Dinsdag 14/07/2020

ReportageWuhan

De deuren in Wuhan gaan langzaam weer open, maar niemand is echt vrij

Mensen met mondmaskers komen aan in het station van Wuhan. Reizen naar Wuhan was al een tijdje weer mogelijk, vanaf woensdag mogen mensen ook de stad opnieuw verlaten.Beeld AFP

Het aantal vastgestelde coronabesmettingen in Wuhan nadert de nul. Maar niemand vertrouwt het nog. Een ‘verdedingswal’ van beperkingen, controles en gezondheidscodes moet het virus in toom houden. 

Wang Fang (40) staat met een brede glimlach voor het Wanda-winkelcentrum in Wuhan, een plastic beker in haar handen. Ze is voor het eerst in elf weken buiten en heeft zichzelf op haar favoriete thee getrakteerd. Dat was niet eenvoudig: ze mag maar twee uur per dag naar buiten, komt alleen met een groene gezondheidscode het winkelcentrum in en moet buiten aan de deur van de theewinkel bestellen. Maar Wang straalt: “Hier heb ik zo naar verlangd.”

Elf weken nadat de Chinese miljoenenstad in lockdown ging, als bakermat van het coronavirus, is de epidemie er zo goed als onder controle en worden de noodmaatregelen er een voor een afgeschaft. Woensdag wordt de lockdown officieel opgeheven en mogen inwoners van Wuhan voor het eerst de stad verlaten. Maar dat betekent nog niet dat het gewone leven herneemt.

De angst voor het virus zit diep, het Wuhan van na de lockdown is niet dat van voorheen. De winkelcentra zijn opnieuw open, veel bussen en metro’s rijden weer en de meeste inwoners mogen hun huizen weer verlaten. Maar overal gelden beperkingen en zijn er controles. Aan de rust op straat te zien, blijven veel inwoners liever nog even binnen. Wie wel buitenkomt, heeft vaak niet alleen het verplichte mondkapje om, maar ook een veiligheidsbril en handschoenen.

Verdedigingswal

Het virus in Wuhan mag dan ingedamd zijn – de voorbije twee weken zijn er drie besmettingen gemeld – maar het risico op een nieuwe uitbraak is niet geweken. Er zijn nog asymptomatische gevallen, mensen die niet ziek zijn maar wel besmettelijk. En er is het risico op import, mensen die het virus van buitenaf meebrengen. Dus hebben de autoriteiten een ‘interne en externe verdedigingswal’ aangekondigd, in de oorlogstaal waarmee het virus hier wordt bestreden.

Hoe ernstig de autoriteiten het risico inschatten, blijkt voor wie naar de stad reist. Officieel is dat sinds 28 maart mogelijk, in de praktijk blijkt het een hindernissentocht vol controles, ondervragingen en keuringen. Reizigers moeten aantonen dat ze geen risico vormen aan de hand van quarantainebewijzen en QR-codes en toestaan dat hun locatie wordt gevolgd. Wie als risico wordt gezien, moet bij aankomst in Wuhan een virustest ondergaan of twee weken in quarantaine.

Buitenlanders wacht op het station van Wuhan een controle van anderhalf uur.Beeld Leen Vervaeke

Tijdens de reis is de spanning overal voelbaar. In het station van Peking is een aparte wachtzaal voor reizigers naar Wuhan, die vervolgens naar de trein worden begeleid. In het station van Wuhan is voor buitenlanders – die als extra risico gelden – een zaal vol mannen in witte pakken ingericht. Na een controle van anderhalf uur worden de buitenlanders voor hun hotel afgezet en gefotografeerd. Daarmee wordt de verantwoordelijkheid overgedragen aan de lokale autoriteiten.

Eenmaal in Wuhan valt iedereen onder een geavanceerd controle- en preventiesysteem. Inwoners van ‘veilige wijken’ mogen naar buiten om naar hun werk te gaan – na overhandiging van de nodige bewijzen – en krijgen daarbovenop twee uur per dag om inkopen te doen. Winkels worden aangemoedigd weer te openen, maar klanten buiten aan de deur te bedienen. Overal staan strak geordende rijen om bestellingen te doen, met een meter ruimte tussen de wachtenden.

QR-code

De kers op de taart is de gezondheidscode, een QR-code op ieders telefoon. Die moet groen zijn om in Wuhan de bus of metro te nemen, een winkelcentrum binnen te komen of uit je wijk te mogen. De code houdt de reisbewegingen van iedereen bij. Als iemand besmet raakt, springt bij iedereen die in dezelfde metro zat of in dezelfde supermarkt winkelde, de code automatisch op rood. Zo moet een nieuwe uitbraak meteen in de kiem worden gesmoord.

In het Westen zou zo’n code meteen op privacybezwaren stuiten, maar de inwoners van Wuhan lijken het prima te vinden. “We hebben zo veel inspanningen gedaan om het virus onder controle te krijgen, die mogen we nu niet verloren laten gaan”, zegt Wang Fang. “Er zijn nog asymptomatische zieken, dus je kunt nu niet alles loslaten. Als je iedereen vrij laat rondlopen, is de kans op een nieuwe uitbraak groter. We moeten nog even volhouden.”

De veiligheidsmaatregelen werken als een geruststelling en een noodzakelijke voorwaarde om weer naar buiten te komen. Na elf weken binnenblijven lijkt de psychologische drempel groot. “De meeste mensen wachten nog even af”, zegt Wu Xian (35), een radiopresentatrice. “Mensen die weer gaan werken, doen dat liefst met een privéauto. Alleen als je niet anders kunt, neem je het openbaar vervoer.”

Als journaliste is Wu tijdens de hele lockdown blijven werken en naar buiten gaan, maar ze merkt dat haar vrienden het moeilijker hebben hun leven weer op te pakken. “De winkelcentra zijn weer open en sommige mensen gaan kijken uit nieuwsgierigheid, maar nog niet om te winkelen. Tijdens de lockdown zijn we gewend geraakt aan onlinewinkelen en aan huis laten leveren. Ik denk dat dat op dit moment de eerste keuze blijft. Voor veel mensen voelt thuis nog steeds als de veiligste plek.”

Winkels in Wuhan worden aangemoedigd weer open te gaan, maar klanten aan de deur te bedienen.Beeld REUTERS

Toch is Wu optimistisch. Ze vindt het leven elke dag wat beter worden. Natuurlijk, in vergelijking met de bruisende miljoenenstad die Wuhan normaal is, is het er nog uitgestorven. Maar in vergelijking met de afgelopen elf weken is het een verademing. Elke dag zijn er wat meer winkels open, wat meer wegafsluitingen verdwenen en wat meer mensen op straat. “De deur gaat langzaam open”, zegt Wu. “En hoe meer hij opent, hoe meer hoop we hebben.”

In de eerste weken van de lockdown klonk nog veel boosheid over de aanvankelijke doofpotoperatie van de overheid en het gebrek aan hulp. Nu wordt de overheid geprezen voor haar kordate aanpak. Het helpt dat propaganda die boodschap erin hamert, maar ook dat overheden in Europa en de Verenigde Staten het virus veel trager onder controle krijgen. “Dit is het veiligste land ter wereld”, klinkt het keer op keer.

Hier en daar is ook openlijke kritiek te horen, en dat is in China best uitzonderlijk. “Natuurlijk zijn we boos”, zegt een kleine zelfstandige, die al twee maanden geen inkomen meer heeft. Hij wil anoniem blijven uit angst voor represailles. “De overheid heeft ons af en toe gratis eten gegeven, maar dat is een druppel op een hete plaat. Op persconferenties beloven ze allerlei steunmaatregelen, maar dat doen ze alleen maar om buitenlanders om de tuin te leiden, om te tonen hoe goed China is.”

Het is onmogelijk na te gaan hoe breed zijn kritiek wordt gedeeld, maar zijn toon is opvallend bitter. “Het doet er niet toe hoezeer de gewone mensen de regering haten”, zegt hij. “We kunnen er toch niet tegenop. China is geen democratie, wij kunnen ons niet tegen de overheid verzetten. Al die controlemaatregelen helpen om infecties tegen te gaan, maar ook om de vrijheid van meningsuiting nog meer te beperken. Als je zo hard onderdrukt wordt, kun je niet anders dan gehoorzaam zijn.”

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234