Donderdag 02/02/2023

Cyberseks

De cyberseks tiert welig in Kenia, kinderen zijn een makkelijk doelwit

Smartphone scherm. Beeld EPA
Smartphone scherm.Beeld EPA

Nergens in Afrika is de internettoegang zo goed als in Kenia. Veel internetgebruikers zijn kinderen. Dat brengt risico's met zich mee. Ze lopen de kans seksueel te worden misbruikt.

Ilona Eveleens

"Ben je soms stout", vraagt een man aan een meisje in een online-chatroom. "Draag je al een beha", informeert een ander. Kinderrechtenactivisten, regeringsvertegenwoordigers, juristen en politiemensen happen af en toe naar adem terwijl ze de live communicatie volgen op een groot scherm in een chic hotel in Nairobi. Het meisje dat met de mannen praat is nog een kind.

Het is echter geen echt kind maar een computeranimatie die wordt bestuurd door een vrouw achter een laptop. Vijf minuten is het meisje, genaamd Sweetie, online en 256 mannen wereldwijd proberen in die tijd met haar in contact te komen. De meeste duidelijk met een doel: seks.

Sweetie ziet eruit als een Filippijns meisje en werd met succes ingezet in Azië waar het schrikbarende resultaten opleverde: meer dan 20.000 voornamelijk mannen uit 71 landen probeerden in contact te komen met Sweetie. Terre des Hommes, een internationale organisatie voor kinderrechten en ontwerper van Sweetie ontwikkelt nu ook een versie met een Afrikaans uiterlijk. De organisatie wil zich daarmee richten op cyberseks in Afrika en met name in Kenia. Het is de bedoeling criminelen te lokken in de hoop voldoende informatie te vergaren om ze te rapporteren bij de politie.

De toeschouwers in de hotelzaal zijn verbijsterd. Kenianen zijn trots op de snelle digitale ontwikkeling van hun land en worden nu geconfronteerd met reële risico's. "Seksueel misbruik van kinderen via het internet kan op verschillende manieren", vertelt Ingeborg Ponne, hoofd Afrika van Terre des Hommes. "Vooral chatrooms zijn een veelgebruikte manier om kinderen aan te sporen zich uit te kleden voor de webcam en alleen of met anderen seksuele handelingen te verrichten. Dat materiaal wordt gebruikt voor pornosites."

Terre des Hommes introduceerde Sweetie om zo cybersekscriminelen te lokken in de hoop voldoende informatie te vergaren om ze te rapporteren bij de politie. Ecpat, een internationaal netwerk van organisaties dat seksuele uitbuiting van kinderen bestrijdt, deed een studie in Kameroen, Gambia, Togo, Oeganda en Kenia. Dat bracht aan het licht dat 55 procent van Keniaanse kinderen toegang had tot pornosites. Het hoogste percentage in de vijf landen. Veel van de ondervraagde kinderen in die landen zagen een leeftijdsgenoot die in pornografisch materiaal was gebruikt. 10 procent was online benaderd om naaktfoto's en video's te delen.

Terre des Hommes kiest Kenia als proeftuin om te laten zien hoe ernstig de situatie met cyberseks in Afrika is omdat het land de beste internettoegang heeft van het continent. Volgens overheidscijfers is 88 procent van de bevolking verbonden. Bovendien zijn Chinese smartphones soms al voor zo'n dertig euro te koop. De Keniaanse kust staat bekend als bestemming voor sekstoerisme. Toeristen gebruiken het internet om al voor de vakantie afspraken te maken.

Cadeautjes

Voor Irene, nu 22 jaar, begon het jaren geleden op school toen ze in aanraking kwam met whatsapp-groepen waar mannen, geïnteresseerd in vriendschappen zoals zij het omschrijft, contact zoeken met meisjes. De eerste man gaf haar cadeautjes in ruil voor seks: een smartphone, nieuwe schoenen of een jurk. Ze begon er al snel ook geld mee te verdienen. Het was zo lucratief dat ze van school ging, een beslissing die ze inmiddels betreurt. Nu hoopt ze met gebruik van het internet de ware jacob te ontmoeten en te trouwen.

"Die whatsapp-groepen bieden mij de kans rustig te chatten en de mannen beter te leren kennen voordat ik ze ontmoet. Wat ik doe, kan risico's met zich meebrengen, dus is het beter om voorzichtig te zijn", vertelt Irene die in de kustplaats Kilifi woont. Ze beschouwt zichzelf niet als prostituee.

Met het gebruik van WhatsApp denkt ze ook haar reputatie te beschermen. "Door online met mannen in contact te komen hoef ik niet in bars of hotellobby's op zoek te gaan. Daardoor weten weinig mensen hoe ik aan geld kom."

De ouders van Irene hebben een boerderij die voldoende oplevert om het gezin van vier mensen drie keer daags van eten te voorzien. Dat is heel anders bij haar vriendin, Elise (21), die blij is als ze één maaltijd per dag krijgt. Voor haar is in contact komen met mannen via WhatsApp al jaren bittere noodzaak.

"Ik chat alleen met mannen als we geld nodig hebben. Ik moest van school omdat er thuis geen geld was. Het begon ermee dat ik zag hoe vriendinnen hun smartphones gebruikten om vriendschappen te sluiten met mannen die daarvoor mooie dingen gaven."

Armoedegrens

Niet iedereen heeft een smartphone of een computer in een land waar 40 procent onder de armoedegrens van een euro per dag leeft. Maar internetcafés zijn overal te vinden en spotgoedkoop. Eigenaren bieden zelfs voor een paar dubbeltjes meer, een aparte kamer om rustig te chatten. Uit het onderzoek van Terre des Hommes blijkt dat die privé-ruimten ook door kinderen worden gebruikt, zonder enig toezicht.

Kenia is een oerconservatief land waar seks een taboeonderwerp is. De ouders van Elise en Irene verbazen zich over hoe de meisjes aan geld komen. Ze hebben hun vermoedens maar stellen volgens de beide jonge vrouwen geen vragen. Over seks praat je niet.

Elise en Irene zijn bereid te praten na bemiddeling van Covaw, een organisatie die zich inzet tegen vrouwengeweld. Covaw organiseert maandelijks bijeenkomsten waar maatschappelijk werkers met vrouwen en meisjes praten over seks, geweld en misbruik via het internet.

Armoede in Kenia speelt volgens Terry Kunina van Covaw een belangrijke rol bij seksuele uitbuiting. "Het is niet alleen het internet. Moeders sturen bijvoorbeeld dochters naar de markt om eten te kopen maar geven geen geld mee. Ze gaan ervan uit dat hun dochters hun lichaam gebruiken om voedsel thuis te brengen."

Covaw probeert alternatieven aan te dragen voor de levenswijze van meisjes en waarschuwt voor de valkuilen die cybersekscriminelen graven. Terry Kunina: "De ouders hebben vaak geen idee wat het internet behelst, mede omdat ze zelf nauwelijks onderwijs hebben genoten".

Cybersekscriminaliteit

Terwijl het gebruik van het internet razendsnel is toegenomen in Kenia, wordt er weinig aandacht besteed aan cybercriminelen. Onlangs werd een wet van kracht die misbruik strafbaar stelt, hoewel het onderwerp in de politiek niet erg leeft. Misbruik van internet wordt vooral gerelateerd aan financiële misdaden of het verspreiden van leugens. "Er is veel te weinig bekend over cybersekscriminaliteit en daardoor is er ook gebrek aan toezicht op wat kinderen op computers of smartphones doen. Om dat aan te kaarten bij ouders, op scholen, in internetcafés, bij de politie en het justitiële apparaat is het belangrijk met de Keniaanse computeranimatie te laten zien wat de risico's zijn van het internet", concludeert Ponne van Terre des Hommes.

Bovendien is Kenia als vakantieland ook in trek bij sekstoeristen. "Die gebruiken het internet om voor de vakantie al contacten te leggen", zegt Ponne.

Maya (17) woont in de kustplaats Mtwapa, een toeristenbestemming. Ze zag vriendinnen chatten via hun smartphones. Bij haar thuis was het armoe troef. Ze bezat alleen een simkaart en moest telefoons lenen. Uiteindelijk lukte het haar om vier euro te sparen en een internetbundel van een gigabyte te kopen. Op die manier kwam ze tot haar eerste afspraakje. Dat leverde een smartphone op in ruil voor seks met een buitenlander.

"Ik ga niet direct met mijn chatcontacten naar bed", bezweert Maya. "We spreken eerst ergens af, meestal in een hotel. Dan zoenen we een beetje en beloof ik meer een volgende keer. Meestal krijg ik dan alvast wat geld. Als de ontmoeting me niet bevalt, ga ik niet terug."

Met zachte stem vertelt ze dat ze tevreden is met haar leven. Maya zegt dat de telefoon en het internet haar gelukkig maken. "Ik kan naar muziek luisteren en chatten met anderen. Daarmee kan ik me even afsluiten van de miserabele werkelijkheid om me heen."

Streng

Naïef en dom vindt Kaku Muindi, moeder van de 13-jarige Josephine, ouders zoals die van Maya. Ze zouden volgens de huishoudhulp beter moeten weten. Josephine, die in de laatste klas van een basisschool zit, bezit geen smartphone. "Je moet wel op de meest afgelegen plek wonen en volkomen analfabeet zijn om niet te weten wat voor gevaren op het internet loeren. Josephine krijgt geen smartphone tot ze van de middelbare school is."

Ze somt diverse voorbeelden op van leerlingen op de school van haar dochter die zwanger raakten na afspraakjes via een chatroom en het onderwijs de rug toekeerden. "Het internet leidt af en dat gaat ten koste van de schoolresultaten. Ik heb alleen basisschool en werk nu als huishoudhulp. Ik wil dat mijn dochter het beter krijgt."

En Josephine, wat vindt zij ervan? Met neergeslagen ogen zegt ze zachtjes: "Mama is streng".

De volledige namen van de geïnterviewden zijn bekend bij de hoofdredactie.

Lees ook:

"Ik zie mijn pedo's graag"

Forensisch psycholoog Stefan Bogaerts behandelt én jaagt met Sweetie 2.0 op pedofielen.

Vlaming en Nederlander undercover als pedoseksueel: "Sommige meisjes waren maar vijf jaar"

De Belgische journalist Peter Dupont en de Nederlandse filmmaker Jacco Groen gingen zeventien maanden lang undercover in de wereld van kinderporno. Het leidde tot de grootste Filipijnse politieoperatie op het gebied van cyberseks ooit. Ze maakten er de documentaire Grenzeloos Misbruikt van. Lees er hier meer over.

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234