Woensdag 08/12/2021

De dictatuur van roze rollen

Wat is er mis met een genderneutrale speelgoedcatalogus, vraagt Celia Ledoux zich af. Ledoux is schrijver en columnist.

Bart Smit en Fun publiceerden hun sinterklaasblaadjes. Zoals elk jaar waren die gesegregeerd. De ene pagina was roze, de andere blauw. Maar dit jaar kwam er protest. Misschien omdat iemand zo'n pagina op Facebook deelde, misschien door de slogan 'zo goed zijn als mama, dat wil je ook.' Of misschien omdat België zijn kantelpunt had bereikt in de Roze Manie.

Bart Smit excuseerde zich en beloofde erop te letten. Dat kan code zijn voor "we zitten de storm uit" of "we veranderen echt". De keten Fun was wellicht eerlijker: "wij spelen in op heersende rolmodellen." (Toen de woordvoerder beweerde: "het ligt in de lijn van de natuur", vloog hij licht uit de bocht en rolden horden schoonmaakhatende vrouwen hun ogen.)

Nu verbaast de ophef me wel. Stap een Bart Smit binnen. Kijk links: roze en pastel. Kijk rechts: blauw en oorlogskleuren. Wat verwacht je dan in hun blaadjes? Dat maakt het protest nog niet onterecht. Speelgoed heeft een voorbereidende leerfunctie. Kinderen leren de 'code' roze-meisjes/blauw-jongens snel. Verbind de cijfertjes: mogelijk ontwikkelt zich in hun verwachtingspatroon een zekere blauwdruk.

Passieve prinses
Al in de gendergelijke seventies bleek dat poppenspelende meisjes emotie en taal ontwikkelden, terwijl jongensspeelgoed de technische vaardigheden aanscherpte. Professor Becky Francis bestudeert deze correlatie en merkt dat de huidige segregatiegraad meisjes en jongens nog sterker uit mekaar stuurt. Bovendien leert meisjesspeelgoed je minder en is het minder divers dan jongensspullen. Dat alles veroorzaakt later tekortkomingen: respectievelijk in wiskunde en wetenschappen versus literatuur en menswetenschappen. Samengevat: segregatiespeelgoed stuurt kinderen richting 'passieve prinses' versus 'agressieve techneut'.

Die stereotypes bestaan bovendien niet in een vacuüm. Ze dringen zich op in je sociale leefwereld. Dat volwassenen hun eigen gender mogen kiezen: we kunnen er stilaan mee om. Maar een meisje dat een boormachine wil? Een jongen die met 4 nagellak draagt? Een knul van 6 die in rok naar school wil?

Wellicht trek je ergens de lijn. Misschien niet uit principe - misschien zelfs tégen je principe van keuzevrijheid - maar uit bescherming en door maatschappelijke druk. Dat die druk bestaat, daarbij mogen we ons vragen stellen. Onder andere: in hoeverre versterkt zo'n speelgoedwinkel mee genderopdeling?

Goed, zegt u, maar wat kan je verwachten van zo'n speelgigant? Wel, redelijk veel.

Mannenjurk
In Zweden biedt Top Toy een genderneutrale catalogus aan. Een meisje dat met auto's speelt, een knul met een pop. Je ziet het en beseft hoe vanzelfsprekend je het andere beeld bent gaan vinden.

Ook burgerprotest werkt. Het UK was verontwaardigd over stickers die 'boys' of 'girls' aangaven, tot op wetenschapskits ('boys') aan toe. De campagne Pinkstinks kreeg Harrods zover dat ze niet-gesegregeerd speelgoed aanboden, deed Hamleys de aparte verdiepingen opheffen en Boots en Tesco de stickers verwijderen.

Historisch: bekijk Fisher Price uit de eighties. De gele, rode en groene verf was nog niet op.

Lokaal: check een alternatieve (web)shop en verbaas u hoe speelgoed zowel uw dochters als zoons kan dienen. Duur spul, dat hout, maar wel duurzaam.

Het houdt niet op bij speelgoed. In kindermedia vieren de fifties hoogtij. Terwijl je als moeder een presentatie op de laptop afwerkt, kijkt je kleine hoe Nijntjes moeder in bloemetjesschort kookt. Prinsessen worden nog altijd door prinsen "gered-kust", terwijl een hedendaagse prinses zo'n aanrander op de muil hoort te slaan.

Vinden wij het zo beschamend om rollen uit te wisselen? Een parabeltje als afsluiter.

Op een dag gaat de manager van Iggy Pop de man uit de nor halen. Iggy zit er stomdronken, in een jurk. "Wat doe je in die vrouwenjurk?", vraagt zijn manager. En Iggy zegt: "Dat is geen vrouwenjurk. Het is een mannenjurk."

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234