de toekomst gaan terugkijken en zullen zien dat er geen discriminatie tegen de holebi- en transgemeenschap meer is. Dat klinkt misschien wat naïef, maar ik geloof dat echt.’ (lacht)

Saga Eir Suanbergs (23)

Woonplaats: Reykjavik, IJsland
Beroep: student in het voortgezet onderwijs en kelner
Organisatie: Trans Iceland

Je krijgt het steeds vaker te horen: mensen die zich soms man en dan weer vrouw voelen. Ze zitten er ergens tussenin. Of staan erbuiten. De mogelijkheden zijn oneindig, de problemen soms ook. Saga zet zich in voor Trans Iceland om dat aan iedereen duidelijk te maken.

‘Ik ben genderfluïde. Dat betekent dat ik niet vastzit in een genderhokje. Ik wil vrij kunnen bewegen in het genderspectrum. Op aandringen van mijn neef ben ik in de zomer van 2015 naar een kamp voor holebi’s en transgenders gegaan. Ik wist eigenlijk niet goed waarom ik dat deed. Ik dacht toen nog dat ik cisgender – als je genderidentiteit overeenkomt met de uiterlijke kenmerken van je geslacht bij je geboorte – en hetero was.

'Op het kamp ging ik naar een lezing over transgender personen. Het was alsof de bliksem insloeg. Ik dacht meteen: dit ben ik. Ze hebben me daar enorm geholpen. Ik vertelde iedereen thuis dat ik naar een queer zomerkamp was geweest en dat ik nu queer ben. (lacht) Natuurlijk was ik dat altijd al. Het heeft gewoon even geduurd voor ik er zelf achter kwam. Ik ben daarna ook meteen gaan werken voor Trans Iceland.’

Saga Eir Suanbergs. Beeld Inke Gieghase

Je bestaat niet

‘Ik ben heel open over het feit dat ik genderfluïde ben. Onlangs waren twee mannen op een feestje onzin aan het praten over genderidentiteiten. Ik maakte meteen duidelijk dat dat niet oké is. Ze boden hun excuses aan maar voegden er wel aan toe dat we niet bestaan. Het is onvoorstelbaar.

‘Ook binnen mijn vriendengroep worden er nog ongevoelige grappen over gemaakt. Het kan soms erg vermoeiend zijn. Een collega zei me zelfs dat ik een mentale ziekte heb. Volgens hem moet ik onderzocht worden. Het ergste deel van het verhaal is dan nog dat die man zelf homo is. Ik dacht dat ik hem kon vertrouwen. Maar hij zei me dat transgender personen niet echt zijn.

‘Als je niet past in het typische beeld van een androgyn persoon, durven mensen je te vragen of je wel trans genoeg bent. Dat is best vervelend.

‘De meeste mensen gebruiken ook niet de juiste voornaamwoorden voor mij. Ik snap dat het moeilijk is, maar het is ondertussen wel al twee jaar geleden dat ik uit de kast kwam. Het IJslands is een taal die erg gendergebonden is. Het is niet makkelijk om die genderneutraal te maken. Normaal wordt genderneutrale taal enkel voor voorwerpen en baby’s gebruikt. Het is dus moeilijk voor mensen om zich aan te passen. En dat snap ik ook wel.'

Beeld Getty Images

Gelijkgezindheid

Als ik één ding zou willen veranderen aan de holebi- en transgemeenschap, is het het onderlinge geruzie binnen onze gemeenschap. Er borrelen constant interne conflicten op. Door die eeuwige discussies vertrekken ook veel mensen uit de hulpverlenende organisaties. Dat kan niet de bedoeling zijn. Samen staan we veel sterker.'

Anna Ropianyk (24)

Woonplaats: Chernivtsi, Oekraïne
Beroep: vertaler
Organisatie: Insight NGO

Anna heeft haar ouders nooit verteld dat ze op vrouwen valt. Ze zet zich wel in als activist voor de holebi- en transgendergemeenschap. Daarvan zijn haar ouders wel op de hoogte maar ze stellen geen vragen. Het onderwerp is taboe.

‘Insight NGO is een van de weinige organisaties in Oekraïne die de holebi- en transgendergemeenschap helpt. We delen flyers uit, organiseren evenementen, geven workshops in het onderwijs en organiseren elk jaar het Equality Festival in Kiev. We bestaan ondertussen tien jaar. Twee jaar geleden zijn we gestart met het ontwikkelen van regionale afdelingen. Er zijn er ondertussen vijf.

‘Ik ben in december gestart als activist. Ik heb het gevoel dat ik al verandering heb kunnen brengen in de holebi- en transgendergemeenschap. Zo zijn we gestart met het project Safe Space. We hebben een tiental ondernemingen gevonden die er open voor uitkomen dat mensen uit de holebi- en transgendergemeenschap welkom zijn bij hen. We hebben stickers ontworpen voor de ondernemingen, om hen zichtbaar te maken, en we hebben een kaart ontworpen waarop ze allemaal staan aangeduid.

Anna Ropianyk. Beeld Inke Gieghase

‘Ik wil niet aan de zijlijn staan en toekijken. Ik wil me actief inzetten voor deze gemeenschap. De vaardigheden die ik aangeleerd krijg op dit evenement wil ik dan ook omzetten in de praktijk. Het voelt goed om een verschil te maken.’

Homofobie

‘In juni ben ik naar de pride in Kiev gegaan. Op het moment dat we de parade verlieten, begonnen mensen ons te volgen. Iedereen van wie die mensen dachten dat ze holebi of transgender waren, vielen ze lastig. Ze waren verbaal zeer agressief. Gelukkig gebruikten ze geen fysiek geweld. We slaagden erin ons goed te verdedigen en we legden hen het zwijgen op. Maar ik kom jammer genoeg heel vaak verhalen tegen over homofobie. Dat is nog zeer sterk aanwezig in Oekraïne.

‘In de wet staat dat het huwelijk een verbinding is tussen een man en een vrouw. Holebi-koppels mogen bij ons dus niet trouwen. Het is moeilijk daar verandering in te brengen. De orthodoxe kerk geniet hoog aanzien en heeft een grote invloed op wat er gebeurt binnen de regering. Transgender personen mogen wel kinderen adopteren, maar als een holebi-koppel een kind wil adopteren, moet het kind door een van de ouders worden geadopteerd. Het kan niet erkend worden door beide ouders.'

Jezelf creëren

‘Mijn ultieme droom is dat er geen redenen meer zouden zijn om mensen onder te verdelen in groepen. We zijn allemaal verschillend. Maar de gelijkenissen zijn groter dan de verschillen. Zoals Jimi Hendrix zegt: 'Als de macht van de liefde groter wordt dan de liefde voor macht, dan zal de wereld vrede kennen.’

‘Het leven draait er niet om jezelf te vinden, maar jezelf te creëren. Dat vind ik een belangrijke boodschap om over te brengen. Terwijl we erop wachten onszelf te vinden, verliezen we tijd waarin we onszelf kunnen creëren. En terwijl we onszelf creëren en veranderen, brengen we ook verandering in de wereld rondom ons.’

Zit je zelf met vragen rond gender of geaardheid? Surf dan naar weljongniethetero.be of www.cavaria.be voor meer info. Of contacteer de holebifoon op www.holebifoon.be.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
© 2019 MEDIALAAN nv - alle rechten voorbehouden