Donderdag 17/10/2019

De dichteres die houdt van Eurosong en voetbal

Vanaf vandaag lokt de Nederlandse dichteres Ellen Deckwitz (34) u wekelijks mee naar de fascinerende wereld van wat je met taal kunt doen.

"Onlangs vond ik een oud dagboek terug. 'Later wil ik filmster of dichteres worden', stond erin. Ik was toen twaalf. Ik kom uit een gezin waar heel veel poëzie werd gelezen. Mijn moeder is docente Nederlands. Van jongs af aan las ik daardoor gedichten van Martinus Nijhoff en Vasalis. Mijn vader was dan weer dol op light verse. Drs. P werd ons met de paplepel ingegoten.

"Als opstandige tiener raakte ik zoals iedere opstandige tiener verliefd op Jotie T'Hooft. Van daaruit is mijn liefde voor de poëzie ontstaan, en de vaststelling dat het een literatuurvorm is waar veel mensen zich onzeker bij voelen. Poëzie vormt voor hen een drempel.

"Waarom rijmt een gedicht niet of worden regels halverwege afgebroken? Daar wil ik het in mijn rubriek over hebben. En natuurlijk zal er ook proza aan bod komen, want laten we wel wezen, proza is ook een beetje poëzie, maar dan met steunwieltjes."

Waar komt die drempel vandaan die veel mensen ervaren bij het lezen van poëzie?

"In het hedendaagse literatuuronderwijs op de middelbare school wordt nog maar weinig aandacht besteed aan poëzie.

Tegelijkertijd is de Nederlandstalige poëzie ook veel diverser geworden. Tot 1900 was een gedicht een verhaaltje op rijm. Toen kwamen opeens mensen als Paul Van Ostaijen knuppels in het hoenderhok gooien met hun klank- en ritmepoëzie. Nadien kwamen de Vijftigers en werd alles nog veel diverser. Het idee van het verhaaltje op rijm klopte niet meer en dat heeft veel mensen gedemotiveerd."

Waarom is poëzie lezen belangrijk?

"Omdat poëzie eist dat je aandacht besteedt aan elk woord dat je kiest. Bij proza lees je soms wel eens over een alinea heen zonder dat je iets wezenlijks hebt gemist. Over poëzie wordt meer nagedacht. Het is weloverwogen taalgebruik.

"Vandaag leven we in een tijd waarin politici in het wildeweg dingen zitten te roepen en het daarbij niet langer gaat om de inhoud, maar om de toon. Poëzie is vandaag dus een politiek middel geworden omdat ze ons dwingt heel scherp te lezen."

Wat is een goed gedicht?

"Een goed gedicht maakt iets in je los. Je wordt jaloers op de dichter omdat hij datgene wat jij ook al voelde, maar niet kon verwoorden, op zo'n exacte manier in een paar regels heeft gevat.

"Ik herinner me dat mijn beste vriendinnetje op de middelbare school plots een vriendje had en ik niet. Ik wist niet wat me overkwam tot ik een paar gedichten van Hans Lodeizen las en besefte dat er naast liefdesverdriet ook zoiets bestaat als vriendschapsverdriet."

In 2009 won je het Nederlands kampioenschap Poetry Slam. Waarom is het belangrijk dat mensen niet alleen poëzie lezen, maar die ook horen?

"Wat ik fantastisch vind aan voorgedragen poëzie is dat er iemand op het podium staat die je dingen vertelt die niet in de standaard huis-, tuin- en keukentaal zijn gegoten, die dus niet de structuur van een betoog vormen, maar een magische wereld op zich zijn. Daardoor ontstaan veel verschillende verbanden in je hoofd.

"Die magie van het woord is nog steeds belangrijk. Vroeger gingen mensen naar de kerk om haar te horen, nu gaan ze naar de Nacht van de Poëzie. Slam poetry is in feite een drugstrip zonder drugs."

Je houdt van Eurosong en hebt zelfs een blog, eurostory.nl. Hoogstaande poëzie is Eurosong toch niet?

"Tekstueel vliegen de clichés je om de oren. Heel vaak worden emoties uiteengezet aan de hand van weermetaforiek. 'Je glimlach is de zon.' 'Ik voel me verdrietig en het regent.' Als literatuurliefhebber wil je dan meteen van een brugje afspringen.

"Maar daar gaan we iets aan doen. Vanaf dit jaar reikt eurostory.nl een prijs uit voor de beste songtekst. Waar het me om te doen is, is aantonen dat Eurosong echt wel meer is dan het grappige homoverhaal.

"Met eurostory.nl probeer ik iets serieuzere en diversere verslaggeving te brengen. Zo heb ik het bijvoorbeeld al gehad over Kosovo, dat als staat erkend wil worden en ieder jaar een hele delegatie afvaardigt om voor de camera met de Kosovaarse vlag te zwaaien. Zo willen zij Eurosong overtuigen hen te laten deelnemen. In feite willen zij dus erkend worden als natie door deel te nemen aan Eurosong. Dat is toch fantastisch?"

Nog een andere onvermoede passie: voetbal.

"Jaren geleden ontdekte ik dat ik geen hobby had. Dus toen ben ik in het wildeweg Voetbal International gaan lezen. Ik vind voetbal enig. Het idee dat je samen met anderen een systeem bent, vind ik waanzinnig interessant. En dat je jarenlang traint om zo ultiem mogelijk op elkaar afgestemd te zijn. Voetbal is poëzie in ploegverband.

"Vijf jaar geleden, tijdens het EK in Oekraïne en Polen, heb ik op de radio commentaar gegeven bij de wedstrijden. Ik besliste zelf waarover ik het zou hebben en zo viel me bijvoorbeeld op dat wanneer een speler langs vier kanten beschenen wordt door stadionlampen, hij libellenvleugels lijkt te hebben."

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van De Morgen rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234