Donderdag 26/11/2020

De delicate pijn van de eerste keer

Er zijn zo van die debuutfilms waarvan je helemaal niet vermoedt dat er een beginner achter de camera stond. Dat is zeker het geval bij Naissance des pieuvres, de intieme en gevoelige, maar ook harde adolescentiekroniek van de jonge Franse scenariste-cineaste Céline Sciamma.

door Jan Temmerman

Opmerkelijk is dat het scenario van Naissance des pieuvres eigenlijk Céline Sciamma's eindwerk was voor de bekende Franse filmschool La Fémis, waar ze een opleiding tot scenariste volgde. Sciamma haalde er niet alleen haar diploma mee, maar vond meteen ook een producent, die meende dat ze haar scenario het best zelf kon verfilmen. En dat het niet eens nodig was om eerst de gebruikelijke omweg via de kortfilm te maken. De film, met als Engelse titel Water Lilies, werd geselecteerd voor de 'Un certain regard'-sectie op het voorbije Festival van Cannes en is daar erg goed ontvangen. Ook met de festivalgekte van Cannes had Sciamma nog geen enkele ervaring.

Het aspect van 'de eerste keer', dat eerder toevallig rond de productie van Naissance - nomen est omen - hangt, vindt Sciamma wel mooi passen bij het onderwerp van haar film, met name de ontluikende seksualiteit van drie tienermeisjes tegen de achtergrond van de artistieke sportdiscipline van het zogenaamde figuur- of synchroonzwemmen. De Franse titel - 'pieuvre' betekent octopus - verwijst overigens naar een figuur van kunstig spartelende ledematen, zowel boven als onder het wateroppervlak.

Op papier lijken de drie meisjes veeleer archetypes. Anne is het eerder mollige type, dat hopeloos verliefd is op François. Maar die heeft natuurlijk meer belangstelling voor de mooie, blonde Floriane, de kapitein van het zwemteam. Haar zelfbewuste schoonheid en provocerende sexappeal maken haar allerminst populair bij de rest van de ploeg. Ten slotte is er de broze en frêle Marie, die zich als buitenstaander - zij doet niet aan figuurzwemmen - stilletjes te pletter verveelt, zich schaamt voor haar prille borstjes en heimelijk verliefd is op de expliciet in jongens geïnteresseerde en dus onbereikbare Floriane.

Archetypes van tienermeisjes, inderdaad. Maar het ongewone en verfrissende aan Naissance ligt net in datgene wat Sciamma daarmee gedaan heeft. Deze broze en delicate kroniek van seksuele groeipijnen - de eerste kus, de eerste vrijpartij, de eerste lesbische ervaring - bevat een aantal subtiele observaties en onverwachte plotwendingen die elke voorspelbaarheid overstijgen. De vrijwel complete afwezigheid van volwassenen en/of ouders is niet eens een sociologisch statement, maar past perfect binnen het verhaal, waarin de jonge protagonisten vooral met zichzelf en met de conventies, dromen en verwachtingen van hun eigen tieneruniversum begaan zijn. Naissance is nochtans geen nostalgische terugblik op de frisse onschuld van de jeugd, want voor de drie meisjes is die seksuele zoektocht geen vrolijk of vrijblijvend avontuur. Wreedheid is dus nooit veraf.

Het wegens de context van zwembaden en kleedkamers onvermijdelijke voyeurisme blijft discreet en functioneel. De volgende keer dat u naar het plafond ligt te staren, zal u wellicht nog eens terugdenken aan deze mooie, veelbelovende debuutfilm.

JJJ

Regie Céline Sciamma

Vertolking Pauline Acquart, Louise Blachère, Adèle Haenel, Warren Jacquin

Land Frankrijk Speelduur 85 minuten

Voor liefhebbers van films waarin jeugdige seksualiteit ernstig genomen wordt.

Te mijden door wie aan watervrees en voyeurisme leidt.

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234