Dinsdag 20/04/2021

De discografie van U2 doorgelicht

undefined

@9 sterretje=

Kinderen van de evolutie

De stelling werd in de loop der jaren al in in beide richtingen bewezen: de status van een groep is niet per definitie evenredig met de kwaliteit van haar discografie. In het geval van U2 halen de hoogtepunten het voorlopig nog ruimschoots van de missers, al hebben ook de Ieren het niet altijd even nauw genomen met de quality control. Een overzicht.

Door Bart Steenhaut

Essentieel HHHHH

The Unforgettable Fire (1984)

De eerste single 'Pride (In the Name of Love)' sloot nog na aan bij het geluid van de prille U2, maar zodra de rest van de elpee verscheen, werd snel duidelijk dat de Ieren zichzelf opnieuw hadden uitgevonden. De rol van producers Brian Eno en, de toen nog onbekende, Daniel Lanois was daarbij van onschatbare waarde. Beiden maten ze U2 een transparanter, filmischer geluid aan, en zetten ze er de groep toe aan creatiever om te springen met traditionele songstructuren. Nummers als 'A Sort of Homecoming', 'Promenade' of het ad hoc geïmproviseerde 'Elvis Presley and America' hebben nauwelijks een refrein en banen zich op weinig conventionele wijze een weg naar de ontknoping. 'Bad' werd de volgende twintig jaar een vaste stop in de livesets, al is de titelsong minstens even indrukwekkend. Een meesterwerk, al werd The Unforgettable Fire destijds op gemengde gevoelens onthaald.

The Joshua Tree (1987)

De échte doorbraak. U2 slorpte tijdens het toeren door Amerika de meest diverse invloeden op en boorde met The Joshua Tree naar de wortels van de rock-'n-roll. Daarbij stootten ze zowel op desolate country ('Running to Stand Still'), gospel ('Trip through Your Wires') als loodzware blues ('Bullet the Blue Sky'). Het prestigieuze magazine Time, dat zich doorgaans verder van muziek ophoudt dan Eva Pauwels van goeie smaak, plaatst U2 op de cover. Het sociaal engagement van de groep wordt er niet minder om. Op uitnodiging van Amnesty International bezocht Bono Nicaragua en 'Mothers of the Disappeared' - over de gevolgen van de Pinochet-dictatuur in Chili, wat erop wees dat het gezelschap ondanks de binnenstromende dollars nog oog had voor alles wat zich wat verder van hun bed afspeelde. Het wordt, met meer dan twintig miljoen exemplaren, een van de bestverkochte platen in de popgeschiedenis.

Achtung Baby (1991)

Een aardverschuiving. Nadat U2 jarenlang alleen maar sip in de lens van Corbijn had gekeken was de groep ready for the laughing gas. Op Achtung Baby rekenden de Ieren af met hun eigen verleden en moest het grauwe zwart-wit van vroeger plaats ruimen voor sprankelend technicolor. U2 wordt een popgroep met een knipoog, die op tournee gaat met een garage vol Trabantjes en een muur vol televisietoestellen. De songs variëren van onderkoeld ('The Fly') tot sexy ('Mysterious Ways'), maar het merendeel van de nummers is vooral griezelig persoonlijk. Hartverscheurende ballads als 'So Cruel', 'Tryin' to Throw Your Arms Around the World' en het ijzingwekkende 'Acrobat' zijn geïnspireerd op de huwelijksproblemen van The Edge, maar dé song die U2 weer helemaal op de kaart zet, is 'One', een song die met een wiskundige precisie de emotionele draaikolk van een relatie beschrijft die in een rechte lijn op het einde afstevent. Kippenvel.

All That You Can't Leave Behind (2000)

Na de mislukking van Pop wordt de experimenteerzucht opgeborgen ten voordele van een eenvoudiger, directer, maar, getuige de instant classic 'Beautiful Day', ook grootser geluid. U2 bewandelt deze keer geen nieuwe paden, heeft de meest typerende elementen uit alle fases van haar evolutie gebundeld en verder uitgepuurd. Het geluid van de plaat mikt bijgevolg op de onmiddellijke herkenning. Geen techno en house dus deze keer, wel songs die tot de beste behoren die de groep ooit bij elkaar heeft geschreven. Het bloedstollende 'Stuck in a Moment You Can't Get out of' is opgedragen aan Michael Hutchence, de stuwende hiphopritmes van 'Elevation' tillen het nummer hoog in de hitparade, en Bono de soulman haalt de overhand in het hartverscheurende 'Kite'. De plaat doet wat ze moet doen en introduceert U2 opnieuw als de grootste groep ter wereld.

UITSTEKEND HHHH

Boy (1980)

Onstuimig. Ontroerend. Naïef. Drie woorden die het karakter van de jonge groep schetsen die in 1980 de studio binnenstapte om daar haar eerste plaat op te nemen. Bono en zijn vrienden waren amper twintig, maar ze blikten de toekomst vol zelfvertrouwen tegemoet. Het grenzeloze geloof in eigen kunnen maskeerde de technische onvolmaaktheden, en songs als 'Into the Heart', 'The Electric Co.' en - natuurlijk - 'I Will Follow' klinken een kwarteeuw later nog altijd verrassend fris. Een debuut waar je destijds niet naast kon kijken.

War (1983)

Een verslag uit een door burgeroorlog en terreur verscheurd land. Het jongetje dat eerder de hoes van Boy sierde, was zijn onschuld kwijt. De agressieve blik in zijn ogen én die gescheurde lip lieten weinig aan de verbeelding over, maar U2 toonde zich vooral ontgoocheld bij de vaststelling dat geen enkele leider geloofwaardig genoeg blijkt om er achteraan te lopen. "And we love to wear a badge/a uniform/And we love to fly a flag/but I won't" klinkt het vastberaden in 'Like a Song'. Bono's teksten leggen de vinger op de open wonde, wat hem naar aanleiding van 'Sunday Bloody Sunday' in eigen land doodsbedreigingen opleverde door het Iers Republikeins Leger. Het groepsgeluid wordt occasioneel ingekleurd door viool en trompet, en '40', een tot song geknede psalm uit de bijbel, sluit de plaat in stijl af.

Zooropa (1993)

Met Achtung Baby had de creativiteit van U2 een hoogtepunt bereikt en ook nadien bleven de ideeën opwellen. Zo ontstond het idee om tijdens de vrije dagen van de ZOO TV-tournee een nieuwe single op te nemen, maar eens in de studio had de groep zoveel materiaal voorhanden dat de sessies algauw uitdeinden tot een volwaardige cd. Zooropa ligt helemaal in het verlengde van Achtung Baby, met dat verschil dat de Vorsprung Durch Technik-filosofie nog verder werd doorgedreven. U2 had een visie: televisie. Europese decadentie werd gekoppeld aan Las Vegas-kitsch, en de legendarische Johnny Cash werd als gastzanger aangetrokken op 'The Wanderer'. Tijdens de bijbehorende concerten telefoneerde Bono met het Witte Huis en bestelde hij pizza voor het hele stadion.

How to Dismantle an Atomic Bomb (2004)

Het logische vervolg op wat voorafging. Ook nu geen radicale stijlbreuk, al geeft het rauwe karakter van de plaat wel aan dat U2 nog altijd niet bang is van piepende versterkers en geluidsmeters die vrolijk in het rood kamperen. In elke song klopt het hart van de rock-'n-roll. 'Vertigo' barst van de lust for life en propt meer muzikale ideeën in één nummer dan het gros van de concurrentie in een hele plaat. The Edge vuurt met riffs zoals een frontsoldaat met mortiergranaten. Ook Bono heeft niets van zijn vuur verloren, wordt gedreven door het heilige geloof dat popmuziek de wereld kan veranderen. Alle typische U2-ingrediënten zijn aanwezig: groots geluid, rauwe soulstem, sprankelende gitaar en een ritme dat je van je sokken slaat.

GOED HHH

October (1981)

Boy voor grote(re) mensen. De naïviteit van het jaar voordien werd overschaduwd door vertwijfeling en in zijn teksten ging Bono almaar nadrukkelijker op zoek naar zijn eigen identiteit. De verschillende religies in de groep (Bono, Larry en The Edge zijn gelovig, Adam Clayton is vrijzinnig) zorgden ervoor dat U2 bijna werd opgedoekt, al blijkt de drang om samen muziek te maken sterker dan de uiteenlopende levensfilosofieën. Ook de Ierse burgeroorlog bereikte de leefwereld van U2, wat resulteerde in het ondubbelzinnige 'I Threw a Brick Through a Window' en het beklemmende 'Tomorrow', dat samen met de titelsong het hoogtepunt van de cd vormt.

Rattle and Hum (1988)

De soundtrack bij de gelijknamige film, aangevuld met een handvol nieuwe nummers. Het geheel hangt als los zand aan elkaar, waardoor Rattle & Hum, een beetje zoals de wind in de weerberichten van Sabine Hagedoorn, geen vaste richting weet te kiezen. Zowel Bob Dylan als B.B. King vertolken gastrolletjes, maar in geen van beide gevallen levert dat grootse songs op. De cd bevat referenties aan John Coltrane, Miles Davis, Billie Holiday en de Canadese singer-songwriter Bruce Cockburn. De meest in het oor springende passages zijn evenwel het in vitriool gesopte 'God Part II', de bloedstollende gospelversie van 'I Still Haven't Found What I'm Looking for' en het uit de ochtendblues geboetseerde 'Heartland'.

ALLEEN VOOR VERZAMELAARS HH

Under a Blood Red Sky (1983)

Vreemd hoe de beste livegroep ter wereld er niet in slaagt om de magie op het podium in een plaat te branden. Als lokkertje voor de fans bevat deze mini-cd 'Party Girl', wat aanvankelijk alleen als b-kant van de inmiddels onvindbare single 'A Celebration' was uitgebracht. De liveversie van 'Sunday Bloody Sunday' werd, ook al vanwege de This is not a rebelsong-introductie, populairder dan het origineel.

Pop (1997)

De brug te ver voor U2. Ook hier werden heden en verleden met elkaar vermengd, maar de kruisbestuiving tussen rock, techno en triphop waaide zo de verkeerde richting uit dat de vorm de inhoud oversteeg. Met Andy Warhol, Keith Harring en Jackson Pollock als meest in het oog springende inspiratoren werd U2 iets te kunstig voor haar eigen goed, al staan tussen de halve ideeën en vertwijfelde experimenten een handvol songs waar je meteen stil van wordt. Eén keer naar 'If God Will Send His Angels' luisteren volstaat om ook dit dieptepunt in de discografie mee naar huis te nemen.

in de marge

Wide Awake in America (HHH), een mini-cd die aanvankelijk alleen in de Verenigde Staten werd uitgebracht, en naast twee fraaie live-uitvoeringen van 'Bad' en 'A Sort of Homecoming' ook twee b-kantjes

bevat. l The Best of 1980-1990 (HHH), een onvolledige bloemlezing uit het eerste decennium van U2, dat warrig is samengesteld en vooral interessant is vanwege de in eerste oplage toegevoegde bonus-cd vol b-kantjes. l The Best of 1990-2000 (HHH) is in hetzelfde bedje ziek. De reguliere cd's van U2 zitten ingenieus in elkaar, deze Best ofs lijken haast op een willekeurige manier in elkaar gedraaid, en de gelimiteerde versie met bonus-cd is, wegens meer remixen dan onuitgegeven nummers, alleen voor de freaks interessant. l The Million Dollar Hotel (HHH), de soundtrack bij de film naar het script van Bono. Klinkt wat fragmentarisch, maar 'The Ground Beneath Her Feet', op tekst van Salman Rushdie, behoort tot het allerbeste van U2. l Ook op Original Soundtracks 1(HHH) van hobbyproject Passengers staat met het ademstokkend mooie 'Miss Sarajevo' een onvervalste U2-classic, maar de rest van de plaat, muziek voor niet-bestaande films, was niet van die aard dat het grote publiek er warm voor liep. Zelfs drummer Larry Mullen vond het achteraf een oefening in aanstellerij. l The Captive (HHH) blijft de voorlopig enige soloplaat van The Edge, en is, op het door Sinéad O'Connor gezongen 'Heroine' na, volledig instrumentaal. Nog moeilijk te vinden, vandaag, maar wel heel fraaie, sfeervolle filmmuziek.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234