Vrijdag 03/04/2020

De diagnose voor PATIËNT BELGIË

Het jaarresultatenseizoen loopt weer op zijn laatste beentjes. In de voorbije weken kregen we zo een inzicht in de gezondheidstoestand van de Belgische beursgenoteerde bedrijven. Winst, verlies, toekomstperspectief, al hun rapporten samen vormen een röntgenfoto van patiënt België. Diverse sectoren zijn vitale lichaamsdelen voor onze economie, want gezonde bedrijven scheppen banen. De diagnose van De Morgen luidt: een goede gezondheid, maar op lange termijn zijn er aandachtspunten die doen bibberen.

1Industrie

Een van de cruciale sectoren in ons land is nog altijd de industrie, in al haar facetten. Het kloppende hart van onze economie doet het na een mindere periode weer iets beter. Over het hele jaar 2014 bedroeg de algemene economische groei 1 procent, tegenover een groei van 0,3 procent in 2013. En die groei is voornamelijk op het conto van de industrie en de bouw te schrijven.

Omdat het van oudsher een vrij cyclisch gebeuren is, is het positief dat onze industrie almaar internationaler is geworden. Een te grote afhankelijkheid van één regio maakt je kwetsbaar, weet bijvoorbeeld Luc Tack van weefgetouwenproducent Picanol, een wereldspeler.

De meeste beursgenoteerde industriële bedrijven zien 2015 alvast positief tegemoet. Als je weet dat kleppers als Bekaert, Umicore, Nyrstar of Sioen grote werkgevers zijn, is dat een geruststellende gedachte.

Opvallend echter bij de rapportering van die grote groepen is de afhankelijkheid van wisselkoersen en grondstofprijzen. Zo zag Umicore zijn winstgevendheid met zowat 10 procent zakken door de lagere metaalprijzen, terwijl ArcelorMittal de ijzerertsprijs fors zag krimpen. Pvc-ramenproducent Deceuninck verwijst in zijn rapport dan weer naar de daling van de Turkse lira en de Russische roebel.

Ook een steeds terugkerende terminologie bij zowat alle bedrijven is de focus op kostenbesparingen. De algemene teneur is evenwel optimistisch, zelfs het doorgaans erg conservatieve Bekaert liet zich vrij optimistisch uit over de vooruitzichten. Al valt het bij veel bedrijven wel op dat de echte groei verwacht wordt buiten continentaal Europa. Ook de investeringen of uitbreidingen zijn veelal gepland bij de buitenlandse vestigingen. Jobs die verhuizen, blijven weg. En de globalisering van de wereldeconomie zorgt voor een versnelde desindustrialisering. De echte groei in tewerkstelling zal bijgevolg niet meteen in onze contreien verwacht moeten worden, daarvoor is een groei van zowat 2 procent van de economie nodig. Al lijkt een stabilisering wel een minimum dat we mogen verwachten.

2Diensten

Een andere belangrijke pijler voor onze economie is de private dienstensector. Al kan die niet los gezien worden van de groei in de industriële tewerkstelling. Het lijkt er toch sterk op dat de industrie de vonk is die de economische motor doet aanslaan. Allicht daarom dat er bij de beursgenoteerde dienstengroepen als GDF Suez, Elia of Bpost een zekere aarzeling waar te nemen valt.

Globaal doen die bedrijven het goed, tot zelfs uitmuntend. Bpost, een van de grootste werkgevers in ons land, realiseerde vorig jaar zelfs een nettowinst van 295,5 miljoen euro, bijna 8 miljoen meer dan het jaar daarvoor. Bijna tot hun eigen verbazing bleef de daling van het postvolume lager dan verwacht, terwijl de pakketactiviteiten sterker stegen.

Maar wat brengt de toekomst? De bulk van brieven zal verder dalen, en tegelijk zal Bpost minder ontvangen uit de beheersovereenkomst met de overheid. Een verdere focus op kosten blijft de rode draad. Ook Elia, de beheerder van het hoogspanningsnet in ons land, kijkt aan tegen een aantal onzekerheden voor de toekomst. Het bedrijf heeft zijn resultaten niet volledig zelf in handen, want de tarieven die het aanrekent zijn gereglementeerd. En ook bij GDF Suez ligt de nadruk op een "optimalisatie van de operationele kosten". De dalende olie- en gasprijzen zetten de winst onder druk, en dan is er nog het vraagstuk rond de kerncentrales Doel 1 en 2. Als hun levensduurte wordt verlengd, wacht een bijkomende investering van zowat 600 miljoen euro.

3ICT

Terwijl het technologiebedrijf Melexis zijn winst en omzet fors zag toenemen, likte Option zijn wonden. Waarmee nog maar eens aangetoond is dat de ICT-sector geen hermetisch blok is.

Wel een constante in de rapportering van de diverse bedrijven is de noodzaak tot investeringen, en het zoeken van een focus. Telecombedrijven Belgacom, Telenet, en Mobistar zoeken naar hun plaats in een markt die zich laat kenmerken door een transformatie en consolidatie. Bij Mobistar is het de Franse hoofdaandeelhouder Orange die zijn posities inneemt, terwijl het Amerikaanse Liberty Global met Telenet schaakt. Dominique Leroy laat zich niet opjagen, en zet in op een hoger marktaandeel voor de verschillende segmenten van Belgacom.

Bij Barco zet bedrijfsleider Eric Van Zele de drang naar focus door na de verkoop van de defensiepoot aan het Amerikaanse Esterline, terwijl de Luikse beeldserverspecialist EVS met Muriel De Lathouwer voor 2015 spreekt over een transitiejaar.

Wegens het gebrek aan grote sportevenementen ziet EVS, dat vorig jaar goed boerde dankzij de Olympische Winterspelen of het WK Voetbal, een moeilijk jaar tegemoet. Maar echt moeilijk wordt het voor Option dat dankzij de financiële injectie van onder meer Marc Coucke weer levensvatbaar werd. Maar voor de lange termijn dienen zich moeilijke maanden aan.

4Financiën

In de bulk van jaarresultaten die de grote banken bekendmaakten zien we één constante. Er is overal plaats voor nettowinst. De meeste banken hebben zich hersteld van de financiële crisissen van 2008 en 2011, en maken weer miljoenenwinsten.

Opvallendste speler is KBC Groep. De enige echte Belgische grootbank kon overtuigen met een winst van 1,7 miljard euro, tegenover iets meer dan een miljard in 2013.

Tegelijk was er ook een domper op die feestvreugde. Die luisterde naar de naam woonkredieten. Door de aanhoudend lage rente ziet KBC tal van klanten langskomen die hun hypothecair krediet willen herfinancieren. Vorig jaar heeft KBC zo één op de vijf woonkredieten herzien, goed voor een totaalbedrag van zo'n 6,1 miljard euro. En laat die markt van hypotheekkredieten net een van die terreinen zijn waarop de Belgische banken zich geworpen hebben. De concurrentie neemt volop toe, want de banken hebben zich op de binnenlandse markt teruggeplooid. Om rendabel te blijven, zullen ze hun kosten moeten drukken en dat houdt verlies aan werkgelegenheid in. Er zullen nog jobs verloren gaan in de financiële sector.

Ook de lage rente is slecht nieuws, want die maakt het moeilijker om klantendeposito's lucratief te beleggen. En de zwakke economische groei in de eurozone verzwakt de vraag naar kredieten van bedrijven en particulieren. En dan is er nog de strengere regulering en kapitaalvereisten die Europa de grote banken oplegt. Het noopt bijvoorbeeld een BNP Paribas ertoe om zich eerder somber uit te laten voor 2015. Nieuwe belastingen en strengere regels zullen de winst van BNP Paribas met 500 miljoen euro aantasten, klonk het. Die bankentaksen zorgden ook voor erupties bij ING. Voor ING België steeg dat bedrag van 151 miljoen euro in 2013 tot 165 miljoen vorig jaar.

5Consumenten

Gelukkig bent u er nog, beste consument. Stilaan begint u weer wat geld uit te geven, en dat is broodnodig voor de economie. U ging vaker naar de bioscoop, merkte Kinepolis op (19,7 miljoen bezoekers, of 8 procent meer). U dronk ook iets meer bier, zegt AB Inbev. Al moeten we daar een voorbehoud bij plaatsen. Over het hele jaar verkocht de bierbrouwer 458 miljoen hectoliter, of omgerekend zo'n 183,2 miljard glazen. De plus in de bierverkoop van 0,6 procent was echter op het conto te schrijven van de niet-Europese landen. Binnen Europa werd zelfs 6 procent minder bier verkocht.

Maar we aten dan weer wel meer speculaaspasta en Dinosaurus-koekjes van Lotus Bakeries, dat zijn winst met liefst 31 procent zag stijgen tot 36,8 miljoen euro. Voor de komende jaren wil Lotus zijn succesverhaal uitbreiden naar China.

Het gros van die consumentenbestedingen verloopt via grootgrutters als Delhaize, Carrefour of Colruyt. En daar speelt zich een oorlog om marktaandeel af. Die strijd wordt op het scherp van de snee gevoerd, en dat laat zijn sporen na. Delhaize kende een moeizaam jaar, met een herstructurering die zowel financieel als moreel pijn deed. De winstgevendheid van Delhaize moet opgekrikt. Iets wat Carrefour beter afgaat. De rendabiliteit van de Belgische winkels van Carrefour zit op het goede spoor. De winst steeg met ruim 6,7 procent tot 2,39 miljard. Ter vergelijk: de nettowinst van Delhaize bleef steken op 89 miljoen euro. De cijfers van Colruyt komen pas later in het jaar.

6(Bio)chemie

Grote chemieconcerns als Solvay en Tessenderlo zagen hun winstcijfers opveren. Solvay sprak zich hoopvol uit dat ze het "recente momentum vast kunnen houden". Zeker voor Tessenderlo, dat vorig jaar nog in het rood schreef, was de winst een opsteker van jewelste. Het bedrijf, dat vorig jaar grotendeels in handen kwam van Picanol-tovenaar Luc Tack, is in volle transformatie. Zo werd een aantal activiteiten van de hand gedaan.

Ook het biofarmabedrijf UCB, nog zo'n sterkhouder uit de economie, schudde zijn chemieverleden van zich af en focust vandaag puur op zijn farmaceutische activiteiten. Vorig jaar puurde het daardoor 24 procent meer omzet uit zijn drie kernmedicijnen (Cimzia, Vimpat en Neupro). Vooral de nettowinst schoot daarmee door het dak (+37 procent, tot 199 miljoen euro).

Maar wat brengt de toekomst? De drie geneesmiddelen zijn goed voor de helft van de netto-omzet. Bedrijven als ThromboGenics, Tigenix en Ablynx zijn op dat vlak nog volop zoekende. De enorme kosten die onderzoek en ontwikkeling van een medicijn met zich meebrengen, staan voor deze drie beloftevolle biotechbedrijven nog niet in verhouding tot de inkomsten. De resultaten van hun medicijnen in ontwikkeling zullen grotendeels de toekomst van het bedrijf zelf bepalen en het kan alle kanten uit. De potentiële goudklompjes die de bedrijven in hun ontwikkelingsfase hebben steken, kunnen voor een nieuwe zuurstofkuur voor de sector zorgen. Hopelijk vallen ze onderweg niet zonder adem.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met De Morgen?

Tip hier onze journalisten


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234