Zondag 17/10/2021

De deal is rond

Popsterren kiezen steeds vaker voor 360°-contract

Madonna was de eerste. Daarna volgden Jay-Z en Nickelback. Na bijna een jaar onderhandelen raakte begin deze maand ook de Colombiaanse superster Shakira overtuigd. En vorige week sloot zelfs Sandrine, popster van eigen bodem, een gelijkaardige overeenkomst af. Allemaal zetten ze hun handtekening onder een revolutionair 360°-contract. Zo'n full circle-overeenkomst wordt stilaan de nieuwe norm in de muziekindustrie. De finale doodsteek voor traditionele platenfirma's, of een kentering die de slabakkende muziekindustrie weer uit het slop zal halen? DOOR BART STEENHAUT en GUNTER VAN ASSCHE / FOTO'S ALEX VANHEE

Toen Madonna eind vorig jaar haar samenwerking met platenfirma Warner verbrak om voor 75 miljoen dollar in zee te gaan met entertainmentgigant Live Nation leek het om een alleenstaand geval te gaan. Live Nation, op dat moment vooral organisator van concerten, zou voortaan ook cd's en dvd's uitbrengen, sponsordeals afsluiten én filmprojecten voor de zangeres uitzoeken. Daarnaast zou het bedrijf de merchandising van Madonna verzorgen, haar website controleren én de fanclub beheren.

Inmiddels heeft Live Nation met een handvol andere supersterren gelijkaardige deals afgesloten, zodat het er stilaan naar uitziet dat het bedrijf een monopoliepositie zal verwerven op alle vlakken van de entertainmentindustrie. Een ongezonde en zelfs gevaarlijke evolutie, menen nogal wat waarnemers uit de sector. Die merken op dat Live Nation nu al een zodanig overwicht heeft bij het aanleveren van artiesten dat je er onmogelijk naast kunt.

"In de wereld van het toeren is het geen sinecure om te staan waar wij vandaag staan", zei Alan Ridgeway, CEO van Live Nation International al eerder in The Telegraph. Tien jaar geleden slaagde de concertgigant erin om rivaliserende tourpromotors in te lijven, waardoor de internationale slagkracht van het bedrijf stevig toenam.

Niettemin willen de Amerikaanse vertegenwoordigers van Live Nation zich in de media verdedigen over dat vermeende monopolie. "Hoewel we al 45 miljoen mensen wisten te overtuigen om een ticket te kopen voor één van onze 16.000 concerten in 21 landen tornt Live Nation in de meeste landen nog altijd op tegen andere grote concertpromotoren. We hebben dus sowieso geen monopolie, zoals vaak beweerd wordt. Bovendien zal U2 zijn platen nog altijd door Universal Music Group laten distribueren, dus ook daar hebben we niet het idee dat we een alleenheerschappij willen scheppen. We willen alleen ons werkterrein vergroten: dat komt ook de artiest ten goede."

Volgens advocaat Alex Trappeniers, die popartiesten in België al jaren adviseert in het afsluiten van platencontracten, kan de interventie van Live Nation inderdaad een goede evolutie zijn: "Als Madonna en U2 weggaan bij de majors en hun heil zoeken bij Live Nation, dalen platenfirma's hopelijk weer af naar de werkelijkheid. Misschien proberen ze hetzelfde dan eindelijk op kleinere schaal, zoals Sony, dat nu al in zee gaat met Stageplan. Bob Savenberg, bedrijfsleider van die laatste firma, heeft al zo'n 360°-contract met Brahim en de debuterende band The Ditch. Hij sluit echter niet uit dat de concurrentie met Live Nation moordend kan worden in de toekomst: "De hoogste bieder zal immers bijna altijd het pleit winnen, maar zelfs dat is niet noodzakelijk slecht: een artiest kan er alleen maar beter uitkomen. Het is dan wel zo dat de messen geslepen zullen worden bij alle ondernemingen die dezelfde artiest op het oog hebben."

Clem Robyns, creatief directeur van The Entertainment Group, dat net een 360°-contract afsloot met Sandrine, voert een aantal redenen aan waarom de full circle-contracten almaar populairder worden. The Entertainment Group, in oorsprong een Nederlands bedrijf dat destijds werd opgezet om de belangen van medeaandeelhouder Marco Borsato te behartigen, biedt in haar Belgische afdeling onderdak aan een boel mensen die eerder al jaren ervaring opdeden bij traditionele platenfirma's. Daarnaast heeft het met Telesaurus ook een productiehuis voor televisie. "Wij beschouwen Sandrine als een project, waarvoor we in samenspraak met al onze verschillende afdelingen een groot plan uitwerken", legt Robyns uit. "We hebben een ploeg die televisieprogramma's maakt en die komt vaak met ideeën voor de dag die een gewone platenfirma nooit zou kunnen bedenken. Pas op: het kan perfect zijn dat één van onze regisseurs denkt de carrière van Sandrine vooruit te helpen met een idee waar het managementsdepartement zich niet in kan vinden. Daar wordt dan over gepraat tot er een uitkomst is. Uiteindelijk heeft iedereen hetzelfde doel voor ogen: de carrière van de artiest vooruithelpen."

"Stan Van Samang, die ook bij ons zit, heeft al ondervonden dat deze manier van werken zijn voordelen heeft. Zo konden we hem als beginnende artiest meteen een mooie televisiespecial aanbieden in de studio waar we een van onze programma's, Zo is er maar één, opnemen. In een ideaal scenario is het uiteraard de bedoeling dat al onze afdelingen elkaar versterken. Studio 100 is daar meesterlijk in. Daar klopt echt alles, past zelfs het kleinste detail als een driedimensionale puzzel in elkaar."

Ook Bob Savenberg erkent dat vereende krachten voor betere resultaten zorgen. "Hoewel een manager, een platenfirma en een boekingsagent a priori tegenstrijdige belangen hebben, zullen ze toch meestal aan hetzelfde zeel trekken: iedereen heeft er in zo'n 360°-contract immers baat bij dat álle zaken van een artiest goed draaien. Daarnaast is het voordeel van zo'n document dat je bij evaluaties een eerlijkere balans kunt opmaken. Platenverkoop stelt vandaag immers niets meer voor, maar in dat nieuwe model tellen ineens ook de ticketverkoop, merchandising en andere zaken mee. Om een voorbeeld te geven: Brahim verkocht van zijn vorige plaat een schamele 1.500 exemplaren. Een major zou hem daarom allang afgeschreven hebben en dan kende niemand hem vandaag nog. Maar wij hebben die jongen vier jaar lang boven water gehouden. Dat konden we alleen maar omdat we ook een procentje kregen op zijn optredens. Omdat we hem dus niet hoefden te dumpen, zal iedereen straks zien wat voor talent hij in huis heeft: zijn nieuwste plaat klinkt écht fantastisch. Dat is dus ook een zegen van zo'n model."

Niet iedereen raakt echter door het dolle heen over het 360°-contract: "Zoiets werd ons gelukkig nog niet voorgesteld", stelt Kris Wauters van Clouseau opgelucht. "In dat opzicht zijn we namelijk bewust een antieke groep gebleven. Ik heb er geen bezwaar tegen dat platenfirma en boekingskantoor onder één dak huizen - laten we dat voor het gemak een 280°-graden contract noemen. (lacht) Maar wanneer het management ook nog eens het bed deelt met de anderen, werk je jezelf als artiest in de knoop. De belangen van die partijen zijn namelijk in veel gevallen tegenstrijdig. Ik hoop dan ook dat debuterende bands zich laten omringen door mensen met de juiste knowhow en de juiste instelling: iedereen mag voor mijn part bakken poen verdienen, maar een artiest mag niet toestaan dat hij wordt uitgeknepen als een citroen."

In het geval van Sandrine zal dat laatste best meevallen: de overeenkomst met de zangeres houdt in dat ze verzekerd is van een deelname in de winst in alle projecten die met haar worden opgestart. "Sandrine investeert haar talent, wij ons geld", vat Robyns de deal samen. "De meeste artiesten vragen een fee voor een optreden en wensen de concertorganisator achteraf veel plezier met de ticketverkoop. Doordat we zélf de optredens organiseren, kunnen wij Sandrine naast haar vaste fee ook nog eens een deelname in de winst aanbieden. Ik geloof niet dat veel andere bedrijven zich dat nu kunnen veroorloven."

Het valt inderdaad op dat platenfirma's in de gang van zaken momenteel wat aan de kant blijven staan. "We zijn niet van plan om morgen plots zelf concerten te organiseren", zegt Patrick Busschots, managing director van Universal België. "Wel hebben we ons onlangs ingekocht bij het bedrijf Bravado, dat zich specialiseert in merchandise. Op die manier halen we ook daar inkomsten uit. Want tot nu toe is het zo dat platenfirma's de grootste investeringen doen, maar achteraf moeten toezien hoe het meeste geld naar concertorganisatoren of merchandisingbedrijven gaat. Bij jonge groepen hebben we onze contracten ook aangepast. Daar eisen we ook een deel van de publishing op én van eventuele inkomsten uit merchandise. Of ze daar blij mee zijn? Kijk: de tijd dat vijfentwintig platenfirma's elkaar de kop in sloegen om één groep te tekenen is voorbij, hé?"

Zijn er theoretisch gezien dan echt geen nadelen aan dat 360°-contract verbonden? "Het valt niet mee om het overzicht te bewaren", moet Robyns toegeven. "Bovendien: dergelijke overeenkomsten wegen zeer zwaar op ons bedrijf. Op termijn streven we ernaar om al onze artiesten zo'n contract aan te bieden, maar we zouden onszelf vastrijden mochten we dat nu al doen. In die zin is de deal met Sandrine een testcase. Niet om na te gaan of dergelijke contracten een goeie zaak zijn, daar is iedereen van overtuigd, maar wel om te weten of wij het kunnen."

Trappeniers waarschuwt ervoor dat zo'n 360°-contract géén mirakelrecept is: "Al die artiesten moeten ook in de praktijk op de voet gevolgd worden en er moet constant geschaafd worden aan een carrièrevisie. Alleen al daarom denk ik niet dat het model op lange termijn altijd een hoopvol resultaat zal opleveren: ik ben er trouwens van overtuigd dat sommige artiesten dat zelf ook beseffen, maar uit wanhoop tekenen met de gedachte 'misschien lukt dit wél'. Ik voorspel dat het ook vaak zal mislopen, wanneer 360°-contracten wurgcontracten blijken."

Robyns denkt niet dat de 360°-contracten de doodsteek zullen vormen voor platenfirma's, die het sowieso al moeilijk hebben om het hoofd boven water te houden. "Misschien worden platenfirma's wel een onderdeel van een 360°-bedrijf. Of gaan ze er een joint venture mee aan. Of scholen ze zichzelf om tot een 360°-onderneming. Er zijn mogelijkheden te over. Als het op het uitbrengen, promoten en distribueren van cd's aankomt, valt het niet te ontkennen dat ze door de jaren een enorme knowhow hebben opgebouwd."

Patrick Busschots van Universal België is het daarmee eens. "Er is niemand beter in het ontdekken, cultiveren en promoten van nieuw talent dan een traditionele platenfirma. Dat is onze corebusiness. Uiteindelijk heeft een artiest een hit nodig, hé? Wie geen hit heeft, komt niet op de radio en wie niet op de radio komt, krijgt geen optredens. Zo simpel is het. Live Nation sluit wel dikke contracten af met Madonna en U2, maar in praktijk geloof ik niet dat het de cd's van die artiesten ook zelf gaat uitbrengen. Ik ben er zeker van dat Live Nation zijn rechten zal uitbesteden aan de firma's die dat altijd al hebben gedaan. Daarom denk ik dat 360°-bedrijven en platenmaatschappijen mettertijd tot een natuurlijk partnerschap zullen evolueren."

Voor alle partijen staat het in ieder geval vast dat muziek niet met uitsterven bedreigd is en ook als fysiek product zal blijven bestaan. Of de bedrijven die ze zullen verkopen over tien jaar nog platenfirma's genoemd worden, doet er voor Robyns eigenlijk niet zoveel toe. "Als het zover is, moeten ze daar bij Van Dale maar een nieuwe naam voor verzinnen."

Kris Wauters (Clouseau):

Ik heb er geen bezwaar tegen dat platenfirma en boekingskantoor onder één dak huizen. Maar wanneer ook het management het bed deelt met de anderen, werk je jezelf als artiest in de knoop

Bob Savenberg (Stageplan):

De manager, de platenfirma en de boekingsagent zullen wél aan hetzelfde zeel trekken: iedereen heeft er in zo'n 360°-contract baat bij dat álle zaken van een artiest goed draaien

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234