Maandag 14/06/2021

De cruciale twintig van de jaren tachtig

Het was het decennium dat de synthesizer een volwaardig alternatief bood voor de gitaar, het imago even belangrijk werd als de muziek en yuppies zich vergrepen aan cocaïne en dure vrouwen. Metal liet zijn tanden zien, de sprankelende gitaren van de Paisley Underground galmden ook bovengronds, en jazz werd - zij het kortstondig - de hipste popmuziek sinds lang. De jaren tachtig werden de jaren van het engagement, in de getto's van New York rapten zwarten over een monotone beat. Het was kortom het tijdvak dat popmuziek uit elkaar spatte als een vuurpijl en elke genster zich tot een apart genre ontwikkelde.

Tom Waits Swordfishtrombones De keuken als instrumentarium. Vanaf zijn weergaloze debuut Closing Time bleef Tom Waits' muzikale identiteit bij iedere nieuwe plaat een metamorfose ondergaan. Maar met Swordfishtrombones gooide Waits het roer helemaal om en krijste hij de blues op het ritme van kletterende potten en pannen. Samen met zijn twee daaropvolgende platen, Rain Dogs en Frank's Wild Years, waarmee het een officieus drieluik vormt, legde Swordfishtrombones de contouren vast van het idioom waarbinnen Waits tot op vandaag blijft innoveren. (Island) Pixies Surfer Rosa Schreeuwen tot het pijn doet. Geen plaat die je zo hard bij de ballen grijpt en je als een onverbeterlijke masochist toch steeds doet smeken om meer (meer, méér) als Surfer Rosa van Pixies. Wie zijn rock graag proper en academisch heeft, zal dan wel huilend van deze plaat weglopen, voor avontuurlijker zielen die al eens houden van een ferme oplawaai zijn 'Bone Machine' (die schreeuw!), 'Gigantic' (die baslijn!) en 'Where Is My Mind?' (die riff!) onuitputtelijke bronnen van genot. Kurt Cobain aanbad Surfer Rosa als was het de bijbel. (4AD) R.E.M. Green Het schurend scharniertje. Green is niet alleen een sterk staaltje van gebalde en hoogst aanstekelijke folkrock, het is bovenal R.E.M.'s scharnierplaat. Hun overstap naar platenmaatschappij Warner luidde namelijk een nieuwe sound in: op Green maakte de groep de overgang van rudimentaire en bij momenten zelfs punky folkrock naar breed uitwaaierende jangle pop met licht psychedelische franjes. Hoe homogeen en coherent Green ook klinkt, de elf tracks weten steeds weer te verrassen en hebben hun deugdelijkheid met de jaren wel bewezen. (Warner) Sonic Youth Daydream Nation De definitie van lawaaipop. Toen Sonic Youth in de herfst van 1988 het dubbelalbum Daydream Nation uitbracht, genoot de groep al een cultstatus en fungeerde ze voor vele groepjes al als een springplank naar een nieuw geluid. Niettemin zorgde Daydream Nation, samen met Evol en Sister, voor Sonic Youths grote doorbraak. Als geen ander weet de groep psychotische noise te produceren in steeds weer wisselende structuren, maar op Daydream Nation kent dat recept soms verbazend poppy resultaten. Opener 'Teenage Riot' werd zowaar een bescheiden hit. (DGC) The Smiths Hatful Of Hollow Een schortvol rijpe vruchten. Morrissey en Johnny Marr zagen singles als rijpe vruchten van hun creativiteit. Die pluk leverde met magistrale songs als 'This Charming Man', 'Heaven Knows I'm Miserable Now' of 'William, It Was Really Nothing' - en niet minder sublieme b-kantjes als 'Back To the Old House' en 'Girl Afraid' - in een jaar tijd meer dan een schortvol op, zodat deze compilatie zich opdrong. Koppel dat aan enkele snedige BBC-sessies én het monumentale 'How Soon Is Now?', en je krijgt de ultieme Smiths-lp. (Rough Trade) The Dream Syndicate The Days Of Wine and Roses De authentieke gitaar versus de valse synthesizer. The Dream Syndicate gold als de voornaamste vertegenwoordiger van de Paisley Underground, een Californische beweging waarin de 'authentieke', neopsychedelische gitaar werd aanbeden in tijden waarin de 'valse' synthesizer de plak zwaaide. Op haar debuut koppelde de groep de poëtische visie van zanger Steve Wynn aan het ongebreidelde primitivisme van gitarist Karl Precoda. Resultaat: een der essentieelste gitaarrockplaten ooit.

(Rough Trade)

Michael Jackson Thriller Zeven hits op negen nummers. Thriller stamt uit de tijd dat Michael Jackson nog geschminkt moest worden om op een zombie te lijken. Deze bestverkochte plaat aller tijden werkt door de briljante manier waarop onweerstaanbare songs als 'Beat It' en 'Wanna Be Startin' Somethin'' een brug slaan tussen pop, rock, funk en disco. De cd bevat liefst zeven hits, vaak vergezeld van baanbrekende video's. De man viel inmiddels van zijn sokkel, maar zijn Thriller zit voorgoed in het geheugen van de wereld gegrift. (Epic) Beastie Boys Licensed to Ill Het was maar om te lachen. Rap, metal, seksisme en bier, het waren in de jaren tachtig niet meteen de fundamenten waarop je een plaat bouwde die langer dan een modegril houdbaar moest blijven. Toch bracht het fenomenale succes van dit debuut, dat werd onderstut door de geheide feestkrakers 'Fight For Your Right' en 'No Sleep Till Brooklyn', miljoenen blanke tieners in contact met het nog jonge genre dat hiphop heette. Controverse alom, maar aan de humor van Mike D, AdRock en MCA gingen velen voorbij. (Def Jam) Talk Talk Spirit Of Eden De sound van dreigende schaduwen. Talk Talk was eerst een bekende leverancier van dancehits voor treurwilgen. Op Spirit Of Eden is er echter in de verste verte geen sprake van dance. Zanger Mark Hollis nam de plaat in een verlaten kerk op en worstelde er meer dan veertien maanden met zichzelf en het impressionistische geluid. Stille passages worden afgewisseld met striemende geluidsexplosies en Hollis' halfverdronken stem. Een cd die de dreigende schaduwen uit onze dromen een betoverende stem geeft. Luister en huiver. (EMI)

Talking Heads Remain In Light Popmuziek zou nooit meer hetzelfde zijn. Na drie essentiële platen namen de vier leden van Talking Heads hun beste lp op. Remain In Light sidderde wellustig dankzij ziedende funk en Afrikaanse ritmes en de muziek ontstond uit de alchemie tussen Byrne en producer Brian Eno. De kracht van de plaat is dat ze zowel een nerveus stadsgevoel opwekt als de rust van de woestijn evenaart. Dat leverde afgekloven topfunk als 'Once In a Lifetime' en 'Seen and Not Seen' op. Maar evengoed het onvergetelijke 'Listening Wind'. Sssst! (WEA) The Stone Roses The Stone Roses Ze moesten en zouden aanbeden

worden. The Stone Roses was een van de beruchtste bands uit Manchester kwamen. De groep beitelde op haar titelloze debuut een perfecte synthese van Byrds- en Stones-achtige rock en trendy dansritmes. Grote mond Ian Brown en gitarist-hoezenschilder John Squire mogen trots zijn op de cd die uitpuilde van de branie als 'I Am the Resurrection' en 'I Wanna Be Adored'. Dat laatste werden de stenen roosjes dan ook door de volgende generatie van bands, waaronder Oasis en Blur.

(Silvertone)

Kate Bush The Hounds Of Love Prettig gestoorde zangeres met het hoofd in de wolken. In 1985 maakte Kate Bush de oversteek van populaire zangeres tot onaantastbaar icoon met een plaat vol mysterieuze songs die desondanks toegankelijk genoeg bleven om een groot publiek te behagen. 'Cloudbusting' en 'Running Up That Hill' zijn triphop avant la lettre. De muziek klinkt buitengewoon ritmisch, is sensueel als een oosterse massage en prikkelt de verbeelding. Dat de plaat twintig jaar later nog steeds tijdloos klinkt, illustreert hoe innoverend The Hounds Of Love wel was. (EMI) U2 The Unforgettable Fire De brug tussen de oude en nieuwe U2. Na drie goed onthaalde cd's werd U2 op The Unforgettable Fire een volwassen groep. De jongetjes waren kerels geworden en lieten zich door producersduo Daniel Lanois en Brian Eno een volstrekt uniek, etherisch geluid aanmeten. Het resultaat was een donkere, vaak subtiele plaat die zich wentelde in Bono's obsessie voor de Verenigde Staten en, getuige 'Pride (In the Name Of Love)' en 'MLK', zijn fascinatie voor mensenrechtenactivist Martin Luther King. Niet de meest voor de hand liggende U2-cd, wel een van de beste. (Island)

Sade Diamond Life Het meisje is een groep. Halverwege de jaren tachtig bracht het succes van Sade een heropleving van fluks gespeelde jazzpop teweeg. Het Britse viertal koppelde de warme stem van Sade Adu aan minimalistische funk, zwoele soul en ouderwetse r&b. De zijdezachte arrangementen van 'Smooth Operator', de mystieke cool van 'Your Love Is King' en de vlekkeloze cover van Timmy Thomas' 'Why Can't We Live Together?' duwden dit debuut naar de klassieke status. Sade's oogverblindende looks zorgden er vervolgens voor dat de verkoop algauw in de miljoenen liep. (Epic) Slayer Reign In Blood Thrashmetal voor het eeuwige hellevuur. Zo brutaal, gruwelijk en ongehoord klonk Slayers derde plaat in 1986 dat ze thrashmetalboegbeelden Metallica haast tot een bende muurbloempjes herleidden. Ondanks de lengte van amper 29 minuten en een dubieus geflirt met nazisme en satanisme vestigde Reign In Blood zich meteen als onbetwiste metalclassic. Moorddadige riffs en solo's, ijselijke schreeuwzang en onwaarschijnlijk strakke en supersnelle drums: voor of tegen, geen mens kon bij zoveel auditief extremisme onbewogen blijven. (Def Jam) The Cure The Head On the Door Depressivo's ontdekken de zon. Toen Ian Curtis zelfmoord pleegde, flirtte ook Robert Smith even met het idee om zich polsgewijs de onsterfelijkheid in te snijden. Dat resulteerde in een handvol gitzwarte platen, maar uiteindelijk koos hij resoluut voor het leven. The Head On the Door is bijgevolg een regelrechte popplaat waar de lust for life in dikke druppels van af druipt. De songs klinken gevarieerd, dynamisch en zijn ondertussen (met 'Inbetween Days', 'Close To Me', 'Push' en 'Sinking') haast stuk voor stuk ankerpunten geworden in het Cure-repertoire. (Fiction) Madonna Like a Virgin Taboe en hartzeer. Deze tweede plaat van Madonna klemde net een voet tussen de deur van het megasucces, grotendeels door twee hits met een hoge gimmickwaarde. Het half naïeve, maar tegelijk kil berekende 'Material Girl' is een ode aan haar financiële verzuchtingen en 'Like a Virgin' veegde dan weer stoutmoedig seksuele taboes van de tafel. Echt verrassend zijn echter de songs die weggemoffeld staan tussen de hits, met 'Love Don't Live Here Anymore', een cover van Rose Royce als hartverstillende uitschieter. (Sire) Prince Purple Rain Prince-heerlijk in purper. In 1984 verwierf Prince sterrenstatus met het onwaarschijnlijke succes van Purple Rain, zowel de plaat als zijn filmdebuut, over een zwarte jongen uit Minneapolis die erkenning zoekt voor zijn futuristische en sensuele rockmuziek. 'When Doves Cry' en het titelnummer tonen de zanger van zijn meest briljante zijde: hij manifesteert zich als de Jimi Hendrix van de jaren tachtig, met hitsige gitaarsolo's en soepele ritmes. De invloedenmix die Prince op Purple Rain samensmolt, zou de volgende twintig jaar nog driftig gekopieerd worden.

(Warner Bros)

Tracy Chapman Tracy Chapman Voor ziel en geweten. Het gebeurt zelden dat een debuut zo'n immense tour de force blijkt als de eerste van Tracy Chapman: in 1988 stapte ze je ziel en geweten binnen met een hoogst wendbare expressieve stem en een handvol levensgewichtige statements, om dan opnieuw te verdwijnen in de obscuriteit. De jonge, donkere protestzangeres was lesbisch, had lak aan modeadvies en het alomgeldende idee over 'vrouwelijkheid', maar tegen alle verwachtingen in werd dit weerspannige werkje een gigantisch succes, mede dankzij het bloedmooie 'Fast Car'. (Elektra) The Human League Dare! Kraftpop. Na enkele valse starten opende Dare! de poort naar de miljoenenverkoop. Op hun derde plaat wist de meest legendarische elektrogroep uit Sheffield immers het perfecte evenwicht te vinden tussen verkoopkracht en spannend experiment. Geënt op zowel de technologie van Kraftwerk als de basisprincipes van de hitparade werd 'Don't You Want Me' een ultieme eightiesclassic. Belangrijke aanvulling voor de groep waren de twee zangeressen, die heerlijk contrasteerden met de stem en donkere visie van frontman Phil Oakey. (Virgin)

Meer over

Nu belangrijker dan ooit: steun kwaliteitsjournalistiek.

Neem een abonnement op De Morgen


Op alle artikelen, foto's en video's op demorgen.be rust auteursrecht. Deeplinken kan, maar dan zonder dat onze content in een nieuw frame op uw website verschijnt. Graag enkel de titel van onze website en de titel van het artikel vermelden in de link. Indien u teksten, foto's of video's op een andere manier wenst over te nemen, mail dan naar info@demorgen.be.
DPG Media nv – Mediaplein 1, 2018 Antwerpen – RPR Antwerpen nr. 0432.306.234