Donderdag 02/02/2023

'De dingen komen wel,

Interview met de Franse sopraan Véronique Gens

je moet ze niet uitdagen'

Er zijn Franse films waarin deze meisjes voorkomen: uit goede familie, lang, weelderig krullend haar, smaakvol gekleed, intelligent en vorsend uit de ogen kijkend. "Sympa, quoi," maar onder de oppervlakte gaat een bedrogen vrouw schuil. Al het eerste is van toepassing op Véronique Gens: het uiterlijk, maar ook de afkomst uit een familie van dokters en apothekers, de bescheidenheid, de intelligentie. En de operarollen die de Franse sopraan aangeboden krijgt, zijn inderdaad die van de verraden trouw: de Gravin in Le Nozze di Figaro, Vitellia in La Clemenza di Tito of Donna Elvira in Don Giovanni. Die laatste rol zal ze in januari ook in de Munt zingen, in wat wellicht de laatste opera-enscenering was van Peter Brook. Na maandenlange repetities met twee verschillende bezettingen ging ze van de zomer in première op het festival van Aix-en-Provence.

"Een heel aparte ervaring," zegt Gens, "die repetitieperiode. We werkten in de Bouffes du Nord (het theater van Brook in Parijs, SM) en daar leken we wel ondergedompeld in een soort vakantiekolonie; we aten en deden alles samen, te beginnen met een uurtje ochtendgymnastiek. Dat schept een band. Ik had Elvira tevoren al gezongen, maar dit was anders. Brook zei ons de hele tijd: vergeet al wat je weet en denk dat er een camera vlak voor je staat. Dan wordt alles innerlijk; je moet emoties vrijmaken, er geen toevoegen. Dat was erg moeilijk, probeer maar eens, zittend op een stoel, de aria 'Mi tradì' te verinnerlijken. Die manier van denken zal ons allemaal later nog helpen als we onze rollen elders gaan zingen."

Gens is niet met Mozart begonnen maar bij de barokmuziek, in het ensemble van William Christie en later ook bij Gérard Lesne. "Daar leer je precisie en beheersing, maar je moet je ook altijd inhouden; je stem kan nooit eens voluit gaan." Vandaaruit evolueerde zij langzaam naar het Mozart-vak. "Nochtans heeft Christie me nooit in die richting geduwd. En dat geldt voor iedereen met wie ik heb gewerkt: niemand probeerde me te zware dingen aan te praten. Ik heb mijn stappen op tijd kunnen zetten." Welke is dan de volgende? "Ik heb zo mijn begeertes. Heel concreet is al dat ik weldra Mélisande ga zingen, in Hamburg. Dat is een grote stap, want die muziek staat heel ver van Mozart. De volgende wordt dan Tsjaikovski: Tatjana in Jevgenij Onjegin, met de Nederlandse Reisopera in een regie van Guy Joosten (met wie zij in de Vlaamse Opera in Così fan tutte samenwerkte, SM). Ik geef toe: nog meer bedrogen en in de steek gelaten vrouwen. En dan zijn er verre dromen: Desdemona bijvoorbeeld... Maar daar wacht ik nog mee, ik wil heel traag vooruitgaan. Die dingen komen wel, je moet ze niet uitdagen."

Vanavond is Gens in Brussel echter in een heel ander repertoire te gast: samen met pianist Roger Vignoles brengt zij Franse mélodies. Een logische stap vanuit de Franse barokmuziek, vindt Gens: "De Franse barokmuziek en het Franse impressionisme - zowel de opera als de liederen van Debussy en anderen - liggen heel dicht bij elkaar. Het belang van het woord, de declamatie, dat alles leer je in de achttiende-eeuwse tragédie lyrique, bij Rameau. Die kennis is onmisbaar bij de impressionisten. Ik geloof dat je dat kunt horen als ik Franse mélodies zing."

Op het programma in Brussel staat inderdaad ook Debussy: "We gaan die mélodies ook opnemen na het concert. Maar het is niet alleen Debussy, want daar schuilt een gevaar in. Als ik naar een recital van Franse mélodies ga, verveel ik me dikwijls. Dat wil ik vermijden, en daarom probeer ik iets te vinden om de aandacht gaande te houden en er variatie in brengen. Debussy is vaak niet erg vrolijk, daarom zet ik er graag Fauré naast. Sommige mensen halen daar hun neus voor op, maar ik vind dat hij iets jongs, fris en sprankelends heeft. Ik begrijp echt niet waar die slechte reputatie van Fauré vandaan komt."

Ook de derde componist op het programma, Francis Poulenc, wordt soms oppervlakkig genoemd. "Ik ken dat vooroordeel en ik zal aantonen dat het niet klopt. Het is wel zo dat hij een goed tegenwicht vormt voor het zwaardere werk van Debussy of Duparc. Maar het is goede muziek, daar sta ik op. Het vooroordeel is idioot, net zoals het idee dat Franse barokmuziek vervelend zou zijn. Wie dat zegt, heeft er niks van begrepen." Een andere kans om de Franse muziek te verdedigen heeft Gens voorlopig moeten laten liggen: "Claudio Abbado had me uitgenodigd om met de Berliner Philharmoniker Erminie van Berlioz uit te voeren. De repetities waren al voorbij, alles was klaar en toen werd hij ziek. En dus is het project sine die uitgesteld. Stond ik daar in Berlijn met mijn koffers, en het was voor een keer niet de zangeres die had afgezegd. Ik was verschrikkelijk teleurgesteld."

Maar niets in het leven is definitief, weet Gens, zelfs haar zangersbestaan niet: "Zingen is nog altijd geen zekerheid voor mij. Ik zing, ik zing graag, maar ik ben nooit zeker dat het lang zal duren. Veel lijkt toevallig: de ene dag gaat het goed en de volgende minder. Ik zal er nooit zeker van zijn dat ik gemaakt ben om zangeres te zijn. Er zijn dagen dat ik mijn werk vanzelfsprekend vind en er zijn er waarop ik liever lerares Engels zou zijn. Een zekerheid wordt het nooit. Dat is rustgevend omdat ik er het hoofd koel door houd, maar het is al even angstwekkend. Zo ben ik: ik twijfel altijd een beetje. Zingen maakt deel uit van mijn leven, maar het is niet mijn leven. Ik zou kinderen willen en nog veel meer." En, weer bescheiden en relativerend: "Ik heb niet de indruk dat ik daarmee iets bijzonder revelerends zeg. Maar zingen geeft ook een enorm plezier. Wie nooit op een toneel gezongen heeft, kan niet weten wat dat is." Vanavond kan iedereen proberen een beetje mee te voelen.(SM)

Véronique Gens en Roger Vignoles voeren vanavond voor de Filharmonische Vereniging in het conservatorium in Brussel liederen uit van Gabriel Fauré, Claude Debussy (o.m. de Chansons de Bilitis) en Francis Poulenc (o.m. de Banalités en Chemins de l'amour). Cd's met Véronique Gens verschijnen vooral bij Virgin Classics, binnenkort nog Orphée aux Enfers van Offenbach met Marc Minkowski en in januari een solo-cd met Italiaanse cantates van Handel.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234